arnon.worldSign in

๗. นิโครธชาดก

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ

Text layerBuddha’s wordsข้อ ๗๒–๘๑445 of 525 in ชาดกพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ 10 items3 editionsCompare editions verse by verse

This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

Front matter of the printed edition

๗. นิโครธชาดก (๔๔๕) ว่าด้วยพระเจ้านิโครธ (นายโปตติกะกราบทูลพระเจ้านิโครธว่า)

Item ๗๒

ขอเดชะพระเจ้านิโครธ พระองค์ทรงเข้าพระทัยอย่างไร ตามที่สาขเสนาบดีกล่าวว่า เราไม่รู้จักมันเลยว่า มันผู้นี้เป็นใคร หรือเป็นคนสอดแนมของใคร

Item ๗๓

ต่อแต่นั้น คนผู้กระทำตามคำสั่งของสาขเสนาบดี ได้ตบหน้าข้าพระองค์แล้วลากคอนำข้าพระองค์ออกไป

Item ๗๔

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นใหญ่แห่งหมู่ชน สาขเสนาบดีเพื่อนของพระองค์เป็นคนมีความคิดต่ำทราม อกตัญญู ประทุษร้ายมิตร กระทำกรรมอันไม่ประเสริฐเช่นนี้ (พระเจ้านิโครธตรัสว่า)

Item ๗๕

เพื่อน เรื่องนี้เรายังไม่ทราบ ทั้งใครๆ ก็มิได้บอกเรา ถึงเรื่องที่สาขะได้กระทำการฉุดคร่าท่าน มีแต่ท่านได้บอกเรา

Item ๗๖

ท่านส่งเสริมเพื่อนทั้งสอง คือ เราและสาขะให้มีอาชีพดีขึ้น คือ ท่านได้ให้อิสริยยศแก่พวกเราเป็นใหญ่ในหมู่มนุษย์ สมบัติเหล่านี้พวกเราได้มาก็เพราะท่าน ในเรื่องนี้เราไม่สงสัยเลย

Item ๗๗

เมล็ดพืชที่ถูกเผาในกองไฟย่อมไม่งอกขึ้น ฉันใด ความดีที่ทำในคนชั่วก็ย่อมพินาศไปไม่งอกงาม ฉันนั้น

Item ๗๘

ส่วนความดีที่ทำในคนผู้มีความกตัญญู มีศีล มีความประพฤติอันประเสริฐ ย่อมไม่เสียหาย เหมือนเมล็ดพืชในนาที่ดี (พระราชารับสั่งว่า)

Item ๗๙

ก็เจ้าสาขะผู้นี้เป็นคนชั่วช้า คดโกง มีความคิดเยี่ยงคนชั่ว จงเอาหอกแทงมัน เราไม่ต้องการให้มันมีชีวิตอยู่ (นายโปตติกะกราบทูลว่า)

Item ๘๐

ขอเดชะพระมหาราช ขอพระองค์ทรงโปรดงดโทษแก่เขาเถิด ชีวิตนำกลับคืนมาไม่ได้ ขอเดชะพระองค์ผู้สมมติเทพ ขอพระองค์ทรงโปรดงดโทษแก่คนชั่วเถิด ข้าพระองค์ไม่ต้องการฆ่าเขา (นายโปตติกะกล่าวสอนลูกสาวลูกชายว่า)

Item ๘๑

ควรคบแต่พระเจ้านิโครธเท่านั้น อย่าเข้าไปคบหาเจ้าสาขเสนาบดีเลย การตายในสำนักของพระเจ้านิโครธประเสริฐกว่า การมีชีวิตอยู่ในสำนักของเจ้าสาขเสนาบดีจะประเสริฐอะไร นิโครธชาดกที่ ๗ จบ

Royal edition

Text layerBuddha’s words

The unit at the same position in this volume — item numbers are this edition’s own · both editions give the same title

Open this edition’s own page

Front matter of the printed edition

๗ นิโคฺรธชาตกํ

พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๗. นิโครธชาดก ว่าด้วยการคบคนดี

Item ๑๓๙๐

น วาหเมตํ ชานามิ โกวายํ กสฺส จาริ วา ยถา สาโข วทิ เอวํ นิโคฺรธ กินฺติ มญฺญสิ ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงพระนามว่านิโครธ ท่านสาขะเสนาบดีพูดว่า เราไม่ รู้จักคนนี้เลยว่าเป็นใครกัน หรือเป็นเพื่อนของใคร พระองค์จะทรงเข้า พระทัยอย่างไร?

Item ๑๓๙๑

ตโต คลวินีเตน ปุริสา นีหรึสุ มํ ทตฺวา มุขปฺปหารานิ สาขสฺส วจนํ กรา ฯ

ลำดับนั้น บุรุษผู้ทำตามคำของท่านสาขะเสนาบดี เข้าจับคอตบหน้าข้า พระองค์ ขับไสออกไป.

Item ๑๓๙๒

เอตาทิสํ ทุมฺมตินา อกตญฺเญน ทุพฺภินา กตํ อนริยํ สาเขน สขินา เต ชนาธิป ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมประชานิกร กรรมอันไม่ประเสริฐเช่นนี้ อัน ท่านสาขะเสนาบดี ผู้เป็นเพื่อนเก่าของพระองค์ เป็นคนมีความคิดทราม เป็นคนอกตัญญู ประทุษร้ายมิตรได้ทำแล้ว.

Item ๑๓๙๓

น วาหเมตํ ชานามิ นปิ เม โกจิ สํสติ ยํ เม ตฺวํ สมฺม อกฺขาสิ สาเขน กฑฺฒนํ กตํ ฯ

ดูกรสหาย เรื่องนี้เราไม่รู้เลย ใครก็ไม่ได้บอกแก่เรา ท่านมาบอกแก่ เราว่า ท่านสาขะเสนาบดีฉุดคร่าท่าน.

Item ๑๓๙๔

สขีนํ สาชีวงฺกโร มม สาขสฺส จูภยํ ตฺวํ โนสิสฺสริยํ ทาตา มนุสฺเสสุ มหคฺคตํ ตุยฺหมฺหา ลพฺภิตา อิทฺธิ เอตฺถ เม นตฺถิ สํสโย ฯ

ท่านเป็นคนทำเพื่อให้มีชีวิตอยู่สบายดี ท่านเป็นคนให้อิศริยยศ คือ ความเป็นใหญ่ ในหมู่มนุษย์แก่เราและสาขะเสนาบดีทั้งสองคน เราได้ รับความสำเร็จเพราะท่านในเรื่องนี้ เราไม่มีความสงสัยเลย.

Item ๑๓๙๕

ยถาปิ วีชํ อคฺคิสฺมึ ฑยฺหติ น วิรูหติ เอวํ กตํ อสปฺปุริเส นสฺสติ น วิรูหติ ฯ

กรรมที่บุคคลทำในอสัตบุรุษ ย่อมฉิบหายไม่งอกงาม เหมือนพืชที่ บุคคลหว่านลงในไฟ ย่อมถูกไฟไหม้ ไม่งอกงามฉะนั้น.

Item ๑๓๙๖

กตญฺญุมฺหิ จ โปสมฺหิ สีลวนฺเต อริยวุตฺติเน สุเขตฺเต วิย พีชานิ กตํ ตมฺหิ น นสฺสติ ฯ

ส่วนกรรมที่บุคคลทำในคนกตัญญู มีศีล มีความประพฤติประเสริฐ ย่อม ไม่ฉิบหายไป เหมือนพืชที่บุคคลหว่านลงในนาดีฉะนั้น.

Item ๑๓๙๗

อิมญฺจ ชมฺมํ เนกติกํ อสปฺปุริสจินฺตกํ หนนฺตุ สาขํ สตฺตีหิ นาสฺส อิจฺฉามิ ชีวิตํ ฯ

ราชบุรุษทั้งหลาย จงฆ่าสาขะเสนาบดีผู้ชั่วช้า มักหลอกลวง มีความคิด อย่างอสัตบุรุษคนนี้เสีย ด้วยหอกทั้งหลาย เราไม่ปรารถนาให้เขามี ชีวิตอยู่เลย.

Item ๑๓๙๘

ขมตสฺส มหาราช ปาณา ทุปฺปฏิอานยา ขม เทว อสปฺปุริสสฺส นาสฺส อิจฺฉามหํ วธํ ฯ

ข้าแต่พระมหาราชา ขอพระองค์ได้โปรดอดโทษให้แก่เขาเถิด ชีวิตของ คนตายแล้วไม่อาจจะนำกลับคืนมาได้ ขอได้ทรงโปรดอดโทษ แก่ อสัตบุรุษเถิด พระพุทธเจ้าข้า ข้าพระบาทไม่ปรารถนาให้ฆ่าเขา.

Item ๑๓๙๙

นิโคฺรธเมว เสเวยฺย น สาขมุปสํวเส นิโคฺรธสฺมึ มตํ เสยฺโย ยญฺเจ สาขสฺมิ ชีวิตนฺติ ฯ นิโคฺรธชาตกํ สตฺตมํ ฯ ---------

ควรคบหาแต่นิโครธเท่านั้น ไม่ควรเข้าไปอาศัยเจ้าสาขะอยู่ ความตาย ในสำนักท่านนิโครธประเสริฐกว่า ความเป็นอยู่ในสำนักเจ้าสาขะจะ ประเสริฐอะไร. จบ นิโครธชาดกที่ ๗.

Editions used and their licences

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ

ได้รับอนุญาตจากเจ้าของสิทธิ์ — บันทึกจากคำยืนยันของผู้ดำเนินการ ยังไม่มีเอกสารประกอบ · evidence checked 25 Aug 2026

ผู้ดำเนินการแจ้ง ๒๕ ส.ค. ๖๙ ว่าได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยให้เผยแพร่ตัวบทฉบับนี้ · **เป็นคำยืนยันด้วยวาจา ยังไม่มีหนังสืออนุญาตประกอบ** ⇒ ฐานของการเผยแพร่คือวินิจฉัยของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่หลักฐานเอกสารและไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย · ข้อเท็จจริงที่ยังเป็นจริง: จัดพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๓๙ งานที่นิติบุคคลเป็นเจ้าของคุ้มครอง ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา (พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒) ถึงราว พ.ศ. ๒๕๘๙ — การอนุญาตจึงจำเป็นและต้องเก็บเอกสารไว้ให้ได้ — docs/legal/PERMISSIONS.md#มจร

พระไตรปิฎกบาลี อักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

Public domain (term expired) — operator determination · evidence checked 25 Aug 2026

ฉบับสยามรัฐ จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๔๖๘–๒๔๗๑ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย — https://84000.org/tipitaka/pali/ (external site)

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง

Public domain (term expired) — operator determination · evidence checked 24 Aug 2026

ฉบับหลวง จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๕๑๔ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย — https://84000.org/tipitaka/ (external site)