พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๓. ตุณฑิลชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๙๑๗–๙๒๒ (Royal Thai)3/10 in ขุรปุตตวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
๓ ตุณฺฑิลชาตกํ
๓. ตุณฑิลชาดก
ธรรมเหมือนน้ำ บาปธรรมเหมือนเหงื่อไคล
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค ตุณฑิลชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 59 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
นวจฺฉทฺทเก ๔ ทานิ ทิยฺยติ
ปุณฺณายํ โทณิ สุวามินี ฐิตา
พหุโก ชโน ปาสปาณิโก ๕
โน จ โข เม ปฏิภาติ ภุญฺชิตุํ ฯ
วันนี้ มารดาให้ข้าวที่เทลงใหม่ๆ รางข้าวก็เต็ม มารดาก็ยืนอยู่ใกล้ๆรางข้าวนั้น ใช่แต่เท่านั้น ยังมีคนเป็นอันมากยืนถือบ่วงอยู่ ฉันไม่พอใจจะบริโภคข้าวนั้นเลย.
ตสสิ ภมสิ เลณมิจฺฉสิ
อตาโณสิ กุหึ คมิสฺสสิ
อปฺโปสฺสุโก ภุญฺช ตุณฺฑิล
มํสตฺถาย [๖] โปสิยามเส ๗ ฯ
เจ้าสะดุ้งกลัวภัย หมุนไปมา ปรารถนาที่ซ่อนเร้น เป็นผู้ไร้ที่พึ่ง จะไปไหนเล่า ดูกรน้องตุณฑิละ เจ้าจงมีความขวนขวายน้อยบริโภคอาหารเสียเถิด เราทั้งสองมารดาเลี้ยงไว้ ก็เพื่อจะต้องการเนื้อ.
โอคห รหทํ อกทฺทมํ
สพฺพํ เสทมลํ ปวาหย
คณฺหาหิ นวํ วิเลปนํ
ยสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
๑ ม. สูจี ฯ ๒ ม. อาจริยาว ชานนฺติ ฯ ๓ ม. อิมญฺเจ ฯ ๔ นวฉนฺนเก ฯ
๕ สี. ม. พหุเก ชเน ปาสปาณิเก ฯ ๖ ม. หิ ฯ ๗ ม. โปสิตามฺหเส ฯ
เจ้าจงหยั่งลงยังห้วงน้ำที่ไม่มีเปือกตม แล้วชำระเหงื่อและมลทินทั้งปวงเสีย จงถือเอาเครื่องลูบไล้ใหม่ๆ ที่มีกลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาลไหนๆ เถิด.
กตโม นุ รหโท อกทฺทโม
กึสุ เสทมลนฺติ วุจฺจติ
กตมญฺจ นวํ วิเลปนํ
กสฺส ๑ คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
อะไรหนอ ที่ท่านกล่าวว่า ห้วงน้ำไม่มีเปือกตม อะไรเล่า ท่านกล่าวว่าเหงื่อไคลและมลทิน และอะไรเล่า ท่านกล่าวว่า เครื่องลูบไล้ใหม่ๆที่มีกลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาลไหนๆ?
ธมฺโม รหโท อกทฺทโม
ปาปํ เสทมลนฺติ วุจฺจติ
สีลญฺจ นวํ วิเลปนํ
ตสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
ธรรมบัณฑิตกล่าวว่า เป็นห้วงน้ำไม่มีเปือกตม บาปธรรมบัณฑิตกล่าวว่าเหงื่อไคลและมลทิน และศีลบัณฑิตกล่าวว่า เป็นเครื่องลูบไล้ใหม่ที่มีกลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาลไหนๆ.
นนฺทนฺติ สรีรฆาติโน
น จ นนฺทนฺติ สรีรธาริโน
ปุณฺณาย [๒] ปุณฺณมาสิยา
รมมานาว ชหนฺติ ชีวิตนฺติ ฯ
ตุณฺฑิลชาตกํ ตติยํ ฯ
มนุษย์ทั้งหลาย ผู้โง่เขลา ฆ่าตัวเอง ย่อมพอใจทำบาป ส่วนสัตว์ผู้รักษาตัวเองย่อมไม่พอใจทำบาป สัตว์ทั้งหลาย รื่นเริงในเดือนมีพระจันทร์เต็มดวงย่อมสละชีวิตได้.
จบ ตุณฑิลชาดกที่ ๓.
End of ๓. ตุณฑิลชาดก