๗. เสนกชาดก เล่ม ๒๗

วิพฺภนฺตจิตฺโต กุปิตินฺทฺริโยสิ

เนตฺเตหิ เต วาริคณา สวนฺติ

กินฺเต นฏฺฐํ กึ ปน ปตฺถยาโน

อิธาคมา พฺราหฺมณ อิงฺฆ ๓ พฺรูหิ ฯพ

ท่านเป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่าน มีอินทรีย์กำเริบ หยาดน้ำตาไหลออกจากนัยน์ตาทั้งสองของท่าน อะไรของท่านหายหรือ หรือว่าท่านปรารถนาอะไรจึงได้มาในที่นี้ ดูกรพราหมณ์ เชิญท่านพูดไปเถิด?

มิยฺเยถ ภริยา วชโต มมชฺช

อคจฺฉโต มรณมาห ยกฺโข

เอเตน ทุกฺเขน ปเวธิโตสฺมิ

อกฺขาหิ เม เสนก เอตมตฺถํ ฯ

(รุกขเทวดาตนหนึ่งกล่าวว่า) เมื่อข้าพเจ้าไปสู่เรือนวันนี้ ภรรยาของข้าพเจ้าจะตาย เมื่อข้าพเจ้าไม่ไป ความตายจะมีแก่ข้าพเจ้าเอง ข้าพเจ้าเป็นผู้หวาดเกรงด้วยทุกข์นี้ ข้าแต่เสนกบัณฑิต ขอท่านจงบอกเหตุนี้แก่ข้าพเจ้าเถิด.

พหูนิ ฐานานิ วิจินฺตยิตฺวา

ยเมตฺถ วกฺขามิ ตเทว สจฺจํ

มญฺญามิ เต พฺราหฺมณ สตฺตุภสฺตํ

อชานโต กณฺหสปฺโป ปวิฏฺโฐ ฯ

เราคิดเห็นเหตุเป็นอันมากได้ตลอดแล้ว บรรดาเหตุเหล่านั้น เหตุที่เราจะบอกเป็นความจริง ดูกรพราหมณ์ เราเข้าใจว่าเมื่อท่านมิได้รู้สึก งูเห่าตัวหนึ่งเลื้อยเข้าไปในไถ้ข้าวสัตตูของท่าน.

อาทาย ทณฺฑํ ปริสุมฺภ ภสฺตํ

ปสฺเสลมูคํ อุรคํ ทุชิวฺหํ

ฉินฺทชฺช กงฺขํ วิจิกิจฺฉิตานิ

ภุชงฺคมํ ปสฺส ปมุญฺจ ภสฺตํ ฯ

๑ ม. อติโภติ ฯ ๒ สี. ม. สตฺตุภสฺตชาตกํ ฯ ๓ ม. ตทิงฺฆ ฯ

ท่านจงเอาท่อนไม้เคาะไถ้ดูเถิด จะเห็นงูแลบลิ้นมีน้ำลายไหลเลื้อยออกจากไถ้ ท่านจะสิ้นความสงสัยเคลือบแคลงวันนี้แหละ ท่านจะได้เห็นงูเดี๋ยวนี้แหละ จงแก้ไถ้เถิด.

สํวิคฺครูโป ปริสาย มชฺเฌ

โส พฺราหฺมโณ สตฺตุภสฺตํ ปมุญฺจิ

อถ นิกฺขมิ อุรโค อุคฺคเตโช

อาสีวิโส สปฺโป ผณํ กริตฺวา ฯ

พราหมณ์นั้นสลดใจ ได้แก้ไถ้ข้าวสัตตู ณ ท่ามกลางบริษัท ลำดับนั้นงูพิษมากได้แผ่แม่เบี้ยเลื้อยออกมา.

สุลทฺธลาภา ชนกสฺส รญฺโญ

โย ปสฺสติ เสนกํ สาธุปญฺญํ

วิวฏฺฏจฺฉโท ๑ นุสิ สพฺพทสฺสี

ญาณํ นุ เต พฺราหฺมณ ภึสรูปํ

อิมานิ เม สตฺตสตานิ อตฺถิ

คณฺหาหิ สพฺพานิ ททามิ ตุยฺหํ

ตยา หิ เม ชีวิตมชฺช ลทฺธํ

อโถปิ ภริยายมกาสิ โสตฺถึ ฯ

การที่พระเจ้าชนกได้ทรงเห็นเสนกบัณฑิต ผู้มีปัญญา ให้สำเร็จประโยชน์กิจทั้งปวง เป็นลาภ อันพระองค์ได้ดีแล้ว ท่านเป็นผู้เปิดหลังคาคือ กิเลสได้แล้วหนอ เป็นผู้เห็นแจ้งในสิ่งทั้งปวง ข้าแต่พราหมณ์ความรู้ของท่านน่าพิศวงยิ่งนัก ข้าพเจ้ามีทรัพย์อยู่ ๗๐๐ ขอท่านจงรับไว้เถิด ข้าพเจ้าขอให้ท่านทั้งหมด ข้าพเจ้าได้ชีวิตในวันนี้ ก็เพราะท่านอนึ่ง ท่านยังได้ทำความสวัสดีให้แก่ภรรยาของข้าพเจ้าอีกด้วย.

น ปณฺฑิตา เวตฺตนมาทิยนฺติ

จิตฺราหิ คาถาหิ สุภาสิตาหิ

อิโตปิ เต พฺราหฺมณ ททนฺตุ วิตฺตํ

อาทาย ตฺวํ คจฺฉ สกํ นิเกตนฺติ ฯ

เสนกชาตกํ สตฺตมํ ฯ

___________

๑ ม. วิวฏฺฏฉทฺโท ฯ สี. วิวตฺตจฺฉทฺโท ฯ ยุ. วิวตฺตจฺฉทฺทา ฯ

บัณฑิตทั้งหลายย่อมไม่รับรางวัล เพราะคาถา อันวิจิตรที่ตนกล่าวดีแล้วดูกรพราหมณ์ ท่านจงให้ทรัพย์ของท่านที่ใกล้เท้าของเรานี้เสียก่อน แล้วจงถือเอาไปยังเรือนของตนเถิด.

จบ เสนกชาดกที่ ๗.