๗. สิริกาฬกัณณิชาดก เล่ม ๒๗

กา นุ กาเฬน วณฺเณน น จาปิ ๓ ปิยทสฺสนา

กา วา ตฺวํ กสฺส วา ธีตา กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ ฯ

ท่านเป็นใครหนอ มีผิวพรรณดำ ไม่น่ารักน่าดูเลย ท่านเป็นใคร หรือเป็นธิดาของใคร จะรู้จักท่านได้อย่างไร?

มหาราชสฺสหํ ธีตา วิรูปกฺขสฺส จณฺฑิยา

อหํ กาฬี อลกฺขิกา กาฬกณฺณีติ มํ วิทู

โอกาสํ ยาจิโต เทหิ วเสมุ ตว สนฺติเก ฯ

ฉันเป็นธิดาของท้าวมหาราชนามว่าวิรูปักษ์ เป็นหญิงดุร้าย เป็นหญิงกาฬีไม่มีบุญ ทวยเทพรู้จักเราว่า เป็นหญิงกาฬกรรณี ฉันขอพักอาศัยอยู่ในสำนักของท่านสักราตรีหนึ่ง ขอท่านจงให้โอกาสเถิด.

กึสีเล กึสมาจาเร ปุริเส นิวิเส ๔ ตุวํ

ปุฏฺฐา เม กาฬิ อกฺขาหิ กถํ ๕ ชาเนมุ ตํ มยํ ฯ

ท่านตั้งใจมั่นอยู่ในบุรุษผู้มีศีล มีสมาจารเช่นไร แน่ะนางกาฬี เราถามท่าน ท่านจงบอกเรา เราจะรู้จักท่านได้อย่างไร?

มกฺขี ปลาสี สารมฺภี อิสฺสุกี มจฺฉรี สโถ

โส มยฺหํ ปุริโส กนฺโต ลทฺธํ ยสฺส วินสฺสติ ฯ

บุรุษใด ลบหลู่คุณท่าน ตีเสมอท่าน แข่งดี ริษยา ตระหนี่ โอ้อวดและได้ทรัพย์มาแล้ว ย่อมพินาศหมดไป บุรุษนั้น เป็นที่รักใคร่ของเรา.

โกธโน อุปนาหี จ ปิสุโณ จ วิเภทโก

กณฺฏกวาโจ ๖ ผรุโส โส เม กนฺตตโร ตโต ฯ

๑ ม. อติสีมจโร ฯ ๒ วุทฺธสาสนนฺติ ฯ ๓ สี. น จาสิ ฯ ๔ ม. นิวิสเส ฯ

๕ สี. ยุ. ยถา ฯ ๖ ม. กณฺฑกวาโจ ฯ สี. ยุ. อณฺฑกวาโจ ฯ

บุรุษใด เป็นคนมักโกรธ ผูกโกรธไว้ ส่อเสียด ยุยงให้แตกกัน มีวาจากระด้าง หยาบคาย บุรุษนั้น เป็นที่รักใคร่ของฉันยิ่งกว่าบุรุษคนก่อนนั้นอีก.

อชฺช สุเวติ ปุริโส สทตฺถํ นาวพุชฺฌติ

โอวชฺชมาโน กุปฺปติ เสยฺยโส ๑ อติมญฺญติ ฯ

บุรุษไม่รู้จักประโยชน์ของตนว่า กรรมนี้ควรทำวันนี้ กรรมนี้ควรทำพรุ่งนี้ เป็นคนสำคัญตนว่า ดีกว่าเขา เมื่อถูกตักเตือนก็โกรธเคือง.

ทวปฺปลุทฺโธ ๒ ปุริโส สพฺพมิตฺเตหิ ธํสติ

โส มยฺหํ ปุริโส กนฺโต ตสฺมึ โหมิ อนามยา ฯ

บุรุษผู้อันความคะนองในกามคุณครอบงำเป็นนิตย์ ย่อมเสื่อมจากมิตรทุกคน บุรุษนั้น เป็นที่รักใคร่ของฉัน ถ้าฉันได้บุรุษเช่นนั้นแล้ว จะไม่เกี่ยวข้องในบุรุษอื่นเลย.

อเปหิ เอตฺโต ตฺวํ กาฬิ เนตํ อเมฺหสุ วิชฺชติ

อญฺญํ ชนปทํ คจฺฉ นิคเม ราชธานิโย ฯ

แน่ะนางกาฬี เจ้าจงหลีกไปเสียจากที่นี้ อุปกิเลสมีความลบหลู่เป็นต้นที่กระทำความรักใคร่ของเจ้านั้น ไม่มีในเรา เจ้าจงไปยังชนบท นิคมและราชธานีอื่นเสียเถิด.

อหมฺปิ โข ตํ ๓ ชานามิ เนตํ ตุเมฺหสุ วิชฺชติ

สนฺติ โลเก อลกฺขิกา สงฺฆรนฺติ พหุํ ธนํ

อหํ เทโว จ เม ภาตา อุโภ นํ วิธมามเส ฯ

แม้ฉันก็รู้จักสิ่งที่ทำความพอใจให้แก่ฉัน มีความลบหลู่คุณท่านเป็นตนนี้ว่า ไม่มีอยู่ในท่าน คนไร้ปัญญามีอยู่ในโลก ย่อมรวบรวมเอาทรัพย์ไว้มากมาย ฉัน และพี่ของฉัน ผู้เป็นเทพบุตร ทั้งสองคนจะช่วยกันกำจัดทรัพย์ที่คนไม่มีปัญญารวบรวมไว้เสียก็ได้.

กา นุ ทิพฺเพน วณฺเณน ปฐพฺยา สุปติฏฺฐิตา

กา วา ตฺวํ กสฺส วา ธีตา กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ ฯ

ท่านเป็นใครหนอ มีรัศมีเป็นทิพย์ ยืนอยู่ที่แผ่นดินอย่างเรียบร้อย ท่านเป็นใคร หรือเป็นธิดาของใคร เราจะรู้จักท่านอย่างไร.

มหาราชสฺสหํ ธีตา ธตรฏฺฐสิรีมโต ๔

อหํ สิรี จ ลกฺขี จ ภูริปญฺญาติ มํ วิทู

โอกาสํ ยาจิโต เทหิ วเสมุ ตว สนฺติเก ฯ

ดิฉันเป็นธิดาของท้าวมหาราชนามว่าธตรฐ ผู้มีสิริ ข้าพเจ้ามีสิริด้วย มีบุญด้วย ทวยเทพรู้จักข้าพเจ้าว่า มีปัญญาดุจแผ่นดิน ดิฉันขอพักอาศัยอยู่ในสำนักของท่านสักราตรีหนึ่ง ขอท่านจงให้โอกาสเถิด.

กึสีเล กึสมาจาเร ปุริเส นิวิเส ๕ ตุวํ

ปุฏฺฐา เม ลกฺขิ อกฺขาหิ ยถา ชาเนมุ ตํ มยํ ฯ

ท่านตั้งใจมั่นอยู่ในบุรุษผู้มีศีล มีสมาจารเช่นไร แน่ะนางลักขี ข้าพเจ้าถามท่าน ท่านจงบอกข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะรู้จักท่านได้อย่างไร?

โย จาปิ สีเต อถวาปิ อุเณฺห

วาตาตเป ฑํสสิรึสเป จ

ขุทฺท ๖ ปิปาสํ อภิภุยฺย สพฺพํ

รตฺตินฺทิวํ โย สตตํ นิยุตฺโต

กาลาคตญฺจ น หาเปติ อตฺถํ

โส เม มนาโป นิวิเส วตมฺหิ ๑ ฯ

๑ ม. เสยฺยํ โส ฯ ๒ ยุ. ทวปฺปลทฺโธ ฯ ๓ สี. เจตํ ฯ ๔ ม. ธตรฏฺฐสฺส สิรีมโต ฯ

๕ ม. นิวิสเส ฯ ๖ ม. ขุธํ ฯ ยุ. ขุทํ ฯ

บุรุษใด เมื่อหนาว ร้อน ลม แดด เหลือบ ยุง และสัตว์เลื้อยคลานมีอยู่ ก็ครอบงำความหิวความกระหายทั้งหมด ประกอบการงานทั้งหลายมิได้ขาด ทั้งกลางคืนกลางวัน ไม่ทำประโยชน์ที่มาถึงตามกาลให้เสื่อมเสียไป บุรุษนั้น เป็นที่พอใจของดิฉัน ดิฉันตั้งใจมั่นอยู่ในบุรุษนั้น.

อกฺโกธโน มิตฺตวา จาควา จ

สีลูปปนฺโน อสโถชุภูโต ๒

สงฺคาหโก สขิโล สณฺหวาโจ

มหตฺตปตฺโตปิ นิวาตวุตฺติ

ตสฺมึห ๓ โปเส วิปุลา ภวามิ

อุมฺมี ๔ สมุทฺทสฺส ยถาปิ วณฺณํ ฯ

อนึ่ง บุรุษใด เป็นคนไม่โกรธ มีมิตรดี ชอบบริจาคทาน มีศีล ไม่โอ้อวด เป็นคนตรง สงเคราะห์มิตร มีวาจาอ่อนหวานไพเราะ แม้ได้รับแต่งตั้งเป็นใหญ่โต ก็ยังประพฤติถ่อมตนอยู่ ดิฉันพอใจในบุรุษนั้นเป็นอย่างมาก ดุจคลื่นทะเลปรากฏแก่คนที่มองดูสีน้ำทะเลเหมือนมีมากฉะนั้น.

โย จาปิ มิตฺเต อถวา อมิตฺเต

เสฏฺเฐ สริกฺเข อถวาปิ หีเน

อตฺถํ จรนฺตํ อถวา อนตฺถํ

อาวี รโห สงฺคหเมว วตฺโต ๕

วาจํ น วชฺชา ผรุสํ กทาจิ

มตสฺส ชีวสฺส จ ตสฺส โหมิ ฯ

อนึ่ง บุรุษใด ประพฤติสังคหธรรม ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ในมิตรหรือผู้ที่มิใช่มิตร ในคนที่ประเสริฐกว่า คนที่เสมอกัน หรือคนที่เลวกว่า คนที่ประพฤติประโยชน์ หรือคนที่ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ไม่กล่าววาจาหยาบคายในกาลไหนๆ ดิฉันจะขอคบบุรุษนั้น ทั้งเมื่อเขาตายแล้วและเป็นอยู่.

เอเตส โย อญฺญตรํ ลภิตฺวา

กนฺตํ สิรึ ๖ มชฺชติ อปฺปปญฺโญ

ตํ ทิตฺตรูปํ วิสมํ จรนฺตํ

กรีสชาตํว ๗ วิวชฺชยามิ ฯ

บุรุษใด เป็นคนไม่มีปัญญา ปรารถนาสิริที่คนพอใจ ได้อย่างใดอย่างหนึ่งบรรดาคุณตามที่กล่าวมาแล้วนี้ แล้วลืมเสีย ดิฉันขอเว้นบุรุษนั้นผู้ประพฤติลุ่มๆ ดอนๆ เป็นเหตุเดือดร้อน เหมือนบุคคลเว้นหลุ่มคูถห่างไกล ฉะนั้น.

อตฺตนา กุรุเต ลกฺขึ อลกฺขึ กุรุตตฺตนา

น หิ ลกฺขึ อลกฺขึ วา อญฺโญ อญฺญสฺส การโกติ ฯ

สิริกาฬกณฺณิชาตกํ สตฺตมํ ฯ

๑ ม. จ ตมฺหิ ฯ ๒ ยุ. อสโฐ อุชฺชุภูโต ฯ ๓ ม. ตสฺมึหํ ฯ สี. ยุ. ตสฺมาหํ ฯ

๔ ม. อูมิ ฯ ๕ ม. วตฺเต ฯ ๖ ม. กนฺตา สิรี ฯ ๗ ม. กรีสฐานํว ฯ

บุคคลย่อมทำความดี และความชั่วด้วยตนเอง คนอื่นจะทำความดี หรือความชั่วให้แก่คนอื่นไม่ได้เลย.

จบ สิริกาฬกัณณิชาดกที่ ๗.