๑. อาวาริยชาดก เล่ม ๒๗

มาสุ กุชฺฌ ๒ ภูมิปติ มาสุ กุชฺฌ ๒ รเถสภ

กุทฺธํ อปฺปฏิกุชฺฌนฺโต ราชา รฏฺฐสฺส ปูชิโต

คาเม วา ยทิวารญฺเญ นินฺเน วา ยทิวา ถเล

สพฺพตฺถมนุสาสามิ ๓ มาสุ กุชฺฌ ๒ รเถสภ ฯ

ดูกรมหาบพิตรผู้เป็นจอมภูมิดล จอมพลรถ ขอมหาบพิตรอย่าทรงพระพิโรธ ขอมหาบพิตรอย่าทรงพระพิโรธ พระราชาไม่ทรงพระพิโรธต่อบุคคลที่โกรธ อันชาวแว่นแคว้นบูชาแล้วในบ้านหรือในป่า ในที่ลุ่มหรือในที่ดอนก็ตาม อาตมภาพย่อมตามสอนอรรถทุกอย่าง อย่าทรงพระพิโรธเลย.

อาวาริยปิตา นาม อหุ คงฺคาย นาวิโก

ปุพฺเพ ชนํ ตารยิตฺวา ๔ ปจฺฉา ยาจติ เวตนํ

เตนสฺส ภณฺฑนํ โหติ น จ โภเคหิ วฑฺฒติ ฯ

ณ แม่น้ำแห่งหนึ่ง มีนายเรือจ้างชื่อว่าอาวาริยบิดา ข้ามส่งคนเสียก่อน แล้วจึงเรียกค่าจ้างเมื่อภายหลัง เพราะเหตุนั้น นายเรือจ้างนั้นจึงเกิดทะเลาะกัน และไม่เจริญด้วยโภคสมบัติทั้งหลาย.

อติณฺณญฺเญว ยาจสฺสุ อปารํ ตาต นาวิก

อญฺโญ หิ ติณฺณสฺส มโน อญฺโญ โหติ ติเรสิโน ๕ ฯ

ดูกรพ่อนายเรือจ้าง ท่านจงขอเรียกค่าจ้างคนที่ยังไม่ข้ามถึงฝั่งเสียให้เสร็จทีเดียว เพราะว่า คนที่ข้ามถึงฝั่งแล้วมีใจเป็นอย่างหนึ่ง คนที่ปรารถนาจะข้ามไปฝั่งโน้น ก็มีใจเป็นอย่างหนึ่ง.

คาเม วา ยทิวารญฺเญ นินฺเน วา ยทิวา ถเล

สพฺพตฺถมนุสาสามิ ๓ มาสุ กุชฺฌิตฺถ นาวิก ฯ

ดูกรนายเรือจ้าง จะเป็นที่บ้านหรือที่ป่า ที่ลุ่มหรือที่ดอนก็ตาม ฉันพร่ำสอนทุกอย่าง ท่านอย่าโกรธเลย.

ยาเยว อนุสาสนิยา ราชา คามวรํ อทา

ตาเยว อนุสาสนิยา นาวิโก ปหรี มุขํ ฯ

พระราชาพระราชทานบ้านส่วย เพราะวาจาเครื่องพร่ำสอนใด นายเรือจ้างได้ตบปากดาบส เพราะวาจาเครื่องพร่ำสอนนั้นนั่นแหละ.

ภตฺตํ ภินฺนํ หตา ภริยา คพฺโภ จ ปติโต ฉมา

มิโคว ชาตรูเปน น เตนตฺถํ อวฑฺฒิตุนฺติ ๖ ฯ

อาวาริยชาตกํ ปฐมํ ฯ

๑ ม. สพฺพตฺถ อวาริย. - ฯ ๒ สี. ยุ. มาสฺสุ กุชฺฌิ ฯ ๓ ม. สพฺพตฺถ อนุสาสามิ ฯ

๔ ม. ตารยิตฺวาน ฯ ๕ ม. ปาเรสิโน ฯ สี. ยุ. ตเรสิโน ฯ ๖ ม. อพนฺธิสูติ ฯ

นายเรือจ้างทุบสำรับ ถีบภรรยา ลูกไหลตกลงยังแผ่นดิน เขาไม่อาจทำประโยชน์ให้เจริญขึ้นได้ เหมือนกับเนื้อไม่อาจทำประโยชน์ให้เจริญได้ถ้วยทองคำ ฉะนั้น.

จบ อาวาริยชาดกที่ ๑.