๑. จุลลกุณาลชาดก เล่ม ๒๗

ขุทฺทานํ ๑ ลหุจิตฺตานํ อกตญฺญูน ทุพฺภินํ

นาเทวสตฺโต ปุริโส ถีนํ สทฺธาตุมรหติ ฯ

บุรุษผู้ไม่ถูกผีสิง ย่อมไม่ควรจะเชื่อหญิงผู้หยาบช้า ใจเบาไม่รู้จักคุณคนมักประทุษร้ายมิตร.

น ตา ปชานนฺติ กตํ น กิจฺจํ

น มาตรํ ปิตรํ ภาตรํ วา

อนริยา สมติกฺกนฺตธมฺมา

สสฺเสว จิตฺตสฺส วสํ วชนฺติ ฯ

หญิงเหล่านั้นย่อมไม่รู้จักกิจที่ทำแล้วและกิจที่ยังไม่ได้ทำ ไม่รู้จักมารดาบิดา หรือพี่น้อง ไม่ใช่อารยชน ก้าวล่วงธรรมเสียแล้ว ย่อมไปตามอำนาจจิตของตนถ่ายเดียว.

จิรานุวุฏฺฐมฺปิ ปิยํ มนาปํ

อนุกมฺปกํ ปาณสมมฺปิ สนฺตํ ๒

อาวาสุ กิจฺเจสุ จ นํ ชหนฺติ

ตสฺมาหํ อิตฺถีนํ น วิสฺสสามิ ฯ

เมื่อมีอันตราย และเมื่อกิจเกิดขึ้น หญิงย่อมละทิ้งสามีนั้นแม้อยู่ร่วมกันมานาน เป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นผู้อนุเคราะห์แม้เสมอด้วยชีวิตเพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ไว้วางใจหญิงทั้งหลาย.

ถีนญฺหิ จิตฺตํ ยถา วานรสฺส

กนฺนปฺปกนฺนํ ยถา รุกฺขฉายา

จลาจลํ หทยํ อิตฺถิยานํ

จกฺกสฺส เนมิ วิย ปริวตฺตติ ฯ

ความจริง จิตของหญิงเหมือนกับจิตของลิง ลุ่มๆ ดอนๆ เหมือนกับเงาต้นไม้ หัวใจของหญิงทั้งหลายไหวไปมาเหมือนล้อรถที่กำลังหมุนไปฉะนั้น.

ยทา ตา ปสฺสนฺติ สเมกฺขมานา

อาเทยฺยรูปํ ปุริสสฺส วิตฺตํ

สณฺหาหิ วาจาหิ นยนฺติเมนํ

กมฺโพชกา ชลเชเนว อสฺสํ ฯ

๑ ม. ลุทฺธานํ ฯ ๒ ม. ภตฺตุํ ฯ

คราวใด หญิงมองเห็นทรัพย์ของบุรุษที่ควรจะถือเอาได้ คราวนั้น ย่อมใช้วาจาอ่อนหวานนำพาเอาบุรุษนั้นไป เหมือนชาวกัมโพชใช้สาหร่ายล่อม้าไปได้ฉะนั้น.

ยทา น ปสฺสนฺติ สเมกฺขมานา

อาเทยฺยรูปํ ปุริสสฺส วิตฺตํ

สมนฺตโต นํ ปริวชฺชยนฺติ

ติณฺโณ นทีปารคโตว กุลฺลํ ฯ

คราวใด ไม่มองเห็นทรัพย์ของบุรุษที่ควรจะถือเอาได้ คราวนั้น ย่อมละทิ้งบุรุษนั้นไปเสีย เหมือนบุคคลข้ามฟากถึงฝั่งโน้นแล้ว ก็ทิ้งแพไปเสีย ฉะนั้น.

สิเลสูปมา สิขีริว สพฺพภกฺขา

ติกฺขมายา นทีริว สีฆโสตา

เสวนฺติ เหตา ปิยมปฺปิยญฺจ

นาวา ยถา โอรกูลํ ปรญฺจ ฯ

หญิงเปรียบเหมือนยางรัก กินไม่เลือกเหมือนเปลวไฟ มีมายาแรงกล้าเหมือนแม่น้ำอันมีกระแสเชี่ยว ย่อมคบหาบุรุษทั้งที่น่ารักและไม่น่ารักเหมือนเรือจอดไม่เลือกว่าฝั่งข้างนี้ หรือข้างโน้น ฉะนั้น.

น ตา เอกสฺส น ทฺวินฺนํ อาปโณว ปสาริโต

โย ตา มยฺหนฺติ มญฺเญยฺย วาตํ ชาเลน พนฺธเย ๑ ฯ

หญิงไม่ใช่ของบุรุษคนเดียว หรือสองคน ย่อมต้อนรับทั่วไป เหมือนร้านตลาด ผู้ใดสำคัญซึ่งหญิงเหล่านั้น ว่าของเราก็เท่ากับดักลมด้วยตาข่ายฉะนั้น.

ยถา นที จ ปนฺโถ จ ปานาคารํ สภา ปปา

เอวํ โลกิตฺถิโย นาม เวลา ตาสํ น วิชฺชติ ฯ

แม่น้ำ หนทาง ร้านขายเหล้า สภา และบ่อน้ำ มีอุปมาฉันใด หญิงในโลกก็มีอุปไมยฉันนั้น เขตแดนของหญิงเหล่านั้นไม่มีเลย.

ฆตาสนสมา เอตา กณฺหสปฺปสิรูปมา

คาโว พหิ ติณสฺเสว โอมสนฺติ วรํ วรํ ฯ

หญิงเหล่านั้นเสมอด้วยไฟกินเปรียง เปรียบด้วยหัวงูเห่า เลือกหยิบเอาแต่ที่อร่อยๆ เหมือนโคเลือกกินหญ้าในภายนอก ฉะนั้น.

ฆตาสนํ กุญฺชรํ กณฺหสปฺปํ

มุทฺธาภิสิตฺตํ ปมุทา ๒ จ สพฺพา

เอเต นโร นิจฺจยโต ๓ ภเชถ

เตสํ หเว ทุพฺพิทุ สจฺจภาโว ฯ

๑ ม พาธเย ฯ ๒ ม. ปมทา ฯ ๓. สี. ยุ. นิจฺจยตฺโต ฯ

ไฟกินเปรียง ๑ ช้างสาร ๑ งูเห่า ๑ พระเจ้าแผ่นดินผู้ได้มูรธาภิเษก ๑หญิงทุกคน ๑ ทั้ง ๕ นี้ คนพึงคบหาด้วยความระมัดระวังเป็นนิตย์เพราะว่าสิ่งทั้ง ๕ นั้นมีอัธยาศัยที่รู้ได้ยาก.

นจฺจนฺตวณฺณา น พหูน กนฺตา

น ทกฺขิณา ปมุทา เสวิตพฺพา

น ปรสฺส ภริยา น ธนสฺส เหตุ

เอติตฺถิโย ปญฺจ น เสวิตพฺพาติ ฯ

จุลฺลกุณาลชาตกํ ปฐมํ ฯ

หญิงที่งามเกินไป ๑ หญิงที่ชายเป็นอันมากไม่รักใคร่ ๑ (หญิงแพศยา)หญิงที่เหมือนมือขวา ๑ (ชำนาญการฟ้อนการขับ) หญิงที่เป็นภรรยาของคนอื่น ๑ หญิงที่เห็นแก่ทรัพย์ ๑ หญิง ๕ จำพวกนี้ก็ไม่ควรคบหา.

จบจุลลกุณาลชาดกที่ ๑.