๑๑. สาธินราชชาดก เล่ม ๒๗

อพฺภูโต วต โลกสฺมึ อุปฺปชฺชิ โลมหํสโน

ทิพฺโพ รโถ ปาตุรหุ เวเทหสฺส ยสสฺสิโน ฯ

อัศจรรย์จริงหนอ ขนพองสยองเกล้าเกิดขึ้นแล้วในโลก รถทิพย์ได้ปรากฏแก่พระเจ้าวิเทหราชผู้เรืองยศ.

เทวปุตฺโต มหิทฺธิโก มาตลิ เทวสารถิ

นิมนฺตยิตฺถ ราชานํ เวเทหํ มิถิลคฺคหํ

เอหิมํ รถมารุยฺห ราช เสฏฺฐ ทิสมฺปติ

เทวา ทสฺสนกามา เต ตาวตึสา สอินฺทกา

สรมานา หิ เต เทวา สุธมฺมายํ สมจฺฉเร ฯ

ตโต จ ราชา สาธิโน เวเทโห มิถิลคฺคโห ๑

สหสฺสยุตฺตํ อภิรุยฺห ๒ อคา เทวาน สนฺติเก

(สหสฺสยุตฺตํ หยวาหึ ทิพฺพยานมธิฏฺฐิโต

ยายมาโน มหาราชา อทฺทส เทวสภํ อิทํ ๓-)

ตํ เทวา ปฏินนฺทึสุ ทิสฺวา ราชานมาคตํ

สฺวาคตนฺเต มหาราช อโถ เต อทุราคตํ

นิสีททานิ ราชิสิ เทวราชสฺส สนฺติเก ฯ

สกฺโกปิ ปฏินนฺทิตฺถ เวเทหํ มิถิลคฺคหํ

นิมนฺตยิตฺถ ๔ กาเมหิ อาสเนน จ วาสโว

สาธุ โขสิ อนุปฺปตฺโต อาวาสํ วสวตฺตินํ

วส เทเวสุ ราชิสิ สพฺพกามสมิทฺธิสุ

ตาวตึเสสุ เทเวสุ ภุญฺช กาเม อมานุเส ฯ

๑ สี. ยุ. ปมุโข รถมารุหิ ฯ ๒ ม. สหสฺสยุตฺตมารุยฺห ฯ ๓ อยํ คาถา

สพฺพโปตฺถเกสุ น ทิสฺสติ อฏฺฐกถายํ ปน ทิสฺสติ ฯ ๔ สี. ยุ. นิมนฺตยี จ ฯ

มาตลีเทพบุตรเทพสารถีผู้มีฤทธิ์มาก ได้เชื้อเชิญพระเจ้าวิเทหราชผู้ครองมิถิลานครว่า ข้าแต่พระราชาผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ ผู้เป็นใหญ่ทั่วทิศ ขอเชิญพระองค์เสด็จขึ้นทรงรถนี้เถิด ด้วยว่า ทวยเทพชั้นดาวดึงส์พร้อมด้วยสมเด็จอมรินทราธิราช ใคร่จะเห็นพระองค์ ทวยเทพเหล่านั้น ประชุมพร้อมกันอยู่ ณ สุธรรมาเทวสภา. ลำดับนั้นแล พระเจ้าวิเทหราชพระนามว่าสาธินะ ผู้ครองมิถิลานคร เสด็จทรงรถอันเทียมด้วยม้าพันหนึ่ง เสด็จไปยังสำนักของเทวดาทั้งหลาย (พระมหาราชาทรงประทับยืนบนทิพยาน อันเทียมด้วยม้าพันหนึ่ง ซึ่งม้าพาลากไป เสด็จไปอยู่ ได้ทอดพระเนตรเห็นเทวสภานี้) ทวยเทพเห็นพระราชาเสด็จมาดังนั้น ก็พากันชื่นชม ยินดี กระทำปฏิสัณฐารเชื้อเชิญว่า ข้าแต่พระมหาราชา พระองค์เสด็จมาดีแล้ว

อนึ่ง ชื่อว่าพระองค์มิได้เสด็จมาร้าย ข้าแต่พระราชาผู้แสวงหาคุณอันใหญ่ ขอพระองค์ทรงประทับใกล้ๆ กับท้าวเทวราชเสียแต่บัดนี้เถิด. ฝ่ายท้าววาสวสักกเทวราชทรงชื่นชม ยินดีเชื้อเชิญพระเจ้าสาธินราชผู้ครองมิถิลานครด้วยทิพยกามารมณ์ และอาสนะว่า ข้าแต่พระราชฤาษี เป็นการดีแล้วที่พระองค์เสด็จมาถึงที่อยู่ของทวยเทพ ผู้บันดาลให้เป็นไปในอำนาจได้ ขอเชิญพระองค์ประทับอยู่ในหมู่ทวยเทพผู้ให้สำเร็จทิพยกามารมณ์ทุกอย่าง ขอเชิญพระองค์ทรงเสวยกามคุณอันมิใช่ของมนุษย์ ในหมู่ทวยเทพชาวดาวดึงส์เถิด.

อหํ ปุเร สคฺคคโต รมามิ

นจฺเจหิ คีเตหิ จ วาทิเตหิ

โสทานิ อชฺช น รมามิ สคฺเค

อายุนฺนุ ขีณํ ๑ มรณนฺนุ ๒ สนฺติเก

อุทาหุ มุโฬฺหสฺมิ ชนินฺทเสฏฺฐ ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐกว่าจอมเทพ เมื่อก่อนหม่อมฉันมาถึงสวรรค์แล้ว ย่อมยินดีด้วยการฟ้อนรำขับร้องและเครื่องประโคมทั้งหลาย บัดนี้หม่อมฉันไม่ยินดีอยู่ในสวรรค์เลย จะหมดอายุ หรือใกล้จะตาย หรือว่าหม่อมฉันหลงใหลไป?

น ตายุ ขีณํ มรณญฺจ ๓ ทูเร

น จาปิ มุโฬฺห นรวีร เสฏฺฐ

ตุยฺหญฺจ ปุญฺญานิ ปริตฺตกานิ

เยสํ วิปากํ อิธ เวทยิตฺโถ ๔

วส เทวานุภาเวน ราช เสฏฺฐ ทิสมฺปติ

ตาวตึเสสุ เทเวสุ ภุญฺช กาเม อมานุเส ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้ากว่านรชน ผู้ประเสริฐ พระชนมายุของพระองค์ยังไม่หมดสิ้น ความสิ้นพระชนม์ก็ยังห่างไกล อนึ่ง พระองค์จะได้ทรงหลงใหลไปก็หาไม่ แต่ว่าวิบากแห่งบุญกุศลของพระองค์ ที่ได้ทรงเสวยในเทวโลกนี้มีน้อยไป ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ ผู้เป็นใหญ่ทั่วทิศ ขอเชิญพระองค์ประทับอยู่ เสวยกามคุณอันมิใช่ของมนุษย์ในหมู่ทวยเทพชาวดาวดึงส์ ด้วยเทวานุภาพต่อไปเถิด.

ยถา ยาจิตกํ ยานํ ยถา ยาจิตกํ ธนํ

เอวํ สมฺปทเมเวตํ ยํ ปรโต ทานปจฺจยา

น จาหเมตมิจฺฉามิ ยํ ปรโต ทานปจฺจยา

สยํ กตานิ ปุญฺญานิ ตํ เม อาเวณิยํ ธนํ

โสหํ คนฺตฺวา มนุสฺเสสุ กาหามิ กุสลํ พหุํ

ทาเนน สมจริยาย สํยเมน ทเมน จ

ยํ กตฺวา สุขิโต โหติ น จ ปจฺฉานุตปฺปติ ฯ

๑ ม. ขีโณ ฯ ๒ มรณสฺสาติปิ ปาโฐ ฯ ๓ สี. ยุ. น จายุ ขีณํ มรณํ เต ฯ

๔ ยุ. เวทยโต ฯ

ขอยืมยานเขามาขับ ขอยืมทรัพย์เขามาใช้ ฉันใด การที่ได้เสวยความสุขเป็นความสุขที่ผู้อื่นยื่นให้ ก็เปรียบกันได้ ฉันนั้นแล ก็แลการได้เสวยความสุข โดยเป็นความสุขที่ผู้อื่นยื่นให้ หม่อมฉันไม่ปรารถนาเลยบุญทั้งหลายอันหม่อมฉันทำเองแล้วนั้น ย่อมเป็นทรัพย์อันอาจติดตามหม่อมฉันไปได้ หม่อมฉันไปในมนุษย์โลกแล้ว จักได้ทำกุศลให้มากที่บุคคลทำแล้วได้รับความสุข และไม่ต้องเดือดร้อนในภายหลัง ด้วยทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยการสำรวม ด้วยการฝึกตน.

อิมานิ ตานิ เขตฺตานิ อิมํ นิกฺขํ สกุณฺฑลํ

อิมา ตา หริตานุปา อิมา นชฺโช สวนฺติโย

อิมา ตา โปกฺขรณิโย ๑ รมฺมา จากวากูปกุชฺชิตา ๒

มณฺฑาลเกหิ สญฺฉนฺนา ปทุมุปฺปลเกหิ จ

ยสฺสิมานิ มมายึสุ กึ นุ เต ทิสตํ คตา ฯ

ตานิ จ เขตฺตานิ โส ภูมิภาโค

เตเยว อารามวนูปจารา ๓

ตเมว มยฺหํ ชนตํ อปสฺสโต

สุญฺญญฺจ เม นารท ขายเต ทิสา ฯ

ที่ตรงนี้เป็นไร่นา ที่ตรงนี้ตรงร่องน้ำตรงดี ที่ตรงนี้เป็นภูมิภาคมีหญ้าแพรกเขียวสะพรั่ง ที่ตรงนี้เป็นแม่น้ำไหลอยู่ไม่ขาดสาย ที่ตรงนี้เป็นสระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์ มีฝูงนกจักพรากขันอยู่ระงม เปี่ยมไปด้วยน้ำใสสะอาด ดารดาษไปด้วยดอกปทุมและดอกอุบล พวกข้าเฝ้าและนักสนมพากันยึดถือสถานเหล่านี้ว่าเป็นของเรา เขาเหล่านั้นพากันไปเสียทิศทางใดหนอ? ดูกรพ่อนารทะ ไร่นาเหล่านั้น ภูมิภาคตรงนั้นและอุปจารแห่งสวนและป่าไม้ยังคงมีอยู่ดังเดิม เมื่อเราไม่เห็นหมู่ชนเหล่านั้น ทิศทั้งหลายก็ปรากฏว่า ว่างเปล่าแก่เรา.

ทิฏฺฐา มยา วิมานานิ โอภาสนฺตา จตุทฺทิสา

สมฺมุขา เทวราชสฺส ติทสานญฺจ สมฺมุขา ฯ

วุตฺถํ เม ภวนํ ทิพฺยํ ภุตฺตา กามา อมานุสา

ตาวตึเสสุ เทเวสุ สพฺพกามสมิทฺธิสุ ฯ

โสหํ เอตาทิสํ หิตฺวา ปุญฺญายมฺหิ อิธาคโต

ธมฺมเมว จริสฺสามิ นาหํ รชฺเชน อตฺถิโก ฯ

อทณฺฑาวจรํ มคฺคํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ

ตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิสฺสํ เยน คจฺฉนฺติ สุพฺพตาติ ฯ

สาธินราชชาตกํ เอกาทสมํ ฯ

_________________

๑ ม. โปกฺขรณี ฯ ๒ ม. จกฺกวากปกูชิตา ฯ สี. ยุ. จกฺกวากูปกูชิตา ฯ

๓ สี. ยุ. เต อารามา เต วนเมปจารา ฯ

วิมานทั้งหลายยันโอภาสทั่วทั้งสี่ทิศ ฉันได้เห็นแล้วเฉพาะพระพักตร์ของท้าวสักกเทวราช และเฉพาะหน้าของทวยเทพชาวไตรทศ ภพที่ฉันอยู่ก็เป็นทิพย์ กามทั้งหลายอันมิใช่ของมนุษย์ฉันได้บริโภคแล้ว ในทวยเทพชาวดาวดึงส์ ผู้ให้สำเร็จสิ่งที่น่าปรารถนาทุกอย่าง. ฉันนั้นละสมบัติเช่นนั้นเสียแล้วมาในมนุษยโลกนี้ เพื่อต้องการทำบุญเท่านั้นฉันจักประพฤติแต่ธรรมเท่านั้น ฉันไม่มีความต้องการด้วยราชสมบัติ.

ฉันจักดำเนินไปตามทางที่ท่านผู้ไม่มีอาชญาพากันท่องเที่ยวไป อันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ ซึ่งเป็นทางสำหรับไปของท่านผู้มีวัตรงามทั้งหลาย.

จบ สาธินราชชาดกที่ ๑๑.