๒. มหากปิชาดก เล่ม ๒๗

อตฺตานํ สงฺกมํ กตฺวา โย โสตฺถึ สมตารยิ

กึ ตฺวํ เตสํ กึเม ๑ ตุยฺหํ โหนฺติ เหเต ๒ มหากปิ ฯ

ดูกรพระยาลิง ท่านได้ทอดตัวเป็นสะพาน ให้ลิงเหล่านี้ข้ามไปได้ จนมีความสวัสดี ท่านเป็นอะไรกับลิงเหล่านั้น หรือว่าลิงเหล่านั้นเป็นอะไรกับท่าน?

ราชาหํ อิสฺสโร เตสํ ยูถสฺส ปริหารโก

เตสํ โสกปเรตานํ ภึตานนฺเต อรินฺทม ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ปราบศัตรู ข้าพระองค์เป็นใหญ่ เป็นนายฝูง ปกครองหมู่ลิงเหล่านั้น เมื่อเขาเหล่านั้นถูกความโศกครอบงำ เกรงกลัวพระองค์.

อุลฺลงฺฆยิตฺวา อตฺตานํ วิสฺสฏฺฐธนุโน สตํ

ตโต อปรปาเทสุ ทฬฺหํ พนฺธํ ลตาคุลํ ๓ ฯ

ข้าพระองค์ได้กระโจนไปชั่วระยะร้อยลูกธนู เอาเถาวัลย์ผูกกับตอไม้ไผ่ข้างหนึ่ง ผูกที่สะเอวข้างหนึ่ง.

ฉินฺนพฺภมิว วาเตน นุณฺโณ รุกฺขมุปาคมึ

โสหํ อปฺปภวํ ตตฺถ สาขํ หตฺเถหิ อคฺคหึ ฯ

กระโจนกลับมายังต้นมะม่วง เหมือนลมตัดอากาศ แต่ไม่ถึงต้นมะม่วงนั้น ข้าพระองค์เอามือมาทั้งสองเหนี่ยวกิ่งมะม่วงไว้.

ตํ มํ วีณายตํ สนฺตํ สาขาย จ ลตาย จ

สมนุกฺกมนฺตา ปาเทหิ โสตฺถึ สาขมิคา คตา ฯ

ร่างกายของข้าพระองค์ถูกกิ่งไม้ และเถาวัลย์คร่าไปมา ดุจสายพิณที่เขาขึงตึงเครียด ฉะนั้น พวกบริวารพากันไต่ข้าพระองค์ไปได้รับความสวัสดี.

ตํ มํ น ตปฺปตี ๔ พนฺโธ วโธ ๕ เม น ตเปสฺสติ่

สุขมาหริตํ เตสํ เยสํ รชฺชมการยึ ฯ

ข้าพระองค์จะถูกจองจำ หรือถูกฆ่า ก็ไม่ครั่นคร้ามเดือดร้อนอย่างไรเพราะข้าพระองค์ได้นำความสุขมาให้แก่หมู่ลิงที่ยกย่องให้ข้าพระองค์เป็นใหญ่.

เอสา เต อุปมา ราช ตํ สุณาหิ อรินฺทมํ ๖

รญฺญา รฏฺฐสฺส โยคฺคสฺส พลสฺส นิคมสฺส จ

สพฺเพสํ สุขเมตพฺพํ ขตฺติเยน ปชานตาติ ฯ

มหากปิชาตกํ ทุติยํ ฯ

___________

๑ ม. กิเม ฯ สี. ยุ. กิโม ฯ ๒ ม. เอเต ฯ ๓ ม. ลตาคุนํ ฯ ๔ ม. ตปเต ฯ

๕ ม. มโต ฯ ๖ สี. ยุ. อตฺถสนฺทสฺสนี กตา ฯ

ข้าแต่พระราชาผู้ปราบปรามศัตรู ข้าพระองค์จะแสดงข้ออุปมาถวายพระองค์ ขอพระองค์จงสดับ ธรรมดาพระราชามหากษัตริย์ผู้ทรงพระปรีชาสามารถ พึงแสวงหาความสุขให้แก่รัฐ สัตว์พาหนะ ทหาร และพลเมืองถ้วนหน้ากัน.

จบ มหากปิชาดกที่ ๒.