๘. อัฏฐิเสนชาดก เล่ม ๒๗

เยเม อหํ น ชานามิ อฏฺฐิเสน วนิพฺพเก

เต มํ สงฺคมฺม ยาจนฺติ กสฺมา มํ ตฺวํ น ยาจสิ ฯ

ข้าแต่ท่านอัฏฐิเสนะ วณิพกเหล่าใดที่ข้าพเจ้าไม่รู้จัก วณิพกเหล่านั้นมาหาข้าพเจ้าแล้วเป็นต้องขอ เหตุไรพระผู้เป็นเจ้า จึงไม่ขออะไรๆข้าพเจ้า?

ยาจโก อปฺปิโย โหติ ยาจํ อททมปฺปิโย

ตสฺมาหนฺตํ น ยาจามิ มา เม วิทฺเทสฺสนา อหุ ฯ

ผู้ขอย่อมไม่เป็นที่รักของผู้ถูกขอ ผู้ถูกขอเมื่อไม่ให้ก็ไม่เป็นที่รักของผู้ขอเพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงไม่ทูลขออะไรพระองค์ โดยคิดเห็นว่าอาตมภาพอย่าหมางใจกับพระองค์เสียเลย.

โย จ ๒ ยาจนชีวาโน กาเล ยาจํ น ยาจติ

ปรญฺจ ปุญฺญํ ๓ ธํเสติ อตฺตนาปิ น ชีวติ ฯ

ผู้ใดเป็นอยู่ด้วยการขอ ย่อมไม่ขอสิ่งที่ควรขอ ในเวลาที่ควรขอ ผู้นั้นย่อมทำให้ผู้อื่นเสื่อมจากบุญ แม้ตัวเองก็หาเลี้ยงชีพไม่สะดวก.

โย จ ยาจนชีวาโน กาเล ยาจํปิ ๔ ยาจติ

ปรญฺจ ปุญฺญํ ลพฺเภติ อตฺตนาปิ จ ชีวติ ฯ

ส่วนผู้ใดเป็นอยู่ด้วยการขอ ย่อมขอสิ่งที่ควรขอในเวลาที่ควรขอ ผู้นั้นย่อมทำให้ผู้อื่นได้บุญ แม้ตัวเองก็หาเลี้ยงชีพสะดวกด้วย.

น เว ทุสฺสนฺติ ๕ สปฺปญฺญา ทิสฺวา ยาจกมาคเต

พฺรหฺมจารี ปิโย เมสิ วร ภญฺญิตมิจฺฉสิ ๖ ฯ

ผู้มีปัญญาเห็นยาจกมาแล้ว ย่อมไม่โกรธเลย ท่านผู้ประพฤติพรหมจรรย์เป็นที่พอใจของข้าพเจ้า ท่านต้องการอะไร เชิญบอกมาเถิด ข้าพเจ้าจะให้ทุกอย่าง.

น เว ยาจนฺติ สปฺปญฺญา ธีโร จ วิทิตุมรหติ

อุทฺทิสฺส อริยา ติฏฺฐนฺติ เอสา อริยาน ยาจนา ฯ

ผู้มีปัญญาย่อมไม่ออกปากขอเลย ส่วนผู้ที่ฉลาดควรจะรู้ความต้องการได้เอง พระอริยะทั้งหลาย ย่อมไม่ออกปากขอ มีแต่ยืนนิ่งอยู่ ด้วยภิกขาจารวัตรเท่านั้น นี่เป็นอาการขอของพระอริยะทั้งหลาย.

ททามิ เต พฺราหฺมณ โรหิณีนํ

ควํ สหสฺสํ สห ปุงฺคเวน

อริโย หิ อริยสฺส กถํ น ทชฺชา

สุตฺวาน คาถา ตว ธมฺมยุตฺตาติ ฯ

อฏฺฐิเสนชาตกํ ๑ อฏฺฐมํ ฯ

๑ ม. อฏฺฐิเสนกชาตกํ ฯ ๒ ม. โย เว ฯ ๓ ม. ปุญฺญา ฯ ๔ ม. ยาจํ หิ ฯ

๕ ม. เทสฺสนฺติ ฯ สี. ยุ. ทิสฺสนฺติ ฯ ๖ สี. วร ตํ ภญฺญมีจฺฉสิ ฯ ม. วท ตฺวํ

ภญฺญมิจฺฉสิ ฯ

ข้าแต่ท่านพราหมณ์ ข้าพเจ้าขอถวายโคนมสีแดงพันตัว พร้อมทั้งโคผู้พันตัวแก่ท่าน เพราะว่า ผู้ที่มีมารยาทดังพระอริยะ ได้ฟังคาถาอันประกอบไปด้วยธรรมของท่านแล้ว จะไม่ถวายแก่ท่านผู้มีมารยาทดังพระอริยะอย่างไรได้.

จบ อัฏฐิเสนชาดกที่ ๘.