๖. ปทกุศลมาณวชาดก เล่ม ๒๗

พหุสฺสุตํ จิตฺตกถํ คงฺคา วหติ ปาฏลึ ๘

วุยฺหมานก ภทฺทนฺเต เอกํ เม เทหิ คาถกํ ฯ

๑ สี. ยุ. อาทุ ฯ ๒ สี. ยุ. สาธุจินฺตนี ฯ ๓ ม. อุปฺปนฺนายํ ฯ

๔ ม. ราโค วณฺณวิทูสโน ตว ฯ ๕ ม. ตํ ปชห ภทฺทมตฺถุ เต ฯ ๖ ม. อนฺธการเก ฯ

๗ ม. เฉจฺฉํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๘ สี. ยุ. ปาฏลํ ฯ

แม่น้ำคงคา ย่อมพัดพาเอามาณพชื่อปาฏลีผู้มีถ้อยคำอันไพเราะ ได้ศึกษามามาก ให้ลอยไป ข้าแต่นายผู้ถูกน้ำพัดไป ขอความเจริญจงมีแก่ท่านขอท่านจงให้เพลงขับบทน้อยๆ แก่ข้าพเจ้าสักบทหนึ่งเถิด.

เยน สิญฺจนฺติ ทุกฺขิตํ เยน สิญฺจนฺติ อาตุรํ

ตสฺส มชฺเฌ มริสฺสามิ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

ชนทั้งหลายย่อมรดบุคคล ผู้ที่ได้รับความทุกข์ด้วยน้ำใด ชนทั้งหลายย่อมรดบุคคลผู้เร่าร้อนด้วยน้ำใด เราก็จักตายในท่ามกลางน้ำนั้น ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

ยตฺถ วีชานิ รูหนฺติ สตฺตา ยตฺถ ปติฏฺฐิตา

สา เม สีสํ นิปีเฬติ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

พืชทั้งหลายงอกงามขึ้นได้บนแผ่นดินใด สัตว์ทั้งหลายดำรงอยู่ได้บนแผ่นดินใด แผ่นดินนั้นก็ทำลายศีรษะของเราแตก ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

เยน ภตฺตานิ ปจฺจนฺติ สีตํ เยน วิหญฺญติ

โส มํ ฑหติ คตฺตานิ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

ชนทั้งหลายย่อมหุงข้าวด้วยไฟใด และกำจัดความหนาวด้วยไฟใด ไฟนั้นก็มาลวกตัวของเรา ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

เยน ภตฺเตน ๑ ยาเปนฺติ ปุถู พฺราหฺมณขตฺติยา

โส มํ ภุตฺโต พฺยาปาทิ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

พราหมณ์และกษัตริย์ทั้งหลายเป็นจำนวนมาก ย่อมเลี้ยงชีพด้วยข้าวสุขใด ข้าวสุขที่เรากินแล้ว ก็มาทำเราให้ถึงความพินาศ ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

คิมฺหานํ ปจฺฉิเม มาเส วาตมิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา

โส มํ ภญฺชติ คตฺตานิ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

บัณฑิตทั้งหลายย่อมปรารถนาลมในเดือนท้ายแห่งฤดูร้อน ลมนั้นมาพัดประหารตัวเรา ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

ยํ นิสฺสิตา ชคติรุหํ (วิหงฺคมา) สฺวายํ อคฺคึ ปมุญฺจติ

ทิสา ภชถ วงฺกงฺคา ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

นกทั้งหลายพากันอาศัยต้นไม้ใด ต้นไม้นั้นก็พ่นไฟออกมา นกทั้งหลายพากันหลบหนีไป ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

ยมานยึ โสมนสฺสํ มาลินึ จนฺทนุสฺสทํ

สา มํ ฆรา นีหรติ ๒ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

เรานำเอาหญิงใดผู้มีความโสมนัส ผู้ทัดทรงดอกไม้ มีกายอันประพรมด้วยจันทน์เหลืองมา หญิงนั้นขับไล่เราให้ออกจากเรือน ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

เยน ชาเตน นนฺทิสฺสํ ยสฺส จ ภวมิจฺฉิสํ

โส มํ ฆรา นีหรติ ๒ ชาตํ สรณโต ภยํ ฯ

เราชื่นชมยินดีด้วยบุตรใด และเราปรารถนาความเจริญให้แก่บุตรใด บุตรนั้นก็มาขับไล่เราออกจากเรือน ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

สุณนฺตุ เม ชานปทา เนคมา จ สมาคตา

ยโตทกํ ตทาทิตฺตํ ยโต เขมํ ตโต ภยํ

ราชา วิลุมฺปเต รฏฺฐํ พฺราหฺมโณ จ ปุโรหิโต

อตฺตคุตฺตา วิหรถ ชาตํ สรณโต ภยนฺติ ฯ

ปทกุสลมาณวชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

๑ ม. ภุตฺเตน ฯ ๒ สี. ม. นิจฺฉุภติ ฯ

ชาวชนบท และชาวนิคมผู้มาประชุมกันแล้วขอจงฟังข้าพเจ้า น้ำมีในที่ใด ไฟก็มีในที่นั้น ความเกษมสำราญบังเกิดขึ้นแต่ที่ใด ภัยก็บังเกิดขึ้นแต่ที่นั้น พระราชา และพราหมณ์ปุโรหิต ย่อมพากันปล้นรัฐเสียเอง ท่านทั้งหลายจงพากันรักษาตนของตนอยู่เถิด ภัยเกิดขึ้นแต่ที่พึ่งอาศัยแล้ว.

จบ ปทกุศลมาณวชาดกที่ ๖.