๑๓. จักกวากชาดก เล่ม ๒๗

วณฺณวา อภิรูโปสิ ฆโน สญฺชาตโรหิโต

จกฺกวาก สุรูโปสิ วิปฺปสนฺนมุขินฺทฺริโย ฯ

ดูกรนกจักรพราก ท่านมีสีสวย รูปงาม ร่างกายแน่นแฟ้น มีสีแดงดังทอง ทรวดทรงงาม ใบหน้าผุดผ่อง.

ปาฏีนํ ปาวุสํ มจฺฉํ พลชฺชํ ๓ มุญฺชโรหิตํ

คงฺคาตีเร นิสินฺโนสิ ๔ เอวํ ภุญฺชสิ โภชนํ ฯ8

ท่านจับอยู่ที่ฝั่งคงคา เห็นจะได้กินอาหารอย่างนี้ คือ ปลากา ปลากะบอกปลาหมอ ปลาเค้า ปลาตะเพียน กระมัง?

น วาหเมตํ ภุญฺชามิ ชงฺคลานูทกานิ วา

อญฺญตฺร เสวาลปณกา อญฺญํ ๕ เม สมฺม โภชนํ ฯ

ดูกรสหาย นอกจากสาหร่ายและแหนแล้ว เรามิได้ถือเอาเนื้อสัตว์บกหรือสัตว์น้ำมากินเป็นอาหารเลย นั่นเป็นอาหารของเรา.

น วาหเมตํ สทฺทหามิ จกฺกวากสฺส โภชนํ

อหมฺปิ สมฺม ภุญฺชามิ คาเม โลณิกเตลิกํ ฯ

เราไม่เชื่อว่า นกจักรพรากกินอาหารอย่างนั้นเลย เพื่อนเอ๋ย แม้เรากินอาหารที่คลุกเคล้าด้วยเกลือและน้ำมันในบ้าน.

มนุสฺเสสุ กตํ ภตฺตํ สุจิมํสูปเสจนํ

น จ เม ตาทิโส วณฺโณ จกฺกวาก ยถา ตุวํ ฯ

๑ ม. เฉตฺวา ฯ สี. ยุ. ฌตฺวา ฯ ๒ ม. สตํ ฯ ๓ ม. พลชํ ฯ สี. ยุ. วาลชํ ฯ

๔ ม. คงฺคาย ตีเร นิสินฺโน ฯ ๕ สี. ม. เอตํ ฯ

ปรุงด้วยเนื้ออันสะอาด ซึ่งเขาทำกินกันในหมู่มนุษย์ ดูกรนกจักรพรากถึงกระนั้น สีของเราก็ไม่เหมือนท่าน.

สมฺปสฺสํ อตฺตนิ เวรํ หึสาย ๑ มานุสึ ปชํ

อุตฺรโสฺต ฆสสี ภีโต เตน วณฺโณ ตเวทิโส ฯ

ท่านเบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย จึงต้องคอยมองดูผู้ที่ผูกเวรในตน แม้จะกินก็สะดุ้งกลัว เพราะเหตุนั้น สีกายของท่านจึงเป็นเช่นนี้.

สพฺพโลกวิรุทฺโธสิ ธงฺก ปาเปน กมฺมุนา

ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณติ เตน วณฺโณ ตเวทิโส ฯ

ดูกรกา ท่านเป็นผู้ถูกคนทั่วโลกโกรธเคือง อาหารที่ท่านได้มาด้วยกรรมอันลามก ก็หาอิ่มท้องไม่ เพราะเหตุนั้น สีกายของท่าน จึงเป็นเช่นนี้.

อหมฺปิ สมฺม ภุญฺชามิ อหึสํ สพฺพปาณินํ

อปฺโปสฺสุกฺโก นิราสงฺโก อโสโก อกุโตภโย ฯ

ดูกรสหาย ส่วนเรามิได้เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวงมากิน มีความขวนขวายน้อย ไม่มีใครรังเกียจ ใจไม่ห่อเหี่ยว ภัยแต่ที่ไหนๆ ก็มิได้มี.

โส กรสฺสุ อานุภาวํ วีติวตฺตสฺสุ สีลิยํ

อหึสาย จรํ ๒ โลเก ปิโย โหหิสิ มมฺมิว ฯ

ท่านนั้นจงทำอานุภาพ ละปกติคือความทุศีลของตนเสีย ไม่เบียดเบียนใครเที่ยวไปในโลก จักเป็นที่รักใคร่ของสัตว์โลกเหมือนเรา ฉะนั้น.

โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย

เมตฺตํ โส สพฺพภูเตสุ เวรํ ตสฺส น เกนจีติ

จกฺกวากชาตกํ เตรสมํ ฯ

ผู้ใดไม่ฆ่าเอง ไม่ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ไม่ทำทรัพย์ให้เสื่อมเอง ไม่ใช้ผู้อื่นทำให้เสื่อม มีเมตตาจิตในสัตว์ทั่วไป ผู้นั้นย่อมไม่มีเวรกับใคร.

จบ จักกวากชาดกที่ ๑๓.