๔. จุลลสุวกราชชาดก เล่ม ๒๗

สนฺติ รุกฺขา หริตปตฺตา ๒ ทุมาเนกผลา พหู

กสฺมา นุ สุกฺเข โกฬาเป สุวสฺส นิรโต มโน ฯ

ต้นไม้ทั้งหลายมีใบเขียว มีผลดก มีอยู่เป็นอันมาก เหตุไรพญานกแขกเต้าจึงมีใจยินดีในไม้แห้งผุเล่า?

ผลสฺส อุปภุญฺชิมฺหา เนกวสฺสคเณ พหู

อผลมฺปิ วิทิตฺวาน สาว มิตฺติ ๓ ยถา ปุเร ฯ

เราได้กินผลแห่งต้นไม้นี้นับได้หลายปีมาแล้ว ถึงเราจะรู้ว่าต้นไม้นั้นไม่มีผลแล้ว ก็ต้องรักษาไมตรีให้เหมือนในกาลก่อน.

สุกฺขญฺจ รุกฺขโกฬาปํ โอปตฺตมผลํ ทุมํ

โอหาย สกุณา ยนฺติ กึ โทสํ มญฺญเส ๔ ทิช ฯ

๑ สี. ม. สุวสฺส จ วรํ ทตฺวา ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ม. หริปตฺตา ฯ ๓ ม. เมตฺติ ฯ

๔ ม. ปสฺสเส ฯ

นกทั้งหลายย่อมละทิ้งต้นไม้แห้งผุ ไม่มีใบ ไม่มีผลไป แน่ะนกแขกเต้าท่านเห็นโทษอะไรหรือ?

เย ผลตฺถา สมฺภชนฺติ อผโลติ ชหนฺติ นํ

อตฺตตฺถปญฺญา ทุมฺเมธา เต โหนฺติ ปกฺขปาติโน ฯ

นกเหล่าใด คบหากันเพราะต้องการผลไม้ ครั้นรู้ว่าต้นไม้นี้ไม่มีผลแล้วก็ละทิ้งต้นไม้นั้นไปเสีย นกเหล่านั้นโง่เขลา มีความรู้เพื่อประโยชน์ของตนเท่านั้น มักทำฝักใฝ่แห่งมิตรภาพให้ตกไป.

สาธุ ปกฺขิ กตํ โหติ มิตฺติ ๑ สํสติ สนฺถโว

สเจตํ ธมฺม โรเจสิ ปาสํโสสิ วิชานตํ ฯ

ดูกรปักษี ความเป็นสหาย ความไมตรี ความสนิทสนมกัน ท่านทำไว้เป็นอย่างดีแล้ว ถ้าท่านชอบธรรมนี้ ท่านก็เป็นผู้ควรที่วิญญูชนทั้งหลายพึงสรรเสริญ.

โส เต สุว วรํ ทมฺมิ ปตฺตยาน วิหงฺคม

วรํ วรสฺสุ วงฺกงฺค ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ ฯ

ดูกรนกแขกเต้าผู้มีปีกเป็นยาน มีคอโค้งเป็นสง่า เราจะให้พรแก่ท่านท่านจงเลือกเอาพรตามใจปรารถนาเถิด.

อปิ นาม นํ ปุน ปสฺเส ๒ สปตฺตํ สผลํ ทุมํ

ทลิทฺโทว นิธึ ลทฺธา นนฺเทยฺยาหํ ปุนปฺปุนํ ฯ

ไฉนข้าพเจ้าจะพึงได้เห็นต้นไม้นั้นกลับมีใบมีผลอีกเล่า ข้าพเจ้าจะยินดีที่สุด เหมือนคนจนได้ขุมทรัพย์ ฉะนั้น.

ตโต อมตมาทาย อภิสิญฺจิ มหีรุหํ

ตสฺส สาขา วิรูหึสุ สีตจฺฉายา มโนรมา ฯ

ลำดับนั้น ท้าวสักกเทวราชทรงวักน้ำอมฤตมาประพรมต้นไม้นั้น กิ่งก้านแห่งต้นไม้นั้นก็งอกงาม มีร่มเงาชุ่มชื่นน่ารื่นรมย์ใจ.

เอวํ สกฺก สุขี โหหิ สห สพฺเพหิ ญาติภิ

ยถาหมชฺช สุขิโต ทิสฺวาน สผลํ ทุมํ ฯ

ข้าแต่ท้าวสักกเทวราช ขอพระองค์ทรงพระเจริญสุขพร้อมด้วยพระญาติทั้งปวง เหมือนข้าพระบาทมีความสุข เพราะได้เห็นต้นไม้เมล็ดผลในวันนี้ ฉะนั้นเถิด.

สุวสฺส วจนํ สุตฺวา กตฺวาน สผลํ ทุมํ

ปกฺกามิ สห ภริยาย เทวานํ นนฺทนํ วนนฺติ ฯ

จุลฺลสุวกราชชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

ท้าวสักกเทวราชได้ทรงฟังคำของนกแขกเต้า ทรงทำต้นไม้ให้มีผล แล้วเสด็จกลับไปสู่เทพนันทวันพร้อมกับพระมเหสี.

จบ จุลลสุวกราชชาดกที่ ๔.