๑๐. สมุคคชาดก เล่ม ๒๗

กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา

สฺวาคตา ๒ เอถ นิสีทถาสเน

กจฺจิตฺถ โภนฺโต กุสลํ อนามยํ

จิรสฺสมพฺภาคมนํ หิ โว อิธ ฯ

ดูกรท่านผู้เจริญ ท่านทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ท่านทั้งหลายมาดีแล้ว เชิญมานั่งที่อาสนะนี้เถิด ท่านผู้เจริญทั้งหลายเห็นจะจะสุขสบายดี ไม่มีความป่วยไข้กระมัง นานมาแล้ว ท่านทั้งหลายพึ่งมาในที่นี้?

อหเมว เอโก อิธมชฺช ปตฺโต

น จาปิ เม ทุติโย โกจิ วิชฺชติ

กิเมว สนฺธาย เต ภาสิตํ อิเส

กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา ฯ

เราคนเดียวเท่านั้นมาถึงที่นี้ในวันนี้เอง อนึ่ง ใครที่จะเป็นคนที่สองของเราก็ไม่มี ข้าแต่พระฤาษี คำที่ท่านกล่าวว่า ดูกรท่านผู้เจริญ ท่านทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ดังนี้ หมายถึงอะไร?

ตฺวญฺจ เอโก ภริยา จ เต ปิยา

สมุคฺคปกฺขิตฺตนิกิณฺณมนฺตเร

สา รกฺขิตา กุจฺฉิคตาว เต สทา

วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตา ฯ

๑ สี. ยุ. สงฺคญฺฉิ ฯ ๒ สี. ยุ. สฺวาคตํ เอตฺถ ฯ

ท่านคนหนึ่ง และภรรยาที่รักของท่านที่ท่านใส่ไว้ในสมุคคนหนึ่ง ภรรยาที่ท่านรักษาไว้ในท้องของท่านทุกเมื่อ ยินดีอยู่กับวิชาธรชื่อว่าวายุบุตรภายในท้องของท่านนั้นอีกคนหนึ่ง.

สํวิคฺครูโป อิสินา พฺยากโต ๑

โส ทานโว ตตฺถ สมุคฺคมุคฺคิลิ ๒

อทฺทกฺขิ ภริยํ สุจิมาลธารินึ

วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตํ ฯ

อสูรนั้นอันฤาษีชี้แจงให้ฟังแล้ว ก็เกิดความสลดใจ จึงคายสมุคออกมา ณ ที่นั้น ได้เห็นภรรยาผู้ทัดทรงดอกไม้อันสะอาด ยินดีอยู่กับวิชาธรชื่อว่าวายุบุตร ในสมุคที่อยู่ในท้องของตนนั้น.

สุทิฏฺฐรูปุคฺคตปานุวตฺตินา ๓

หีนา นรา เย ปมุทาวสงฺคตา ๔

ยถา หเว ปาณริเวตฺถ รกฺขิตา

ทุฏฺฐา มยิ อญฺญมภิปฺปโมทติ ๕ ฯ

เหตุอันนี้ ท่านผู้ประพฤติตบะชั้นสูงเห็นดีแล้ว นรชนเหล่าใดเป็นคนเลวทราม ตกอยู่ในอำนาจแห่งความชื่นชมยินดี นรชนเหล่านั้นได้แก่ตัวเราเอง เพราะว่าภรรยาที่เรารักษาไว้ในท้องเพียงดังชีวิต กลับมาประทุษร้ายเรา ไปชื่นชมยินดีกะบุรุษอื่น.

ทิวา จ รตฺโต จ มยา อุปฏฺฐิตา

ตปสฺสินา โชติริวา วเน วสํ

สา ธมฺมโมกฺกมฺม ๖ อธมฺมมาจริ

อกฺรียรูโป ปมุทาหิ ๗ สนฺถโว ฯ

ภรรยานั้นเราบำรุงบำเรอทั้งกลางวันกลางคืน ดุจไฟอันโชติช่วงที่ดาบสผู้มีตบะอยู่ในป่าบำเรอฉะนั้น ภรรยานั้นก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นธรรม กายเชยชิดสนิทสนมกับภรรยาผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สรีรมชฺฌมฺหิ ฐิตาติ มญฺญิหํ

มยฺหํ อยนฺติ อสตึ อสญฺญตํ

สา ธมฺมโมกฺกมฺม ๖ อธมฺมมาจริ

อกฺรียรูโป ปมุทาหิ ๗ สนฺถโว ฯ

๑ ม. วิยากโต ฯ ๒ โส ทานโว ฉมฺภิ สมุคฺคิลิตฺวาติปิ ปาโฐ ฯ

๓ ม. สทิฏฺฐรูปมุคฺคตปานุวตฺตินา ฯ ๔ ม. ปมทาวสํ คตา ฯ ๕ ม. ... ปโมทยิ ฯ

๖ ม. ธมฺมมุกฺกมฺม ฯ ๗ ม. อกฺกิริยรูโป ปมทาหิ ฯ

เรามาสำคัญเสียว่า ภรรยาอยู่ในท่ามกลางสรีระ และมาสำคัญหญิงผู้ไม่มีความสงบไม่สำรวมว่า หญิงนี้เป็นภรรยาของเรา ภรรยาของเรานั้นก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นธรรม การเชยชิดสนิทสนมกับภรรยาผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สุรกฺขิตมฺเมติ กถนฺนุ วิสฺสเส

อเนกจิตฺตาสุ น เหตฺถ ๑ รกฺขนา

เอตา หิ ปาตาลปปาตสนฺนิภา

ตตฺถ ปมตฺโต ๒ พฺยสนํ นิคจฺฉติ ฯ

บัณฑิตจะพึงวางใจอย่างไรได้ว่า หญิงนี้เรารักษาไว้ดีแล้ว วิธีที่จะป้องกันรักษาหญิงผู้มีหลายใจ ไม่พึงมีโดยแท้ เพราะว่าหญิงเหล่านั้นมีอาการคล้ายก้นเหวที่เรียกกันว่าบาดาล บุรุษผู้ประมาทในหญิงเหล่านั้นย่อมถึงความพินาศทั้งนั้น.

ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา

เย มาตุคาเมหิ จรนฺติ นิสฺสฏา

เอตํ สิวํ อุตฺตมมาภิปตฺถยํ

น มาตุคาเมหิ กเรยฺย สนฺถวนฺติ ฯ

สมุคฺคชาตกํ ทสมํ ฯ

เพราะเหตุนั้นแหละ ชนเหล่าใดไม่เที่ยงคลุกคลีกับมาตุคาม ชนเหล่านั้นมีความสุขปราศจากความโศก ความประพฤติไม่คลุกคลีกับมาตุคามนี้เป็นคุณนำความสุขมาให้ บุคคลผู้ปรารถนาความเกษมอันอุดม ไม่พึงทำความเชยชิดสนิทสนมกับมาตุคามเลย.

จบ สมุคคชาดกที่ ๑๐.