๑. มณิกุณฑลชาดก เล่ม ๒๗

ชินฺโน รฏฺฐสฺสมณิกุณฺฑเล จ ๑

ปุตฺเต จ ทาเร จ ตเถว ชินฺโน ๒

สพฺเพสุ โภเคสุ อเสสเกสุ ๓

กสฺมา น สนฺตปฺปสิ โสกกาเล ฯ

พระองค์ละแว่นแคว้น ม้า กุณฑล และแก้วมณี อนึ่ง ยังทรงละพระราชบุตร และเหล่าพระสนมเสียได้ เมื่อโภคสมบัติทั้งสิ้นของพระองค์ ไม่มีเหลือเลย เหตุไฉน พระองค์จึงไม่ทรงเดือดร้อน ในคราวที่มหาชนพากันเศร้าโศกอยู่เล่า?.

ปุพฺเพว มจฺจํ วิชหนฺติ โภคา

มจฺโจ วา เต ๔ ปุพฺพตรํ ชหาติ

อสสฺสตา โภคิโน กามกามิ

ตสฺมา น โสจามหํ โสกกาเล ฯ

โภคสมบัติย่อมละทิ้งสัตว์ไปเสียก่อนก็มี บางทีสัตว์ย่อมละทิ้งโภคสมบัติเหล่านั้นไปก่อนก็มี ดูกรพระองค์ผู้ใคร่ในกามารมณ์ โภคสมบัติที่บริโภคกันอยู่ เป็นของไม่แน่นอน เพราะฉะนั้น หม่อมฉันจึงไม่เดือดร้อน ในคราวที่มหาชนพากันเศร้าโศกอยู่.

อุเทติ ปูเรติ ขียติ ๕ จนฺโท

อตฺถงฺคเมตฺวาน ๖ ปเลติ สูริโย

วิชิตา ๗ มยา สตฺตุก โลกธมฺมา

ตสฺมา น โสจามหํ โสกกาเล ฯ

พระจันทร์อุทัยขึ้นเต็มดวง ก็จะกลับหายสิ้นไป พระอาทิตย์กำจัดความมืด ทำโลกให้เร่าร้อนแล้วอัสดงคตไป ดูกรพระองค์ผู้เป็นศัตรูโลกธรรมทั้งหลาย หม่อมฉันชนะได้แล้ว เพราะฉะนั้น หม่อมฉันจึงไม่เดือดร้อน ในคราวที่มหาชนพากันเศร้าโศกอยู่.

อลโส คิหี กามโภคี น สาธุ

อสญฺญโต ปพฺพชิโต น สาธุ

ราชา น สาธุ อนิสมฺมการี

โย ปณฺฑิโต โกธโน ตํ น สาธุ ฯ

๑ สี. ม. ชีโน รถสฺสํ มณิกุณฺฑเล จ ฯ ๒ ม. ชีโน ฯ ๓ สี. ยุ. อเสสิเตสุ ฯ

๔ ยุ. จ เน ฯ ๕ สี. ม. อาปูเรติ เวติ ฯ ๖ สี. ม. อตฺถํ ตเปตฺวาน ฯ

๗ สี. ม. วิทิตา ฯ

คฤหัสถ์ผู้บริโภคกามคุณ เกียจคร้านก็ไม่ดี บรรพชิตไม่สำรวมก็ไม่ดีพระเจ้าแผ่นดินไม่ทรงใคร่ครวญเสียก่อนแล้วทรงทำก็ไม่ดี บัณฑิตมีความโกรธเป็นเจ้าเรือนก็ไม่ดี.

นิสมฺม ขตฺติโย กยิรา นานิสมฺม ทิสมฺปติ

นิสมฺมการิโน รญฺโญ ๑ ยโส กิตฺตี ๒ จ วฑฺฒตีติ ฯ

มณิกุณฺฑลชาตกํ ปฐมํ ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้าทิศ กษัตริย์ใคร่ครวญเสียก่อนแล้วจึงทำ ไม่ใคร่ครวญเสียก่อนแล้วไม่ควรทำ อิสริยยศ บริวารยศ และเกียรติคุณของพระราชาผู้ทรงใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ ย่อมเจริญขึ้น.

จบ มณิกุณฑลชาดกที่ ๑.