arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

กุสลัตติกโลกิยทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๐๖–๖๒๐ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกโลกิยทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๓๖–๙๔๒

หน้า ๙๓๖

กุสลติกโลกิยทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ)

โลกิยบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๐๖] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล และโลกิยธรรมที่เป็น

อัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็น

อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม

ที่เป็นกุศล และโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๙๓๗

๙. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม

ที่เป็นอกุศล และโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๖๐๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๖๐๘] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๖๐๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๙๓๘

โลกิยบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๑๐] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรม

ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่โลกิย-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๖๑๑] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรม

ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่โลกิย-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

หน้า ๙๓๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๖๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

โลกุตตรบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๑๓] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกุตตร-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๖๑๔] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๖๑๕] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๙๔๐

โลกุตตรบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๑๖] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๖๑๗] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

[๖๑๘] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-

ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

หน้า ๙๔๑

๓. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. อนันตรปัจจัย

[๖๑๙] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๖๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

กุสลติกโลกิยทุกะ จบ

หน้า ๙๔๒

กุสลติกเกนจิวิญเญยยทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ)

เกนจิวิญเญยยบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๒๑] ๑. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเกนจิ-

วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยย-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๔. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเกนจิ-

วิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

จบ กุสลัตติกโลกิยทุกะ