พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกโลกิยทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๐๖–๖๒๐ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกโลกิยทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๓๖–๙๔๒
กุสลติกโลกิยทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ)
โลกิยบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๐๖] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล และโลกิยธรรมที่เป็น
อัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็น
อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม
ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม
ที่เป็นกุศล และโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม
ที่เป็นอกุศล และโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๐๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๖๐๘] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกิยธรรม
ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๖๐๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
โลกิยบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๑๐] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรม
ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่โลกิย-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๖๑๑] ๑. โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรม
ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่โลกิย-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
โลกุตตรบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๑๓] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยโลกุตตร-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๑๔] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๖๑๕] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
โลกุตตรบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๑๖] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๖๑๗] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๖๑๘] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-
ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. อนันตรปัจจัย
[๖๑๙] ๑. โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตร-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกโลกิยทุกะ จบ
กุสลติกเกนจิวิญเญยยทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ)
เกนจิวิญเญยยบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๒๑] ๑. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเกนจิ-
วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยย-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๔. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเกนจิ-
วิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเกนจิ-วิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
จบ กุสลัตติกโลกิยทุกะ