กุสลัตติกมิจฉัตตัตติกะ เล่ม ๔๔

อกุสลํ มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

มิจฉัตตนิยตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยมิจฉัตตนิยตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

พึงให้พิสดารทุกวาร

กุสลํ สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

กุสลํ อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลํ อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลํ อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อนิยโต จ อพฺยากโต อนิยโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อพฺยากตํ อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อนิยตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยอนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอนิยตธรรมที่เป็นกุศล และอนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อนิยตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

อนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต นว ฯ

สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล อนิยโต ธมฺโม กุสลสฺส อนิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อกุสโล อนิยโต ธมฺโม อกุสลสฺส อนิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อพฺยากโต อนิยโต ธมฺโม อพฺยากตสฺส อนิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อนิยตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

อนิยตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัยอนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา สตฺต อารมฺมเณ นว อวิคเต เตรส ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

กุสลตฺติกมิจฺฉตฺตตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลัตติกมิจฉัตตัตติกะ จบ