พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๑๒–๑๐๔๗ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ
ปฏิจฺจวาโร
เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุสมฺปยุตฺโตเจวนจเหตุ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรมและเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ
สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ
สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีพึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปญฺหาวาโร
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจว- เหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ปัญหาวาร
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในอนันตรปัจจัย มี " ๙
ในกัมมปัจจัย มี " ๓
ในอาหารปัจจัย มี " ๓
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ กุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจว- เหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ
อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ
__________
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจฺจวาโร
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ปฏิจจวาร
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ
สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ
สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึง
ให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปญฺหาวาโร
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ปัญหาวาร
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในกัมมปัจจัย มี " ๓
ในอาหารปัจจัย มี " ๓
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อกุสโล ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ
อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ
______________
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจฺจวาโร
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ปฏิจจวาร
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในกัมมปัจจัย มี " ๙
ในวิปากปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุญฺเจวเหตุสมฺปยุตฺตญฺจ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ
สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ
สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปญฺหาวาโร
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ปัญหาวาร
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต-ธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙
ในกัมมปัจจัย มี " ๓
ในวิปากปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุเจวเหตุสมฺปยุตฺโตจ อพฺยากโต ธมฺโม เหตุสฺสเจวเหตุสมฺปยุตฺตสฺสจ อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต-ธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ
อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ
เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
จบ เหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ