ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

ปฏิจฺจวาโร

ปรามาสญฺเจวปรามฏฺฐญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ ปรามาสญฺเจวปรามฏฺฐญฺจ อกุสลญฺจ ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

ปฏิจจวาร

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรามัฏฐธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปญฺหาวาโร

ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม ปรามฏฺฐสฺสเจวโนจปรามาสสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ปัญหาวาร

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต ปญฺจ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ

ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ปฏิจฺจวาโร

ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรมอาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

ปรามาสปรามฏฺฐทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ