คันถนิยทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

คนฺถนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อคนฺถนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อคนฺถนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรมเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว ฯ

โลกิยโลกุตฺตรคมนสทิสํ

สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

บาลีในที่นี้เหมือนกับบาลีแห่งโลกิยะ โลกุตตรทุกะ

สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปฏิจฺจวาโร

คนฺถนิยํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

ปฏิจฺจวาโร

คนฺถนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อคนฺถนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อคนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ คนฺถนิยํ อพฺยากตญฺจ อคนฺถนิยํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น

เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ

โลกิยโลกุตฺตรคมนสทิสํ

สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

คนฺถนิยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

บาลีในที่นี้เหมือนกับบาลีแห่งโลกิยะ โลกุตตรทุกะ

สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

คันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ