กุสลัตติกเหตุสเหตุกทุกะ เล่ม ๔๔

กุสลํ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม กุสลสฺส เหตุสฺสเจว- สเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อกุสลสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อพฺยากตสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม กุสลสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อกุสลสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อพฺยากตสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อกุสลสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อพฺยากโต เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อพฺยากตสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

กุสโล เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม กุสลสฺส เหตุสฺสเจวสเหตุกสฺสจ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา สตฺต อนนฺตเร ปญฺจ สมนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต ตีณิ อุปนิสฺสเย นว อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๗

ในอนันตรปัจจัย มี " ๕

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕

ในสหชาตปัจจัย มี " ๓

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลํ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม กุสลสฺส สเหตุกสฺสเจวนจเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อกุสโล สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อกุสลสฺส สเหตุกสฺสเจวนจเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อพฺยากโต สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อพฺยากตสฺส สเหตุกสฺสเจวนจเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัยมี ๓ นัย

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

อารมฺมเณ นว อธิปติยา สตฺต อนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต ตีณิ อุปนิสฺสเย นว อวิคเต ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๗

ในอนันตรปัจจัย มี " ๕

ในสหชาตปัจจัย มี " ๓

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

อารมฺมณปจฺจยา นเหตุยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

กุสลตฺติกเหตุสเหตุกทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลัตติกเหตุสเหตุทุกะ จบ