พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๒๓–๓๔๗ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
มิจฺฉตฺตตฺติกเหตุทุกํ
มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
มิจฺฉตฺตนิยตํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สมฺมตฺตนิยตํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อนิยตํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-ปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๓
ในอธิปติปัจจัย มี " ๓
ในอวิคตปัจจัย มี " ๓
นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน เอกํ นวิปาเก ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ
สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตต-นิยตธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมโดยเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยเหตุปัจจัย
มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต เหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอารัมมณปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณ-ปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว ฯ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-นิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ นัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย
มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต เหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอนันตรปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตร-ปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย มี ๓ นัย
มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: มิจฺฉตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: สมฺมตฺตนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต เหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต เหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต เหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตนิยต-ธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอุปนิสสย-ปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ จตฺตาริ อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร ปญฺจ สมนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต ตีณิ อุปนิสฺสเย สตฺต อวิคเต ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔
ในอธิปติปัจจัย มี " ๓
ในอนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสหชาตปัจจัย มี " ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗
ในอวิคตปัจจัย มี " ๓
นเหตุยา สตฺต นอารมฺมเณ สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
มิจฺฉตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มิจฺฉตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ สมฺมตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สมฺมตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สมฺมตฺตนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ จ อนิยโต นเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ อนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ มิจฺฉตฺตนิยตํ นเหตุญฺจ อนิยตํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สมฺมตฺตนิยตํ นเหตุญฺจ อนิยตํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-ปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม และนเหตุ-ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุ-ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา นว วิปาเก เอกํ อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในวิปากปัจจัย มี " ๑
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
อนิยตํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา ตีณิ โนวิคเต ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ
สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
มิจฺฉตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต นเหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต นเหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณ-ปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
มิจฺฉตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต นเหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตต-นิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมโดยอธิปติปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอธิปติ-ปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย
มิจฺฉตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สมฺมตฺตนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต นเหตุ ธมฺโม อนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต นเหตุ ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: อนิยโต นเหตุ ธมฺโม สมฺมตฺตนิยตสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตต-นิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตร-ปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย
อารมฺมเณ ปญฺจ อธิปติยา อฏฺฐ อนนฺตเร ปญฺจ สมนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย เตรส อุปนิสฺสเย สตฺต อวิคเต เตรส ฯ
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๕
ในอธิปติปัจจัย มี " ๘
ในอนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสหชาตปัจจัย มี " ๙
ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓
ในนิสสยปัจจัย มี " ๑๓
ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗
ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓
นเหตุยา เตรส นอารมฺมเณ เตรส นอธิปติยา เตรส ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๑๓
อารมฺมณปจฺจยา นเหตุยา ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๕
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ปญฺจ ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
มิจฺฉตฺตตฺติกเหตุทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ จบ
จบ มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ