เหตุทุกวิตักกัตติกะ เล่ม ๔๔

เหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร จ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ สวิตกฺกสวิจารญฺจ นเหตุํ สวิตกฺกสวิจารญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักก-สวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว ฯเปฯ กมฺเม นว วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในกัมมปัจจัย มี " ๙

ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ กมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: เทฺว ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย

เหตุํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว ฯเปฯ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ

สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ

สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒

สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

ปญฺหาวาโร

เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ปัญหาวาร

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม นเหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร จ นเหตุ สวิตกฺกสวิจาโร จ ธมฺมา เหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙

ในนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอาหารปัจจัย มี " ๓

ในอินทริยปัจจัย มี " ๙

ในฌานปัจจัย มี " ๓

ในมัคคปัจจัย มี " ๙

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในนัตถิปัจจัย มี " ๙

ในวิคตปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

______________

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุ มีวาระ ๙

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ปฏิจฺจวาโร

เหตุํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ นเหตุํ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ปฏิจจวาร

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักก-วิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯเปฯ กมฺเม นว วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในกัมมปัจจัย มี " ๙

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ

สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ

สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙

สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

ปญฺหาวาโร

เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ปัญหาวาร

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ นเหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ ธมฺมา นเหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณธิปติ ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุโดยอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา สตฺต อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๗

ในอนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙

ในนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอาหารปัจจัย มี " ๓

ในอินทริยปัจจัย มี " ๙

ในฌานปัจจัย มี " ๓

ในมัคคปัจจัย มี " ๙

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในนัตถิปัจจัย มี " ๙

ในวิคตปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกวิจารมตฺตสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

______________

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ปฏิจฺจวาโร

เหตุํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม นว วิปาเก นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในกัมมปัจจัย มี " ๙

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในวิคตปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น

ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ นเหตุํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ เหตุํ อวิตกฺกอวิจารญฺจ นเหตุํ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักก-อวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: นว ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย มี ๙ นัย

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ

สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ

สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้

พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

ปญฺหาวาโร-

เหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกอวิจารสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ปัญหาวาร

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกอวิจารสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๖

ในอนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙

ในนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอาหารปัจจัย มี " ๓

ในอินทริยปัจจัย มี " ๙

ในฌานปัจจัย มี " ๓

ในมัคคปัจจัย มี " ๙

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในนัตถิปัจจัย มีวาระ ๙

ในวิคตปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม เหตุสฺส อวิตกฺกอวิจารสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

เหตุทุกวิตกฺกตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

เหตุทุกวิตักกัตติกะ จบ