รูปาวจรทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

รูปาวจรํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นรูปาวจรํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว สพฺพตฺถ เทฺว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๒

นอธิปติยา เทฺว ฯเปฯ นปุเรชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ ฯ

สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๑

สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

รูปาวจโร กุสโล ธมฺโม รูปาวจรสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรมโดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ อธิปติยา ตีณิ: รูปาวจเร เอกํ สหชาตาธิปติเยว นรูปาวจเร เทฺว ฯ อนนฺตเร ตีณิ: รูปาวจเร เอกํ นรูปาวจเร เทฺว ฯ สมนนฺตเร ตีณิ สหชาเต เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ อาเสวเน ตีณิ กมฺเม เทฺว ฯเปฯ อตฺถิยา เทฺว นตฺถิยา ตีณิ ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในอธิปติปัจจัย มี " ๓

ในรูปาวจรธรรม มี " ๑

เป็นสหชาตธิปติอย่างเดียว

ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี " ๒

ในอนันตรปัจจัย มี " ๓

ในรูปาวจรธรรม มี " ๑

ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี " ๒

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๓

ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๓

ในกัมมปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ

ในอัตถิปัจจัย มี " ๒

ในนัตถิปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

นรูปาวจรํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

อกุศลที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในปัจจัยทั้งปวง มีวาระ ๑

รูปาวจรํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นรูปาวจรํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ จตฺตาริ อวิคเต นว ฯ

ยถา กามาวจรนกามาวจรทุกอพฺยากตสทิสํ ฯ

เอตฺตกาเยว ปญฺหา เหฏฺฐุปริกํ ปริวตฺตนฺติ ฯ

สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

รูปาวจรทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหมือนกับกามาวจร และที่ไม่ใช่กามาวจรทุกอัพยากตะวาระเพียงเท่านี้ ย่อมเปลี่ยนแปลงในเบื้องต้นและเบื้องปลาย

สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

รูปาวจรทุกกุสลัตติกะ จบ