พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
ทัสสนัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๐–๑๙๑ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
ทสฺสนตฺติกเหตุทุกํ
ทัสสนัตติกเหตุทุกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ ทัสสนัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ เหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหา-ตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสส-เนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา ตีณิ สพฺพตฺถ ตีณิ วิปาเก เอกํ อวิคเต ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๓
ในวิปากปัจจัย มี " ๑
ในอวิคตปัจจัย มี " ๓
นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ ฯ
สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ทสฺสเนนปหาตพฺโพ เหตุ ธมฺโม ทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ทสฺสเนนปหาตพฺโพ เหตุ ธมฺโม ทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส เหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ อฏฺฐ อธิปติยา ฉ อนนฺตเร ปญฺจ สมนนฺตเร ปญฺจ สหชาเต ตีณิ อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย ตีณิ อุปนิสฺสเย อฏฺฐ อาเสวเน ตีณิ วิปาเก เอกํ อินฺทฺริเย เอกํ มคฺเค เอกํ อวิคเต ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๘
ในอธิปติปัจจัย มี " ๖
ในอนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕
ในสหชาตปัจจัย มี " ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓
ในนิสสยปัจจัย มี " ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๘
ในอาเสวนปัจจัย มี " ๓
ในวิปากปัจจัย มี " ๑
ในอินทริยปัจจัย มี " ๑
ในมัคคปัจจัย มี " ๑
ในอวิคตปัจจัย มี " ๓
นเหตุยา อฏฺฐ นอารมฺมเณ อฏฺฐ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๘
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๘
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ อฏฺฐ ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๘แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ นเหตุ จ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ จ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนน- นภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็น
ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนน-ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนภาวนาย-ปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนน-ปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรม ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนน- นภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนาย- ปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ ภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ นเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณ- ปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสส-เนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา นว โนวิคเต ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ
สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ
สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึง-
ให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ทสฺสเนนปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม ทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ทสฺสเนนปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว ฯ ภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ นเหตุ ธมฺโม เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพสฺส นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสส-เนนนภาวนายปหาตัพพธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหา-ตัพพธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
อารมฺมเณ อฏฺฐ อธิปติยา ทส อวิคเต เตรส ฯ
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๘
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๑๐
ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓
นเหตุยา จุทฺทส นอารมฺมเณ จุทฺทส ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑๔
อารมฺมณปจฺจยา นเหตุยา อฏฺฐ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๘
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ อฏฺฐ ฯ
ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
ทสฺสนตฺติกเหตุทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๘แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
ทัสสนัตติกเหตุทุกะ จบ
จบ ทัสสนัตติกเหตุทุกะ