๑. กุสลติกะ ๕. วิตักกติกะ

กุสลํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อกุสลํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

กุสโล สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม กุสลสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อกุสโล สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อกุสลสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อพฺยากโต สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อพฺยากตสฺส สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อวิคเต ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓ในปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

กุสลํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อพฺยากตํ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ สมฺปยุตฺตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

กุสลํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อพฺยากตํ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอวิตักกวิจารธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นอัพยา-*กฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ สหชาตวารมฺปิ ปญฺหาวารมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ กุสลตฺติกวิตกฺกตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ------------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร กุสลัตติกวิตักกัตติกะ จบ