๒. พุทธสัญญกเถราปทาน เล่ม ๓๓

อชฺฌายิโก ๑ มนฺตธโร ติณฺณํ เวทาน ปารคู

ลกฺขเณ อิติหาเส จ สนิฆณฺฑุสเกฏุเภ ฯ

นทีโสตปฏิภาคา สิสฺสา อายนฺติ เม ตทา

เตสาหํ มนฺตํ ๒ วาเจมิ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต ฯ

สิทฺธตฺโถ นาม สมฺพุทฺโธ โลเก อุปฺปชฺชิ ตาวเท

ตมนฺธการํ นาเสตฺวา ญาณาโลกํ ปวตฺตยิ ฯ

มม อญฺญตโร สิสฺโส สิสฺสานํ โส กเถสิ เม

สุตฺวาน เต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ มมํ ตทา ฯ

พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน สพฺพญฺญู โลกนายโก

ตสฺสานุวตฺตติ ชโน ลาโภ มยฺหํ น วิชฺชติ ฯ

อธิจฺจุปฺปตฺติกา พุทฺธา จกฺขุมนฺโต มหายสา

ยนฺนูนาหํ พุทฺธเสฏฺฐํ ปสฺเสยฺยํ โลกนายกํ ฯ

อชินํ เม คเหตฺวาน วากจีรํ กมณฺฑลล

อสฺสมา อภินิกฺขมฺม สิสฺเส อามนฺตยึ อหํ ฯ

อุทุมฺพริกปุปฺผํว จนฺทมฺหิ สสกํ ยถา

วายสานํ ยถา ขีรํ ทุลฺลภํ ๑ โลกนายกํ ฯ

พุทฺโธ โลกมฺหิ อุปฺปนฺโน มนุสฺสตฺตํปิ ทุลฺลภํ

อุโภสุ วิชฺชมาเนสุ สวนญฺจ สุทุลฺลภํ ฯ

พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน จกฺขุํ ลจฺฉาม โน ภวํ

เอถ สพฺเพ คมิสฺสาม สมฺมาสมฺพุทฺธสนฺติกํ ฯ

กมณฺฑลุธรา สพฺเพ ขราชินนิวาสิโน

เต ๒ ชฏาภารภริตา นิกฺขมฺม ปวนา ตทา ฯ

ยุตฺตมตฺตํ ๓ เปกฺขมานา อุตฺตมตฺถํ คเวสิโน

อายนฺติ ๔ นาคโปตาว อสมฺภีตาว เกสรี ฯ

อปฺปตาสา ๕ อโลลุปฺปา นิปกา สนฺตวุตฺติโน

อุญฺฉาย จรมานา เต พุทฺธเสฏฺฐํ อุปาคมม ฯ

ทิยฑฺฒโยชเน เทเส ๖ พฺยาธิ เม อุปปชฺชถ

พุทฺธเสฏฺฐํ สริตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สญฺญมลภึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธสญฺญายิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา พุทฺธสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

พุทฺธสญฺญกตฺเถรสฺส อปาทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. สพฺพตฺถ อชฺฌายโก ฯ ๒ ม. ยุ. มนฺเต ฯ

๑ ม. ทุลฺลโภ โลกนายโก ฯ ๒ ยุ. เย ฯ ๓ โป. ม. ยุ. ยุคมตฺตํ ฯ

๔ ม. อาสตฺติ โทสรหิตา ฯ ๕ ม. อปฺปกิจฺจา ฯ ยุ. อปฺปภาสา อลีลตา ฯ

๖ ม. ยุ. เสเส ฯ

เราเป็นคนเล่าเรียน ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท ชำนาญในคัมภีร์ทำนายมหาปุริสลักษณะ คัมภีร์อิติหาสะ พร้อมด้วยคัมภีร์นิฆัณฑุศาสตร์ และคัมภีร์เกฏุภศาสตร์ ครั้งนั้นพวกศิษย์มาหาเราปานดังกระแสน้ำ เราไม่เกียจคร้าน บอกมนต์แก่ศิษย์เหล่านั้นทั้งกลางวันและกลางคืน ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะเสด็จอุบัติขึ้นในโลก พระองค์ทรงกำจัดความมืดมิดให้พินาศแล้ว ยังแสงสว่างคือ พระญาณ ให้เป็นไป

ครั้งนั้นศิษย์ของเราคนหนึ่งได้บอกแก่ศิษย์ทั้งหลายของเรา พวกเขาได้ฟังความนั้น จึงได้บอกแก่เรา เราคิดว่าพระสัพพัญญพุทธเจ้า ผู้เป็นนายกของโลก เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว ชนย่อมอนุวัตรตามพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น เราไม่มีลาภพระพุทธเจ้าทั้งหลายเป็นผู้มีการอุบัติเลิศลอย มีจักษุ ทรงยศใหญ่ไฉนหนอเราพึงเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เป็นผู้นำโลก เราถือหนังเสือผ้าเปลือกไม้กรอง และคนโทน้ำของเราแล้วออกจากอาศรม เชิญชวนพวกศิษย์ว่า ความเป็นผู้นำของโลกหาได้ยากเหมือนกับดอกมะเดื่อ กระต่ายในดวงจันทร์ หรือเหมือนกับน้ำนมกาฉะนั้น พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว แม้ความเป็นมนุษย์ก็หาได้ยากและเมื่อความเป็นผู้นำโลก และความเป็นมนุษย์ทั้งสองอย่างมีอยู่การได้ฟังธรรมก็หาได้ยาก

พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกพวกเราจักได้ดวงตาอันเป็นของพวกเรา มาเถอะท่านทั้งหลาย เราจักไปยังสำนักของพระพุทธเจ้าด้วยกันทุกคน ศิษย์ทุกคนแบกคนโทน้ำนุ่งหนังเสือทั้งเล็บ พวกเขาเต็มไปด้วยภาระคือชฎา พากันออกไปจากป่าใหญ่ ในครั้งนั้น พวกเขามองดูประมาณชั่วแอก แสวงหาประโยชน์อันสูงสุด เดินมาเหมือนลูกช้าง เป็นผู้ไม่สะดุ้ง ประหนึ่งไกรสรสีหราช ฉะนั้น เขาทั้งหลายไม่มีความสะดุ้ง หมดความละโมภมีปัญญา มีความประพฤติสงบ เมื่อเสาะแสวงหาโมกขธรรม ได้พากันเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เราเกิดป่วยเจ็บขึ้นในประเทศประมาณหนึ่งโยชน์ครึ่ง เราระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดแล้ว ตายที่ประเทศนั้น ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้สัญญาใดในกาลนั้น ด้วยการได้สัญญานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในพระพุทธเจ้า เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระพุทธสัญญกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ พุทธสัญญกเถราปทาน.