กณิการปุปผิยวรรค
Text layerBuddha’s wordsItems 203–212 (Royal Thai)21/59 in อปทาน4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
กณิการปุปผิยวรรคที่ ๒๑
กณิการปุปผิยเถราปทานที่ ๑ (๒๐๑)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกกรรณิการ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค กณิการปุปผิยเถราปทาน (๒๐๑) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
กณิการํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา โอจินิตฺวานหํ ตทา
ติสฺสสฺส อภิโรเปสึ โอฆติณฺณสฺส ตาทิโน ฯ
เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
ปญฺจตึเส อิโต กปฺเป อรุณปาโลติ ๑ วิสฺสุโต
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณิการปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
กณิการปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทุติยํ มิเนลปุปฺผิยตฺเถราปทานํ ๒ (๒๐๒)
ในกาลนั้น เราเห็นต้นกรรณิการ์ มีดอกบานสะพรั่ง จึงเก็บมาบูชาแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ผู้ข้ามโอฆะแล้ว ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๓๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏพระนามว่าอรุณปาละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกณิการปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กณิการปุปผิยเถราปทาน.
มิเนลปุปผิยเถราปทานที่ ๒ (๒๐๒)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกเทียนขาว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค มิเนลปุปผิยเถราปทาน (๒๐๒) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
สุวณฺณวณฺโณ ภควา สตรํสี ปภาวโร ๓
จงฺกมนํ สมารูโฬฺห เมตฺตจิตฺโต สิขิ ๔ สโต ฯ
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน โถเมตฺวา ๕ ญาณมุตฺตมํ
มิเนลปุปฺผํ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
เอกูนตึเส กปฺปมฺหิ สุเมฆฆนนามโก
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มิเนลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
มิเนลปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ม. อรุณปาลีติ ฯ ๒ ยุ. วิเนล ... ฯ ๓ ม. ยุ. ปตาปวา ฯ ๔ ยุ. สิขี สิโต ฯ
๕ ม. ยุ. วนฺทิตฺวา ฯ
พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิขี มีพระฉวีวรรณดังทอง มีพระรัศมีอันประเสริฐดังพระอาทิตย์ มีพระหฤทัยเมตตา มีพระสติ เสด็จขึ้นที่จงกรมเรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ชมเชยพระญาณอันอุดมแล้ว ถือดอกเทียนขาวไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๒๙ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิมีพระนามว่าสุเมฆฆนะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระมิเนลปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ มิเนลปุปผิยเถราปทาน.
ตติยํ กึกณิกปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๓)
กิงกณิกปุปผิยเถราปทานที่ ๓ (๒๐๓)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกหงอนไก่
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน (๒๐๓) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
กญฺจนคฺฆิยสงฺกาโส สพฺพญฺญู โลกนายโก
โอทกํ ทหโมคฺคยฺห สินายิ โลกนายโก ฯ
ปคฺคยฺห กึกณิปุปฺผํ วิปสฺสิสฺสาภิโรปยึ
อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
สตฺตวีสติกปฺปมฺหิ ราชา ภิมรโถ อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กึกณิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
กึกณิกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
พระสัพพัญญูผู้เป็นนายกของโลก เช่นกับด้วยทองคำมีค่า พระองค์ผู้นำของโลก ร้อนพระกาย จึงเสด็จลงน้ำสรงสนานอยู่ เรามีจิตเบิกบาน มีใจโสมนัส ได้ถือเอาดอกหงอนไก่ไปบูชาแด่พระสัพพัญญูพระนามว่าวิปัสสีผู้จอมสัตว์ ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชาในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราชพระนามว่าภิมรถะทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกิงกณิกปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน.
จตุตฺถํ ตรณิยตฺเถราปทานํ (๒๐๔)
ตรณิยเถราปทานที่ ๔ (๒๐๔)
ว่าด้วยผลแห่งการข้ามส่งพระพุทธเจ้า
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค ตรณิยเถราปทาน (๒๐๔) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
อตฺถทสฺสี ตุ ภควา ทิปทินฺโท นราสโภ
ปุรกฺขโต สาวเกหิ คงฺคาตีรํ อุปาคมิ ฯ
สมติตฺติ กากเปยฺยา คงฺคา อาสิ ทุรุตฺตรา
อุตฺตารยึ ภิกฺขุสงฺฆํ พุทฺธญฺจ ทิปทุตฺตมํ ฯ
อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตรณาย อิทํ ผลํ ฯ
เตรสิโต กปฺปสเต ปญฺจ สพฺโพภวา อหุํ
สตฺตรตนสมฺปนฺนา [๑] จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ตรณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ปญฺจมํ นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๕)
๑ ม. ปจฺฉิเม จ ภเว อสฺมึ ฌาโตหํ พฺราหฺมเณ กุเล
สทฺธึ ตีหิ สหาเยหิ ปพฺพชึ สตถุสาสเน ฯ
ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้จอมสัตว์ ประเสริฐกว่านระแวดล้อมด้วยพระสาวกทั้งหลาย เสด็จไปสู่ฝั่งแม่น้ำคงคา แม่น้ำคงคาเต็มเปี่ยมเสมอขอบฝั่ง กาวักน้ำดื่มได้ ข้ามได้ยาก เราข้ามส่งพระพุทธ-เจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์และภิกษุสงฆ์ ในกัลปที่ ๑,๘๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการข้ามส่งพระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๑,๓๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ พระองค์ ทรงพระนามว่าสัพโพภวะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ตรณิยเถราปทาน.
นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทานที่ ๕ (๒๐๕)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกยางทราย
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๒๐๕) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
วิปสฺสิสฺส ภควโต อาสึ อารามิโก อหํ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผํ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ฯ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
ปญฺจตฺตึเส ๑ อิโต กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป
มหาปตาโป นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
เราเป็นคนเฝ้าพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ได้ถือเอาดอกไม้ยางทราย ไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๓๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชน มีนามว่ามหาปตาปะ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระนิคคุณฑิปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน.
ฉฏฺฐํ อุทกทายกตฺเถราปทานํ [๒๐๖]
อุทกทายกเถราปทานที่ ๖ (๒๐๖)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายน้ำ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค อุทกทายกเถราปทาน (๒๐๖) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
ภุญฺชนฺตํ สมณํ ทิสฺวา วิปฺปสนฺนมนาวิลํ
ฆเฏโนทกมาทาย สิทฺธตฺถสฺส อทาสหํ ฯ
นิมฺมโล โหมหํ อชฺช วิมโล ขีณสํสโย
ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ ผลํ นิพฺพตฺตเต มม ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป อุทกํ ๑ อททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุทกทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
เอกสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป เอโกว วิมโล อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
๑ ม. ปญฺจวีเส ฯ
เราเห็นพระสมณะ ผู้ผ่องใส ไม่ขุ่นมัว กำลังบริโภคอยู่ ได้เอาน้ำในหม้อถวายแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ วันนี้ (นั้น) เราเป็นผู้ไม่เศร้าหมอง ปราศจากมลทิน สิ้นสงสัย ผลย่อมเกิดแก่เราในภพที่เกิดอยู่ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายน้ำ ในกาลนั้น ด้วยการถวายน้ำนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายน้ำ ในกัลปที่ ๖๑แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าวิมลทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอุทกทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อุทกทายกเถราปทาน
อุทกทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ}
สตฺตมํ สลฬมาลิยตฺเถราปทานํ (๒๐๗)
สลฬมาลิยเถราปทานที่ ๗ (๒๐๗)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกไม้พร้อมทั้งขั้ว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค สลฬมาลิยเถราปทาน (๒๐๗) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
กณิการํว โชตนฺตํ นิสินฺนํ ปพฺพตนฺตเร
โอภาเสนฺตํ ทิสา สพฺพา สิทฺธตฺถํ นรสารถึ ฯ
ธนน อเพชฺฌํ ๒ กตฺวาน อุสุํ สนฺธายหํ ๓ ตทา
ปุปฺผํ สวณฺฏํ เฉตฺวาน พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
เอกปญฺญาสิโต กปฺเป เอโก อาสิ ชุตินฺธโร
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สลฬมาลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สลฬมาลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อฏฺฐมํ โกรณฺฑปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๘)
๑ ม. อุทกํ ยมทาสหํ ฯ ยุ. อุทกํ ยํ ตทา อหํ ฯ ๒ ม. อทฺเวชฺฌํ ฯ ยุ. อเทชฺฌํ ฯ
๓ ม. สนฺนยฺหหํ ฯ
เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ เป็นสารถีฝึกนระ ผู้โชติช่วงดังดอกกรรณิการ์ ประทับนั่งในระหว่างภูเขา ยังทิศทั้งปวงให้สว่างอยู่ ในกาลนั้น เราเอาธนูพาดสายแล้ว ยิงลูกธนูไป ตัดดอกไม้พร้อมทั้งขั้ว บูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าชุตินธระ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการมีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสลฬมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ สลฬมาลิยเถราปทาน
โกรัณฑปุปผิยเถราปทานที่ ๘ (๒๐๘)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกหงอนไก่พร้อมทั้งราก
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน (๒๐๘) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
อกฺกนฺตญฺจ ปทํ ทิสฺวา จกฺกาลงฺการภูสิตํ
ปเทนานุปทํ ยนฺโต วิปสฺสิสฺส มเหสิโน ฯ
โกรณฺฑํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา สมูลํ ปูชิตํ มยา
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน อวนฺทึ ปทมุตฺตมํ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ๑ ผลํ ฯ
สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ เอโก วีตมโล อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โกรณฺฑปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
โกรณฺฑปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
นวมํ อาธารทายกตฺเถราปทานํ (๒๐๙)
๑ ยุ. ปทปูชายิทํ ผลํ ฯ
เราได้เห็นรอยพระบาท อันประดับด้วยจักร และเครื่องอลังการที่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ทรงเหยียบไว้ จึงเดินตามรอยพระบาทไป เราได้เห็นต้นหงอนไก่ มีดอกบาน จึงเอาบูชาพร้อมทั้งรากเราร่าเริง มีจิตโสมนัส ได้ไหว้รอยพระบาทอันอุดม ในกัลปที่ ๙๑แต่กัลปนี้ เราได้บูชารอยพระพุทธบาทด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๗ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าวีตมละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโกรัณฑปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน.
อาธารทายถเถราปทานที่ ๙ (๒๐๙)
ว่าด้วยการถวายเชิงรองบาตร
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค อาธารทายถเถราปทาน (๒๐๙) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
อาธารกํ มยา ทินฺนํ สิขิโน โลกพนฺธุโน
ธาเรมิ ปฐวึ สพฺพํ เกวลํ วสุธํ อิมํ ฯ
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
สตฺตวีเส อิโต กปฺเป อเหสุํ จตุโร ชนา
สมนฺตวรุณา ๑ นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาธารทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
อาธารทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ ปาปนิวาริยตฺเถราปทานํ ๒ (๒๑๐)
เราได้ถวายเชิงรองบาตรแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิขี ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลก เราทรง (ครอบครอง) พื้นแผ่นพระสุธานี้ทั้งหมดสิ้น เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้ทั้งหมดแล้ว เราทรงกายอันเป็นที่สุดอยู่ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรงมีพระนามว่าสมันตวรุณ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอาธารทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อาธารทายกเถราปทาน.
ปาปนิวาริยเถราปทานที่ ๑๐ (๒๑๐)
ว่าด้วยผลแห่งการห้ามบาป
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค ปาปนิวาริยเถราปทาน (๒๑๐) (Royal Thai Volume 32 · Mahachula Volume 32 · Mahamakut Volume 71 · Chaloem Phrakiat Volume 32)
ติสฺสสฺส ๓ หิ ๔ ภควโต เทวเทวสฺส ตาทิโน ฯ
เอกจฺฉตฺตํ มยา ทินฺนํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ
นิวุตํ โหติ เม ปาปํ กุสลสฺสูปสมฺปทา
อากาเส ฉตฺตํ ธาเรนฺติ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
จริมํ วตฺตเต มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ฉตฺตมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
เทฺวสตฺตติ อิโต กปฺเป อฏฺฐาสึสุ ชนาธิปา
มหานิทานนาเมน ราชาโน จกฺกวตฺติโน ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปาปนิวาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ปาปนิวาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อุทฺทานํ
กณิกาโร มิเนลญฺจ กึกณิ ตารเณน จ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผํ ทกโท สลโฬ จ กุรณฺฑโก
อาธารทานํ ปาปญฺจ อฏฺฐตาฬีส คาถกา ฯ
กณิการปุปฺผิยวคฺโค เอกวีสติโม ฯ
๑ ม. สมนฺตวรณา นาม ฯ ๒ ยุ. วาตาตปนิวาริย ... ฯ ๓ ยุ. ติสฺสสฺสาหํ ฯ
๔ ม. ตุ ฯ
ก็เรามีใจผ่องใส ได้ถวายร่มคันหนึ่งแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะผู้ประเสริฐกว่าเทวดา ผู้คงที่ เราห้ามบาปเสียแล้ว ก่อสร้างกุศลเทวดาทั้งหลายกั้นร่มไว้ในอากาศ นี้เป็นผลแห่งบุรพกรรม ภพที่สุดย่อมเป็นไปแก่เรา เราถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว ทรงกายอันเป็นที่สุดอยู่ในศาสนาของพระสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายร่มใดในกาลนั้น ด้วยการถวายร่มนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายร่ม ในกัลปที่ ๗๒ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราช ผู้เป็นจอมแห่งชน ๘ พระองค์ มีพระนามว่ามหานิทานะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระปาปนิวาริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปาปนิวาริยเถราปทาน.
-------------------
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. กณิการปุปผิยเถราปทาน ๒. มิเนลปุปผิยเถราปทาน
๓. กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน ๔. ตรณิยเถราปทาน
๕. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน ๖. อุทกทายกเถราปทาน
๗. สลฬมาลิยเถราปทาน ๘. โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน
๙. อาธารทายกเถราปทาน ๑๐. ปาปนิวาริยเถราปทาน
มีคาถา ๔๘ คาถา
จบ กณิการปุปผิยวรรคที่ ๒๑
End of กณิการปุปผิยวรรค