ปทุมเกสริยวรรค

อิสิสงฺเฆ อหํ ปุพฺเพ อาสึ มาตงฺควารโณ

มเหสีนํ ปสาเทน ปทุมเกสรโมกิรึ ๒ ฯ

ปจฺเจกชินเสฏฺเฐสุ ธุตราเคสุ ตาทิสุ

เตสุ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป เกสรํ โอกิรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทุมเกสริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปทุมเกสริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ติสตํ อปทานานํ ฯ ๒ ม. ปทฺธเกสรโมกิรึ ฯ

ในกาลก่อน เราเป็นช้างพลายมาตังคะ อยู่ในที่ใกล้หมู่ฤาษีปัจเจกพุทธเจ้าเรามีความเลื่อมใส ได้เอาเกสรดอกบัว โปรยลงบูชาแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณใหญ่ เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด กำจัดราคะแล้ว ผู้คงที่เหล่านั้น แล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลปในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้โปรยเกสรดอกบัวบูชาในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปทุมเกสริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปทุมเกสริยเถราปทาน.

คนฺธมาลํ มยา ทินฺนํ วิปสฺสิสฺส มเหสิโน

อทาสึ อุชุภูตสฺส โกเสยฺยวตฺถมุตฺตมํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ คนฺธมททึ ๑ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ คนฺธทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

อิโต ปณฺณรเส กปฺเป สุเวโล ๒ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สพฺพคนฺธิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สพฺพคนฺธิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ตติยํ ปรมนฺนทายกตฺเถราปทานํ (๓๐๓)

เราได้ถวายของหอมและดอกไม้แก่พระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ได้ถวายผ้าโกสัยอย่างดีแก่พระองค์ผู้ซื่อตรง ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายของหอมใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายของหอม ในกัลปที่ ๑๕ แต่กัลปนี้ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ พระนามว่าสุเวละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสรรพคันธิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สรรพคันธิยเถราปทาน.

กณิการํว โชตนฺตํ อุทยนฺตํว ภาณุมํ

วิปสฺสึ อทฺทสํ พุทฺธํ โลกเชฏฺฐํ นราสภํ ฯ

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน อภิเนสึ ๑ สกํ ฆรํ

อภิเนตฺวาน ๒ สมฺพุทฺธํ ปรมนฺนมทาสหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ปรมนฺนมทึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปรมนฺนสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปรมนฺนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปรมนฺนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑. ม.ยุ. ___วตฺถมทที ปุเร ฯ ๒. ยุ. สุเจโล...ฯ

เราได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้โชติช่วงดังดอกกรรณิการ์ มีรัศมีรุ่งเรืองดังอาทิตย์อุทัย เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ เราประนมกรอัญชลีแล้ว นำเสด็จมาสู่เรือนของตน ครั้นนำเสด็จพระสัมพุทธเจ้ามาถึงแล้ว ได้ถวายข้าวอย่างดีเยี่ยม ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้เราได้ถวายข้าวอย่างดีเยี่ยมในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวอย่างดีเยี่ยม คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปรมันนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปรมันนทายกเถราปทาน.

วิปสฺสิโน ภควโต มหาโพธิมโห อหุ

รุกฺขฏฺฐสฺเสว สมฺพุทฺโธ โลกเชฏฺโฐ นราสโภ ฯ

ภควา ตมฺหิ สมเย ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต

จตุสจฺจํ ปกาเสติ วาจาสภิมุทีรยํ ฯ

สงฺขิตฺเตน จ เทเสนฺโต วิตฺถาเรน จ เทสยิ ๓

วิวฏจฺฉโท สมฺพุทฺโธ นิพฺพาเปสิ มหาชนํ ฯ

ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท ปกฺกามิ ๔ อุตฺตรามุโข ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ธมฺมมสุณึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธมฺมสฺสวนสฺสิทํ ๑ ผลํ ฯ

เตตฺตึสมฺหิ อิโต กปฺเป เอโก อาสิ ๒ มหีปติ

สุตวา นาม นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธมฺมสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ธมฺมสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. ยุ. อติเนสึ ฯ ๒ โป. ยุ. อติเนตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. เทสยํ ฯ

๔ ม. ยุ. ปกฺกามึ ฯ

ได้มีการฉลองพระมหาโพธิแห่งพระผู้มีพระภาค พระนามว่าวิปัสสี พระสัมพุทธเจ้าเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ปรากฏเหมือนว่าประทับอยู่ ณ โคนไม้โพธิ สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคแวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ทรงประกาศ (อริย) สัจจะ ๔ ทรงเปล่งอาสภิวาจา พระสัมพุทธเจ้าผู้มีกิเลสดังหลังคาเปิด ทรงแสดงโดยย่อ และทรงแสดงโดยพิสดารแล้วทรงยังมหาชนให้ดับร้อน เราได้ฟังธรรมของพระองค์ เชษฐบุรุษของโลกผู้คงที่ ถวายบังคมแทบพระบาทของพระศาสดาแล้ว บ่ายหน้ากลับไปทางทิศอุดร ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ฟังธรรมใดในกาลนั้น ด้วยการฟังธรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการฟังธรรม ในกัลปที่ ๓๓แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นใหญ่ในแผ่นดิน มีนามชื่อว่าสุตวา มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระธรรมสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ธรรมสัญญกเถราปทาน

ภาคีรสีนทีตีเร อโหสิ อสฺสโม ตทา

ตมหํ อสฺสมาคญฺฉึ ๓ ผลหตฺโถ อเสกฺขวา ๔ ฯ

วิปสฺสึ ตตฺถ อทฺทกฺขึ ปีตรํสีว ภาณุมํ

ยํ เม อตฺถิ ผลํ สพฺพํ อทาสึ สตฺถุโน อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. ยุ. ธมฺมทานสฺสิทํ ___ ฯ ๒ ม. อาสึ ฯ ๓ ม. ยุ. ___ อสฺสมํ คจฺฉึ ฯ

๔ ม. ยุ. อเปกฺขวา ฯ

ในกาลนั้น มีอาศรมอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำภาคีรสี เราถือผลไม้เดินมาสู่อาศรมนั้นช้าๆ ณ ที่นั้น เราได้พบพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้มีรัศมีรุ่งเรืองดังพระจันทร์ เราได้ถวายผลไม้ของเราที่มีอยู่ทั้งหมดแด่พระศาสดา ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผลไม้ใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ผลทายกเถราปทาน

นโม เต พุทฺธวีรตฺถุ วิปฺปมุตฺโตสิ สพฺพธิ

พฺยสนมฺหิ อนุปฺปตฺโต ตสฺส เม สรณํ ภว ฯ

สิทฺธตฺโถ ตสฺส พฺยากาสิ โลเก อปฺปฏิปุคฺคโล

มโหทธิสโม สงฺโฆ อปฺปเมยฺโย อนุตฺตโร ฯ

ตตฺถ ตฺวํ วิรเช เขตฺเต อนนฺตผลทายเก

สงฺเฆ จิตฺตํ ปสาเทหิ ๑ สุวีชํ วาปิ โรปย ฯ

อิทํ วตฺวาน สพฺพญฺญู โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

มเมวํ ๒ อนุสาสิตฺวา เวหาสตลมุคฺคมิ ๓ ฯ

อจิรํ คตมตฺตมฺหิ ๔ สพฺพญฺญุมฺหิ นราสเภ

มรณํ สมนุปฺปตฺโต ตุสิตํ อุปปชฺชหํ ฯ

ตทาหํ วิรเช เขตฺเต อนนฺตผลทายเก

สงฺเฆ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ปสาทมลภึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปสาทสฺส อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สมฺปสาทิโก ๑ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สมฺปสาทิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

สตฺตมํ อารามทายกตฺเถราปทานํ (๓๐๗)

๑ ม. ___ ปสาเทตฺวา สุพีชํ วาป โรปย ฯ

ยุ. ___ ปสาเทตฺวา สุขี พีชญฺจ ___ ฯ

๒ ม. มเมว ฯ ๓ ม. ยุ. เวหาสํ นภมุคฺคมิ ฯ ๔ ยุ. คตมคฺคมฺหิ ฯ

ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้เป็นพระพุทธวีรเจ้า พระองค์พ้นแล้วในที่ทั้งปวงข้าพระองค์เป็นผู้ถึงความวิบัติ ขอพระองค์ได้โปรดเป็นที่พึ่งของข้าพระองค์นั้นเถิด พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เป็นบุคคลไม่มีใครเปรียบในโลกทรงพยากรณ์แก่เราว่า พระสงฆ์เสมอด้วยมหาสมุทรประมาณมิได้ สูงสุดท่านจงยังจิตให้เลื่อมใสในพระสงฆ์นั้น ผู้ปราศจากธุลี เป็นเขตบุญที่ให้ผลไม่สิ้นสุด ดังปลูกพืชที่ดีไว้ฉะนั้น พระสัพพัญญูเชษฐบุรุษของโลกประเสริฐกว่านระ ตรัสดังนี้ ทรงพร่ำสอนเราอย่างนี้แล้ว เสด็จเหาะขึ้นสู่พื้นเวหาส เมื่อพระสัพพัญญูผู้ประเสริฐกว่านระ พอเสด็จไปไม่นาน เราก็ถึงกาลกิริยา แล้วได้อุบัติยังชั้นดุสิตในกาลนั้น เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระสงฆ์ผู้ปราศจากธุลี เป็นเขตบุญที่ให้ผลไม่สิ้นสุด แล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลป ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ความเลื่อมใสในกาลนั้น ด้วยความเลื่อมใสนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งความเลื่อมใส คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัมปสาทิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัมปสาทิกเถราปทาน.

สิทฺธตฺถสฺส ภควโต อาราโม โรปิโต มม ๒

สีตจฺฉาเยสุ ๓ รุกฺเขสุ อุปาสนฺเตสุ ๔ ปกฺขิสุ ฯ

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ

อารามํ อตินาเมสึ โลกเชฏฺฐํ นราสภํ ฯ

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน ผลํ ปุปฺผญฺจทาสหํ ๕

ตโต ชาตปฺปสาโท จ ๖ ตํ ทานํ ๗ ปริณามยึ ฯ

พุทฺธสฺส ยมิทํ ทาสึ วิปฺปสนฺเนน เจตสา

ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ นิพฺพตฺตติ ผลํ มม ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ อารามมทํ ๘ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อารามสฺส อิทํ ผลํ ฯ

สตฺตตึเส อิโต กปฺเป สตฺตาสุํ มุทุสีตลา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อารามทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อารามทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อฏฺฐมํ อนุเลปทายกตฺเถราปทานํ (๓๐๘)

๑ ม. สมฺปสาทโก ฯ ๒ ม. มยา ฯ ๓ ม. สนฺทจฺฉาเยสุ ___ ฯ

๔ ยุ. อุปวตฺเตสุ ฯ ๕ ม. ปุปฺผมทาสหํ ฯ ๖ ม. ว ฯ ๗ ม. ___ วนํ ฯ

๘ ยุ. ___ ทานมททึ ___ ฯ

เราได้ปลูกสร้างอารามถวายแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าสิทธัตถะ ใกล้หมู่ไม้มีเงาร่มเย็น มีฝูงนกเข้าอยู่อาศัย เราได้พบพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี สมควรรับเครื่องบูชา เราจึงน้อมถวายอารามกะพระองค์ ผู้เป็นเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ เรามีจิตโสมนัสยินดี ได้ถวายผลไม้และดอกไม้ และลำดับนั้น เราเกิดความเลื่อมใส น้อมถวายทานนั้นเราได้ถวายทานแด่พระพุทธเจ้าด้วยใจอันผ่องใส ผลย่อมบังเกิดแก่เราในภพที่เกิด ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายอารามใดในกาลนั้นด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอาราม ในกัลปที่ ๓๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ พระองค์ ทรงพระนามว่ามุทุสีตละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอารามทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อารามทายกเถราปทาน.

อตฺถทสฺสิสฺส มุนิโน อทฺทสํ สาวกํ อหํ

นวกมฺมํ กโรนฺตสฺส สีมาย อุปคญฺฉหํ ฯ

นิฏฺฐิเต นวกมฺเม จ อนุเลปํ อทาสหํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร ฯ

อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อนุเลปสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุเลปทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อนุเลปทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้เห็นพระสาวกของพระพุทธเจ้าพระนามว่า อัตถทัสสี ผู้เป็นมุนีเราได้เข้าไปหาท่านซึ่งกำลังทำนวกรรมอยู่ที่สีมา และเมื่อนวกรรมสำเร็จแล้ว เราได้ให้การไล้ทา (ได้ให้สีสำหรับทา) เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัสในพระสงฆ์สาวกผู้เป็นบุญเขตอันยอดเยี่ยมในกัลปที่ ๑๘๐๐ แต่กัลปนี้เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการฉาบสี คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอนุเลปทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อนุเลปทายกเถราปทาน.

อุเทนฺตํ สตรํสีว ปีตรํสีว ภาณุมํ

วนนฺตรคตํ สนฺตํ โลกเชฏฺฐํ นราสภํ ฯ

อทฺทสํ สุปินนฺเตน สิทฺธตฺถํ โลกนายกํ

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สุคตึ อุปปชฺชหํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สญฺญมลภึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธสญฺญายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา พุทฺธสญฺญิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

พุทฺธสญฺญิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทสมํ ปพฺภารทายกตฺเถราปทานํ (๓๑๐)

เราได้ฝันเห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้เปล่งปลั่งดังพระอาทิตย์อุทัย มีรัศมีรุ่งเรืองดังพระจันทร์ เป็นเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ เป็นนายกของโลก กำลังเสด็จดำเนินไปในละแวกป่า จึงยังจิตให้เลื่อมใสในพระองค์ แล้วได้เข้าถึงสุคติ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้สัญญาใดในกาลนั้น ด้วยสัญญานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสัญญาในพระพุทธเจ้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราได้ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระพุทธสัญญิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ พุทธสัญญิกเถราปทาน.

ปิยทสฺสิโน ภควโต ปพฺภาโร โสธิโต มยา

ฆฏกญฺจ อุปฏฺฐาสึ ปริโภคาย ตาทิโน ฯ

ตํ เม พุทฺโธ วิยากาสิ ปิยทสฺสี มหามุนิ

สหสฺสกณฺโฑ สตเคณฺฑุ ๑ ธชาลุ หริตามโย ฯ

นิพฺพตฺติสฺสติ โส ยูโป รตนญฺจ อนปฺปกํ

ปพฺภารทานํ ทตฺวาน กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ

อิโต พตฺตึสกปฺปมฺหิ สุพุทฺโธ ๑ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปพฺภารทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปพฺภารทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

เกสรํ คนฺธมนฺนญฺจ ธมฺมสญฺญาผเลน จ

ปสาทารามทายี จ เลปโก พุทฺธสญฺญิโก

ปพฺภารโท จ คาถาโย เอกปญฺญาส กิตฺติตา ฯ

ปทุมเกสริยวคฺโค เอกตฺตึสติโม ฯ

___________________

พตฺตึโส อารกฺขทายกวคฺโค

ปฐมํ อารกฺขทายกตฺเถราปทานํ (๓๑๑)

๑ ม. สตเภณฺฑุ ฯ

๑ โป. ม. ยุ. สุสุทฺโธ ฯ

เราได้ชำระ (กวาด ล้าง ถู) ถ้ำของพระผู้มีพระภาค พระนามว่าปิยทัสสีและได้ตั้งหม้อน้ำสำหรับฉันไว้ถวายแด่พระองค์ผู้คงที่ พระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสีผู้มหามุนีทรงพยากรณ์เราว่า ลูกศรพันหนึ่ง ลูกคลีร้อยหนึ่ง คนถือธงสีเหลือง ปราสาทและแก้วอันประมาณมิได้ จักบังเกิดครั้นเราถวายทานการชำระถ้ำแล้ว บันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลป ในกัลปที่ ๓๒ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ พระนามว่าสุพุทธะทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปัพภารทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปัพภารทายกเถราปทาน

--------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปทุมเกสริยเถราปทาน ๒. สรรพคันธิยเถราปทาน

๓. ปรมันนทายกเถราปทาน ๔. ธรรมสัญญกเถราปทาน

๕. ผลทายกเถราปทาน ๖. สัมปสาทิกเถราปทาน

๗. อารามทายกเถราปทาน ๘. อนุเลปเถราปทาน

๙. พุทธสัญญิกเถราปทาน ๑๐. ปัพภารทายกเถราปทาน

และท่านกล่าวคาถาไว้ ๕๑ คาถา.

จบ ปทุมเกสริยวรรคที่ ๓๑.