ปทุมุกเขปวรรค

สุวณฺณวณฺณํ สิทฺธตฺถํ คจฺฉนฺตํ อนฺตราปเณ

ชลชคฺเค ทุเว คยฺห อุปคญฺฉึ นราสภํ ฯ

เอกญฺจ ปุปฺผํ ปาเทสุ พุทฺธเสฏฺฐสฺส นิกฺขิปึ

เอกญฺจ ปุปฺผํ ปคฺคยฺห อากาเส อุกฺขิปึ อหํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ8

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุปฺผทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

อิโต พตฺตึสกปฺปมฺหิ ๑ เอโก อาสึ มหิปฺปติ

อนฺตลิกฺขกโร นาม จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อากาสุกฺขิปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อากาสุกฺขิปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ฉตฺตึสกปฺปมฺหิ ฯ

เราได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ มีพระฉวีวรรณดังทองคำเสด็จดำเนินอยู่ในระหว่างตลาด จึงถือเอาดอกบัวงาม ๒ ดอกเข้าไปเฝ้าพระองค์ผู้ประเสริฐกว่านระ เราวางดอกบัวดอกหนึ่งไว้แทบพระบาทของพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด อีกดอกหนึ่งเราหยิบโยนขึ้นไปในอากาศในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอกไม้ ในกัลปที่๓๒ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นใหญ่ในแผ่นดิน พระนามว่าอันตลิกขกร มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้

ทราบว่า ท่านพระอากาสุกขิปิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อากาสุกขิปิยเถราปทาน.

สิทฺธตฺถมฺหิ ภควติ นิพฺพุตมฺหิ นราสเภ

โพธิยา เวทิกายาหํ เตลํ มกฺเขสิ ตาวเท ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ เตลํ มกฺขยึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มกฺขนาย อิทํ ผลํ ฯ

จตุวีเส ๑ อิโต กปฺเป สุจฺฉวิ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เตลมกฺขิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เตลมกฺขิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ประเสริฐกว่านระ นิพพานแล้ว ในกาลนั้น เราเอาน้ำมันทาที่ไพรทีแห่งโพธิพฤกษ์ ในกัลปที่ ๙๔แต่กัลปนี้ เราได้ทาน้ำมันใด ในกาลนั้น ด้วยการทาน้ำมันนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการทาน้ำมัน ในกัลปที่ ๒๔ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์พระนามว่าสุฉวี ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเตลมักขิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้.

จบ เตลมักขิยเถราปทาน.

ติสฺสสฺส โข ภควโต โพธิยา ปาทปุตฺตเม ๒

อฑฺฒจนฺทํ มยา ทินฺนํ ธรณีรุหปาทเป ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ จนฺทมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โพธิปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจวีเส อิโต กปฺเป เทวโล นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อฑฺฒจนฺทิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อฑฺฒจนฺทิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. จตุนวุเต ฯ ๒ ยุ. สพฺพตฺถ ปาทมุตฺตเม ฯ

เราได้ถวายอัฑฒจันท์ไว้ที่ไม้โพธิพฤกษ์อันอุดม แห่งพระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาไม้โพธิพฤกษ์ด้วยอัฑฒจันท์ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาโพธิพฤกษ์ ในกัลปที่ ๒๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์พระนามว่าเทวละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอัฑฒจันทิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อัฑฒจันทิยเถราปทาน.

เทวภูโต อหํ สนฺโต โอรุยฺห ปฐวึ ตทา

ปทีเป ปญฺจ ปาทาสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทีปมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจปญฺญาสเก กปฺเป เอโก อาสึ มหีปติ|

สมนฺตจกฺขุ นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ทีปทายโก ๑ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ทีปทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ วิฬาลิทายกตฺเถราปทานํ (๒๖๕)

๑ ม. ปทีปทายโก ฯ ยุ. อรณทีปิโย ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นเทพบุตร ลงมาสู่แผ่นดิน มีใจเลื่อมใสได้ถวายประทีป๕ ดวง ด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายประทีปใด ในกาลนั้น ด้วยการถวายประทีปนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป ในกัลปที่ ๕๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง เป็นใหญ่ในแผ่นดิน มีนามว่าสมันตจักขุ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระทีปทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ทีปทายกเถราปทาน

หิมวนฺตสฺส อวิทูเร โรมโส นาม ปพฺพโต

ตมฺหิ ปพฺพตปาทมฺหิ สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย ฯ

วิฬาลิโย คเหตฺวาน สมณสฺส อทาสหํ

อนุโมทิ มหาวีโร สยมฺภู อปราชิโต ฯ

วิฬาลิ เต มม ๑ ทินฺนา วิปฺปสนฺเนน เจตสา

ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ ผลํ นิพฺพตฺตตํ ตว ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ วิฬาลิมทาสหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วิฬาลิยา อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วิฬาลิทายโก เถโร อิมา คาถาโยฉ อภาสิตฺถาติ ฯ

วิฬาลิทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

มีภูเขาชื่อโรมสะ อยู่ในที่ไม่ไกลต่อภูเขาหิมวันต์ พระสมณเจ้าผู้มีอินทรีย์อันอบรมแล้ว อยู่ที่เชิงเขานั้น เราได้ถือเอามันมือเสือไปถวายแด่พระสมณเจ้า พระสยัมภูมหาวีรเจ้าผู้ไม่แพ้อะไรๆ ตรัสอนุโมทนาว่า ท่านมีใจผ่องใส ถวายมันมือเสือแก่เรา ผลจะบังเกิดแก่ท่านในภพที่ท่านเกิด ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายมันมือเสือใด ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายมันมือเสือ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระวิฬาลิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ วิฬาลิทายกเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อโหสึ ๒ อุกฺกุโส ตทา

มหนฺตํ มจฺฉํ ปคฺคยฺห สิทฺธตฺถสฺส มุนิโน อทํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ มจฺฉมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มจฺฉทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มจฺฉทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

มจฺฉทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. มยฺหํ ทินฺนํ ฯ ยุ. มมํ ทินฺนา ฯ ๒ ม. ยุ. อุกฺกุโส อาสหํ ตทา ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นนกออก อยู่ที่ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา เราได้คาบปลาตัวใหญ่มาถวายแด่พระมุนีพระนามว่าสิทธัตถะ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายปลาใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายปลา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระมัจฉทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ มัจฉทายกเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อาสึ วนจโร ตทา

สิทฺธตฺถํ อทฺทสํ พุทฺธํ คจฺฉนฺตํ อนิลญฺชเส ฯ

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน โอโลเกนฺโต ๑ มหามุนึ

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา อภิวนฺทึ ๒ โลกนายกํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ อวนฺทึ นราสภํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วนฺทนาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชวหํสโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ชวหํสกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. อุลฺโลเกนฺโต ฯ ๒ ม. ยุ. อวนฺทึ นายกํ อหํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพรานป่าอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา เราได้เห็นพระพุทธเจ้า พระนามว่าสิทธัตถะ เสด็จไปในอากาศ เราประนมกรอัญชลีแลดูพระมหามุนีอยู่ ได้ยังจิตของตนให้เลื่อมใสแล้ว ถวายบังคมพระองค์ผู้นำโลก ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายบังคมพระนราสภใด ด้วยการถวายบังคมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบังคมคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระชวหังสกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ชวหังสกเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อโหสึ กินฺนโร ตทา

วิปสฺสึ อทฺทสํ พุทฺธํ รํสิชาลสมากุลํ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ปรมาย จ ปีติยา

ปคฺคยฺห สลฬํ ปุปฺผํ วิปสฺสิสฺส ๑ โอกิรึ อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สลฬปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สลฬปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

นวมํ อุปาคตหาสนิยตฺเถราปทานํ (๒๖๙)

ในกาลนั้น เราเป็นกินนรอยู่ที่ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา เราได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้รุ่งเรืองผ่องใสด้วยรัศมี เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส และมีปีติอย่างยิ่ง ถือเอาดอกสนมาโปรยลงบูชาแด่พระวิปัสสีพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใดด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสลฬปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สลฬปุปผิยเถราปทาน.

หิมวนฺตสฺส เวมชฺเฌ สโร อาสิ สุนิมฺมิโต

ตตฺถาหํ รกฺขโส อาสึ เหฏฺฐสีโส ๒ ภยานโก ฯ

อนุกมฺปโก การุณิโก วิปสฺสี โลกนายโก

มมุทฺธริตุกาโม โส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ฯ

อุปาคตํ มหาวีรํ เทวเทวํ นราสภํ

อาสยา อภินิกฺขมฺม อวนฺทึ สตฺถุโน อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ วนฺทึ ปุริสุตฺตมํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วนฺทนาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาคตหาสนิโย ๑ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อุปาคตหาสนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. วิปสฺสึ ฯ ๒ ยุ. โปฏฺฐสีโส ฯ

มีสระที่สร้างอย่างดีอยู่ที่ท่ามกลางภูเขาหิมวันต์ เราเป็นผีเสื้อน้ำมีศีรษะอยู่เบื้องล่างน่ากลัว อยู่ในสระนั้น พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้อนุเคราะห์ประกอบด้วยพระกรุณา ผู้นำของโลก พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือเราจึงเสด็จมาในสำนักของเรา เราได้เห็นพระมหาวีรเจ้าผู้ประเสริฐกว่าเทวดาเลิศกว่านระ เสด็จเข้ามา จึงออกจากที่อยู่อาศัยแล้วได้ถวายบังคมแด่พระศาสดา ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายบังคมพระศาสดา ผู้เป็นอุดมบุรุษใด ด้วยการถวายบังคมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบังคม คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอุปาคตหาสนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อุปาคตหาสนิยเถราปทาน.

สุวณฺณวณฺโณ สมฺพุทฺโธ วิปสฺสี ๒ นาม นายโก

นทีตีเร ฐิโต สตฺถา ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต ฯ

นาวา น วิชฺชเต ตตฺถ สนฺตารณี มหณฺณเว

นทิยา อภินิกฺขมฺม ตาเรสึ โลกนายกํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ตาเรสึ นรุตฺตมํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตารณาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ตรณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

อุกฺเขปี เตลจนฺที จ ทีปโท จ วิฬาลิโท

มจฺโฉ ชโว สลฬโท รกฺขโส ตรโณ ทส

คาถาโย เจตฺถ สงฺขาตา ตาฬีสเมกเมว จ ฯ

ปทุมุกฺเขปวคฺโค สตฺตวีโส ฯ

______________

อฏฺฐวีสติโม สุวณฺณพิพฺโพหนวคฺโค

ปฐมํ สุวณฺณพิพฺโพหนิยตฺเถราปทานํ (๒๗๑)

๑ ม. อุปาคตาสโย ฯ ยุ. อุปาคตภาสนิโย ฯ ๒ ม. ยุ. วิปสฺสี ทกฺขิณารโห ฯ

พระศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี มีพระฉวีวรรณดังทองคำผู้นำโลก แวดล้อมด้วยพระภิกษุสงฆ์ ประทับยืนอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำ เรือสำหรับจะข้ามในห้วงมหรรณพนั้นไม่มี เราจึงออกจากแม่น้ำ ข้ามส่งพระศาสดาผู้เป็นนายกของโลก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราข้ามส่งพระศาสดาผู้สูงสุดกว่านระใด ด้วยการข้ามส่งนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการข้ามส่ง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ตรณิยเถราปทาน

---------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อากาสุกขิปิยเถราปทาน ๒. เตลมักขิยเถราปทาน

๓. อัฑฒจันทิยเถราปทาน ๔. ทีปทายกเถราปทาน

๕. วิฬาลิทายกเถราปทาน ๖. มัจฉทายกเถราปทาน

๗. ชวหังสกเถราปทาน ๘. สลฬปุปผิยเถราปทาน

๙. อุปาคตหาสนิยเถราปทาน ๑๐. ตรณิยเถราปทาน

และในวรรคนี้นับคาถาได้ ๔๑ คาถา.

จบ ปทุมุกเขปวรรคที่ ๒๗.