ปรรณทายกวรรค

ปณฺณสาเล นิสินฺโนมฺหิ ปณฺณโภชนโภชโน

อุปวิฏฺฐญฺจ มํ สนฺตํ อุปคญฺฉิ มหาอิสิ ฯ

สิทฺธตฺโถ โลกปชฺโชโต สพฺพโลกติกิจฺฉโก

ตสฺส ปณฺณํ มยา ทินฺนํ นิสินฺนสฺส ๑ ปณฺณสนฺถเร ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปณฺณมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปณฺณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปณฺณทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปณฺณทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. นิสินฺนํ ฯ

เรานั่งอยู่ในบรรณศาลา บริโภคโภชนะ คือ ผัก พระมหาฤาษีพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ส่องโลกให้สว่าง ทรงเยียวยาโลกทั้งปวง เสด็จมาหาเราผู้เข้าไปอยู่ในบรรณศาลา เราได้ถวายผักแก่พระองค์ ซึ่งประทับนั่งบนเครื่องลาดใบไม้ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผักใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผัก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปรรณทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปรรณทายกเถราปทาน.

สิเนรุสมสนฺโตโส ธรณีธรสาทิโส ๑

วุฏฺฐหิตฺวา สมาธิมฺหา ภิกฺขาย มมุปฏฺฐิโต ฯ

หรีตกึ ๒ อามลกํ อมฺพํ ๓ ชมฺพพ วิเภทกํ

โกลํ ภลฺลาตกํ เพลฺลํ ๔ ผารุสกผลานิ จ ฯ

สิทฺธตฺถสฺส มเหสิสฺส สพฺพโลกานุกมฺปิโน

ตญฺจ สพฺพํ มยา ทินฺนํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

สตฺตปญฺญาสิโต กปฺเป เอกชฺโฌ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ ทรงสันโดษเสมอด้วยเขาสิเนรุ ทรงไว้เช่นกับธรณี เสด็จออกจากสมาธิแล้ว เข้ามาหาเราเพื่อภิกษา เรามีใจผ่องใส ได้ถวายผลสมอ มะขามป้อม มะม่วง ชมพู่ สมอพิเภก กระเบากระบาก มะตูม และผลมะปรางทั้งหมด แด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าสิทธัตถะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง ทรงอนุเคราะห์โลกทั้งปวงในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผลไม้ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ ในกัลปที่ ๕๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์พระนามว่าเอกัชฌะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ผลทายกเถราปทาน

สีหํ ยถา วนจรํ นิสภาชานิยํ ยถา

กกุธํ วิลสนฺตํว อาคจฺฉนฺตํ นราสภํ ฯ

สิทฺธตฺถํ โลกปชฺโชตํ สพฺพโลกติกิจฺฉกํ

อกาสึ ปจฺจุคฺคมนํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ปจฺจุคฺคญฺฉึ นราสภํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปจฺจุคฺคมนิทํ ๑ ผลํ ฯ

สตฺตวีเส ๒ อิโต กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป

ปริวาโรติ ๓ นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปจฺจุคฺคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปจฺจุคฺคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ธรณีสมสาทิโส ฯ ยุ. ธรณีธาริสาทิโส ฯ ๒ โป. ม. ยุ. หรีตกํ ฯ

๓ ม. ยุ. อมฺพชมฺพุวิภีตกํ ฯ ๔ ม. พิลฺลํ ฯ

เรามีใจผ่องใส ได้ทำการต้อนรับพระผู้มีพระภาค พระนามว่าสิทธัตถะผู้ประเสริฐกว่านระ ส่องโลกให้สว่างไสว ทรงเยียวยาโลกทั้งปวง เสด็จเที่ยวอยู่ในป่าดังราชสีห์ องอาจดังม้าอาชาไนย สวยงามดังต้นรกฟ้า ซึ่งกำลังเสด็จมา ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ต้อนรับพระผู้มีพระภาคผู้ประเสริฐกว่านระ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการต้อนรับ ในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชน มีนามว่าปริวาระ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้

ทราบว่า ท่านพระปัจจุคคมนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปัจจุคคมนิยเถราปทาน

ทกฺขิณมฺหิ ทุวารมฺหิ ปิสาโจ อาสหนฺตทา

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ ปีตรํสีว ภาณุมํ ฯ

วิปสฺสิสฺส นรคฺคสฺส สพฺพโลกหิเตสิโน

เอกปุปฺผํ มยา ทินฺนํ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เอกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ปจฺจุคฺคมเน อิทํ ผลํ ฯ ๒ สตฺตตึเส ฯ ๓ ม. ยุ. สปริวาโรติ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นปีศาจอยู่ที่ประตูเมืองด้านทิศทักษิณ เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี มีรัศมีสุกใสดังพระจันทร์ เราได้ถวายดอกไม้ดอกหนึ่ง แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้เลิศกว่านระ ทรงแสวงหาประโยชน์ให้แก่โลกทั้งปวง เป็นจอมสัตว์ ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๑๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายดอกไม้ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เอกปุปผิยเถราปทาน.

นมฺมทานทิยา ตีเร สยมฺภู อปราชิโต

สมาธึ โส สมาปนฺโน วิปฺปสนฺโน อนาวิโล ฯ

ทิสฺวา ปสนฺโน สุมโน สมฺพุทฺธํ อปราชิตํ

ตาหํ มฆวปุปฺเผน สยมฺภุํ ปูชยึ ตทา ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มฆวปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

มฆวปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระสยัมภูผู้ไม่แพ้อะไรๆ ท่านมีอินทรีย์ผ่องใสไม่ขุ่นมัว เข้าสมาธิอยู่ในที่ใกล้ฝั่งแม่น้ำนัมมทานที ในกาลนั้น เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าผู้ไม่แพ้อะไรๆ แล้ว เกิดเลื่อมใสโสมนัส ได้บูชาองค์พระสยัมภูด้วยดอกดีหมีในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระมฆวปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ มฆวปุปผิยเถราปทาน.

รถิยํ ปฏิปชฺชนฺตํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ

ทิปทินฺทํ มหานาคํ โลกเชฏฺฐํ นราสภํ ฯ

ปกฺโกสาปิยตสฺสาหํ สพฺพโลกหิเตสิโน

อุปฏฺฐาโก มยา ทินฺโน สิทฺธตฺถสฺส มเหสิโน ฯ

ปฏิคฺคเหตฺวาน สมฺพุทฺโธ นิยฺยาเตสิ ๑ มหามุนิ

อุฏฺฐาย อาสนา ตมฺหา ปกฺกามิ ปาจินามุโข ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป อุปฏฺฐากมทํ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุปฏฺฐานสฺสิทํ ผลํ ฯ

สตฺตปญฺญาสิโต กปฺเป พลเสนสนามโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปฏฺฐายิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อุปฏฺฐายิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ควรรับเครื่องบูชา เป็นจอมสัตว์ เป็นมหานาคเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ เสด็จดำเนินอยู่ที่ถนน เราได้ถวายคนอุปัฏฐากแก่พระองค์ ผู้ทรงแสวงหาประโยชน์เกื้อกูลแก่โลกทั้งปวง ทรงแสวงหาคุณอันใหญ่หลวง ซึ่งเราให้คนไปทูลเชิญเสด็จมา พระมหามุนีสัมพุทธเจ้าทรงรับแล้วมอบ (คืน) ให้เสด็จลุกขึ้นจากอาสนะนั้นแล้ว เสด็จกลับมุ่งตรงไปทางทิศปัจจิม ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายคนอุปัฏฐากในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายคนอุปัฏฐาก ในกัลปที่ ๕๗ แต่กัลปนี้ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่าพลเสน สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการมีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอุปัฏฐายิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อุปัฏฐายิกเถราปทาน.

อปทานํ สุคตานํ กิตฺตยึหํ ๒ มเหสินํ

ปาเท จ สิรสา วนฺทึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป อปทานํ ปกิตฺตยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ กิตฺตนาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อปทานิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อปทานิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อฏฺฐมํ สตฺตาหปพฺพชิตตฺเถราปทานํ (๒๘๘)

๑ ม. นิยฺยาเทสิ ฯ ๒ โป. ยุ. กิตฺตยิสฺสํ ฯ

เรามีใจเลื่อมใส ได้สรรเสริญปุพจรรยาของพระสุคตเจ้าทั้งหลาย ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง และได้ถวายบังคมพระบาทด้วยเศียรเกล้า และด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้สรรเสริญปุพจรรยาของพระสุคตด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสรรเสริญคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอปทานิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อปทานิยเถราปทาน.

วิปสฺสิสฺส ภควโต สงฺโฆ สกฺกตมานิโต

พฺยสนํ เม อนุปฺปตฺตํ ญาติเภโท ปุเร อหุ ฯ

ปพฺพชฺชํ อุปคนฺตฺวาน พฺยสนุปสมายหํ

สตฺตาหาภิรโต ตตฺถ สตฺถุสาสนกมฺยตา ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยมหํ ปพฺพชึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปพฺพชฺชาย อิทํ ผลํ ฯ

สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป สตฺต อาสุํ มหีปตี

สุเนกฺขมฺมาติ ญายนฺติ จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สตฺตาหปพฺพชิโต เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สตฺตาหปพฺพชิตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

นวมํ พุทฺธุปฏฺฐายิกตฺเถราปทานํ (๒๘๙)

พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาค พระนามว่าวิปัสสี อันมหาชนสักการะนับถือ ในกาลก่อนเราถึงความวิบัติ แตกจากญาติ ด้วยความใคร่ในสัตถุศาสนา เราจึงเข้าบวชในศาสนาเพื่อระงับความวิบัติ ยินดีอยู่ในการบวช ๗ วัน ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บวชในกาลนั้น ด้วยการบวชนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบวช ในกัลปที่ ๖๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ พระองค์ ปรากฏพระนามว่า สุเนกขัมมะมีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัตตาหปัพพชิตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัตตาหปัพพชิตเถราปทาน.

เวธมฺภินีติ ๑ เม นามํ ปิตุ สนฺตํ มมํ ตทา

มม หตฺถํ คเหตฺวาน อุปานยิ มหามุนึ ฯ

อิเม มํ อุทฺทิสิยนฺติ พุทฺธา โลกคฺคนายกา

เตหํ อุปฏฺฐิ ๒ สกฺกจฺจํ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป พุทฺเธ ปริจรึ ๓ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุปฏฺฐานสฺสิทํ ผลํ ฯ

เตวีสมฺหิ อิโต กปฺเป จตุโร อาสุ ขตฺติยา

สมณุปฏฺฐกา นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา พุทฺธุปฏฺฐายิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

พุทฺธุปฏฺฐายิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. เวฏมฺภินีติ --- ฯ ยุ. เวฏมฺพรีติ เม นาม ฯ ๒ โป. ม. อุปฏฺฐึ ฯ

ยุ. อุปฏฺฐหึ ฯ ๓ ม. อุปฏฺฐหึ ฯ

ในกาลนั้น ชื่อของเราว่าเวธัมภินี (และ) เป็นชื่อบิดาของเรา (ด้วย)บิดาจับมือของเราพาไปมอบถวาย พระมหามุนีพระพุทธเจ้าทั้งหลายผู้เป็นอัครนายกของโลกเหล่านี้ ทรงมุ่งหมายเอาเรา เรามีจิตเลื่อมใส ได้บำรุงพระพุทธเจ้าเหล่านั้นโดยเคารพด้วยมือของตน ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้เราได้บำรุงพระพุทธเจ้าทั้งหลายในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบำรุง ในกัลปที่ ๒๓ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ จอมกษัตริย์ ๔ พระองค์ ทรงพระนามว่าสมณุปัฏฐาก มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระพุทธปัฏฐายิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ พุทธุปัฏฐายิกเถราปทาน.

จุลฺลาสีติสหสฺสานิ ปพฺพชิมฺห อกิญฺจนา

เตสํ ปุพฺพงฺคโม อาสึ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา ฯ

สราคา สโมหา ๑ เจเต วิปฺปสนฺนมนาวิลํ ๒

อุปฏฺฐหึสุ สกฺกจฺจํ ปสนฺนา เสหิ ปาณิหิ ฯ

ขีณาสวา วนฺตโทสา กตกิจฺจา อนาสวา

ผรึสุ เมตฺตจิตฺเตน สยมฺภู อปราชิตา ฯ

เตสํ อุปฏฺฐหิตฺวาน สมฺพุทฺธานํ ปฏิสฺสโต

มรณญฺจ อนุปฺปตฺตา ๓ เทวตฺตญฺจ อคมฺหเส ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สีลมนุปาลยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สญฺญมสฺส อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฯ

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุพฺพงฺคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปุพฺพงฺคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

ปณฺณํ ผลํ อุคฺคมิโย เอกปุปฺผี จ มาฆโว

อุปฏฺฐาโกปทานญฺจ ปพฺพชฺชา จ อุปฏฺฐิตํ ฯ

ปุพฺพงฺคโม จ คาถาโย อฏฺฐตาฬีส กิตฺติตา ฯ

ปณฺณทายกวคฺโค เอกูนตึโส ฯ

๑ ม. -- สภวา ___ ฯ ยุ. ___ สภวา โลเก ฯ ๒ ม. วิปฺปสนฺนมนาวิลา ฯ

๓ ม. ยุ. อนุปตฺโต ฯ

พวกเรา ๘๔,๐๐๐ คน ไม่มีความกังวลจึงออกบวช เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด เราเป็นหัวหน้าของพวกเหล่านั้น ศิษย์เหล่านั้นยังมีราคะและโมหะ แต่จิตผ่องใสไม่ขุ่นมัว มีจิตเลื่อมใสบำรุงเราโดยเคารพด้วยมือทั้งสองของตนๆ พระสยัมภูผู้ขีณาสพทั้งหลายคายโทสะแล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ไม่แพ้อะไรๆ แผ่เมตตาจิตไป พวกเราบำรุงพระสัมพุทธเจ้าเหล่านั้น เป็นผู้มีสติทำกาลกิริยาแล้ว ได้ไปสู่ความเป็นเทวดาในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้รักษาศีลใด ด้วยการรักษาศีลนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสำรวม คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปุพพังคมนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปุพพังคมนิยเถราปทาน.

-------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปรรณทายกเถราปทาน ๒. ผลทายกเถราปทาน

๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน ๔. เอกปุปผิยเถราปทาน

๕. มฆวปุปผิยเถราปทาน ๖. อุปัฏฐายิกเถราปทาน

๗. อปทานิยเถราปทาน ๘. สัตตาหปัพพชิตเถราปทาน

๙. พุทธุปัฏฐายิกเถราปทาน ๑๐. ปุพพังคมนิยเถราปทาน

และท่านได้กล่าวคาถาไว้ ๓๘ คาถา.

จบ ปรรณทายกวรรที่ ๒๙