มันทารวปุปผิยวรรค

ตาวตึสา อิธาคนฺตฺวา มงฺคโล นาม มาณโว

มนฺทารวํ คเหตฺวาน วิปสฺสิสฺส มเหสิโน ฯ

สมาธินา นิสินฺนสฺส มตฺถเก ธารยึ อหํ

สตฺตาหํ ธารยิตฺวาน เทวโลกํ ปุนาคมึ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ พุทฺธํ ๑ อภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มนฺทารวิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

มนฺทารวิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทุติยํ กกฺการุปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๓๖๒)

เรา (แปลงเพศ) เป็นมาณพ ชื่อมงคล จากภพดุสิตมาในมนุษย์โลกนี้ถือเอาดอกมนทารพมากั้นแดดลมไว้เหนือพระเศียรแห่งพระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ประทับนั่งสมาธิอยู่ เรากั้นอยู่ตลอด๗ วันแล้ว กลับมาสู่เทวโลก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชาคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระมันทารวิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ มันทารวิยเถราปทาน.

ยามา เทวา อิธาคนฺตฺวา โคตมํ สิริวจฺฉยํ ๒

กกฺการุปุปฺผํ ๓ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ ๔ อภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กกฺการุปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

กกฺการุปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ตติยํ ภิสมุฬาลทายกตฺเถราปทานํ (๓๖๓)

๑ ม. ... ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ ๒ ม. ยุ. สิริวจฺฉสํ ฯ ๓ ม. กกฺการุมาลํ ฯ

ยุ. เกกฺขารุปุปฺผํ ฯ ๔ ม. ยุ. พุทฺธํ ฯ

เราจากเทวโลกชั้นยามามาในมนุษยโลกนี้ เพื่อมาเฝ้าพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคดม ผู้เป็นพระโอรสของพระเจ้าสิริสุทโธทนะ ได้ถือเอาดอกฟักทิพย์มาบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระกักการุปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ กักการุปุปผิยเถราปทาน.

ผุสฺโส นามาสิ สมฺพุทฺโธ สพฺพธมฺมาน ปารคู

วิเวกกาโม สปฺปญฺโญ ๑ อาคจฺฉิ มม สนฺติเก ฯ

ตสฺมึ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา มหาการุณิเก ชิเน

ภิสมุฬาลํ ปคฺคยฺห พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ภิสํ อททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ภิสทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภิสมุฬาลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ภิสมุฬาลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

จตุตฺถํ เกสรปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๓๖๔)

๑ ม. สพฺพญฺญู ฯ ยุ. สุปญฺโญ ฯ

พระสัมพุทธเจ้าทรงพระนามว่าผุสสะ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ผู้ใคร่ในวิเวกมีพระปัญญา เสด็จมาในสำนักของเรา เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระองค์ชินเจ้า ผู้ประกอบด้วยพระมหากรุณา ได้ถือเอาเหง้ามันและรากบัวมาถวายแด่พระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเหง้ามันและรากบัวใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเหง้ามันและรากบัว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระภิสมุฬาลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ภิสมุฬาลทายกเถราปทาน.

วิชฺชาธโร ตทา อาสึ หิมวนฺตมฺหิ ปพฺพเต

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ จงฺกมนฺตํ มหายสํ ฯ

ตีณิ เกสรปุปฺผานิ สีเส กตฺวานหํ ตทา

อุปสงฺกมฺม สมฺพุทฺธํ เวสฺสภุํ อภิปูชยึ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เกสรปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เกสรปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ องฺโกลปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๓๖๕)

ในกาลนั้น เราเป็นวิทยาธรอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ ได้พบพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากกิเลสธุลี มียศมาก กำลังเสด็จจงกรมอยู่ ในกาลนั้น เราวางดอกบัว๓ ดอกไว้บนศีรษะ แล้วเข้าไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้า พระนามว่าเวสสภู แล้วได้บูชา ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเกสรปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เกสรปุปผิยเถราปทาน.

ปทุโม นาม สมฺพุทฺโธ จิตฺตกูเฏ วสี ตทา

ทิสฺวาน ตมหํ พุทฺธํ สยมฺภุํ อุปคญฺฉหํ ๑ ฯ

องฺโกลํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา โอจินิตฺวานหํ ตทา

อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ ปูเชสึ ปทุมํ ชินํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ๒ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา องฺโกลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

องฺโกลปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. อปราชิตํ ฯ ๒ ม. ยุ. ... ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ

ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุม ประทับอยู่ที่ภูเขาจิตกูฏ เราได้เห็นพระสยัมภูพุทธเจ้าพระองค์นั้นแล้วจึงเข้าไปเฝ้า ขณะนั้น เราได้เห็นต้นปรูมีดอกบาน จึงเลือกเก็บแล้ว เอาเข้ามาบูชาพระชินสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุม ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้นด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอังโกลปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อังโกลปุปผิยเถราปทาน.

สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ คจฺฉนฺตํ อนฺตราปเณ

กญฺจนคฺฆิยสงฺกาสํ ทฺวตฺตึสวรลกฺขณํ ฯ

นิสชฺช ปาสาทวเร อทฺทสํ โลกนายกํ

กทมฺพปุปฺผํ ปคฺคยฺห วิปสฺสึ อภิปูชยึ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ๑

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กทมฺพปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

กทมฺพปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

สตฺตมํ อุทฺทาลกปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๓๖๗)

๑ ม. ... พุทฺธมภิปูชยึ ฯ

เรานั่งอยู่ในปราสาทอันประเสริฐ ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าผู้มีพระฉวีวรรณดังทอง เช่นกับทองคำอันมีค่า มีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการเป็นนายกของโลก เสด็จในระหว่างตลาด เราจึงถือเอาดอกกระทุ่มไปบูชาพระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี กัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระกทัมพปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ กทัมพปุปผิยเถราปทาน.

สุชาโต ๑ นาม สมฺพุทฺโธ คงฺคากูเล วสี ตทา

อุทฺทาลกํ คเหตฺวาน ปูชยึ อปราชิตํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ อภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทฺทาลกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อุทฺทาลกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อฏฺฐมํ เอกจมฺปกปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๓๖๘)

ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุชาตะ ประทับอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำคงคา เราได้ถือเอาดอกคูนไปบูชาพระองค์ผู้ไม่แพ้อะไรๆ ในกัลปที่ ๓๑แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอุททาลกปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อุททาลกปุปผิยเถราปทาน.

อุปสนฺโต จ ๒ สมฺพุทฺโธ วสติ ปพฺพตนฺตเร

เอกจมฺปกมาทาย อุปคญฺฉึ นรุตฺตมํ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ปจฺเจกมุนิมุตฺตมํ

อุโภหตฺเถหิ ปคฺคยฺห ปูชยึ อปราชิตํ ฯ

เอกตฺตึเส ๓ อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกจมฺปกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เอกจมฺปกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. อโนโม นาม ฯ ยุ. อนาโถ ฯ ๒ ยุ. ว ฯ ๓ ม. ปญฺจสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป ฯ

ก็พระสัมพุทธเจ้าผู้สงบระงับ อาศัยอยู่ในระหว่างภูเขา เราถือเอาดอกจำปาดอกหนึ่ง เข้าไปหาท่านผู้สูงสุดกว่านระ มีจิตเลื่อมใสโสมนัส ประคองด้วยมือทั้งสอง บูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้เป็นมุนีอันอุดม ไม่แพ้อะไรๆในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใดด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกจัมปกปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เอกจัมปกปุปผิยเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อนุโสตํ วชามหํ

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ สาลราชํว ปุปฺผิตํ ๑ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ปจฺเจกมุนิมุตฺตมํ

คเหตฺวา ติมิรํ ปุปฺผํ มตฺถเก โอกิรึ อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติมิรปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ติมิรปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. ผุลฺลิตํ ฯ

เราเที่ยวไปตามกระแสน้ำใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ได้เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าปราศจากกิเลสธุลี เหมือนพระยารังมีดอกบาน เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัสถือเอาดอกดีหมีมาโปรยลงเหนือศรีษะ บูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้เป็นมุนีอันอุดม ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชาคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระติมิรปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ติมิรปุปผิยเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อโหสึ กินฺนโร ตทา

อถทฺทสํ ๑ เทวเทวํ จงฺกมนฺตํ นราสภํ ฯ

โอจินิตฺวาน สลฬํ พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ ๒

อุปสิงฺฆิ มหาวีโร สลฬํ เทวคนฺธิกํ ฯ

ปฏิคฺคเหตฺวา สมฺพุทฺโธ วิปสฺสี โลกนายโก

อุปสิงฺฆิ มหาวีโร เปกฺขมานสฺส เม ตทา ๓ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน วนฺทิตฺวา ทิปทุตฺตมํ

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน ปุน ปพฺพตมารุหึ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สลฬปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สลฬปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

มนฺทารวญฺจ กกฺการุ ภิสเกสรปุปฺผิโย

องฺโกลโก กทมฺพี จ อุทฺทาลํ เอกจมฺปโก

ติมิรํ สลฬญฺเจว คาถา ตาฬีสเมว จ ฯ

มนฺทารวปุปฺผิยวคฺโค สตฺตตฺตึโส ฯ

๑ ม. ตตฺถทฺทสํ ฯ ๒ ม. ยุ. ปุปฺผํ พุทฺธสฺสทาสหํ ฯ ๓ ม. สโต ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นกินนรอยู่ที่ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ครั้งนั้น เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่านระเสด็จจงกรมอยู่ เราได้เลือกเก็บดอกไม้ช้างน้าวมาถวายแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด พระมหาวีรเจ้าทรงสูดกลิ่นดอกช้างน้าวมีกลิ่นหอมดังดอกไม้ทิพย์ เมื่อขณะที่เราดูอยู่นั้น พระมหาวีรสัมพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้เป็นนายกของโลก ทรงรับแล้ว ทรงสูดกลิ่นเรามีจิตเลื่อมใสโสมนัส ถวายบังคมพระองค์ผู้อุดมกว่าสัตว์ ประนมกรอัญชลีแล้ว กลับขึ้นสู่ภูเขาอีก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสลฬปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สลฬปุปผิยเถราปทาน.

-------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มันทารวิยปุปผิยเถราปทาน ๒. กักการุปุปผิยเถราปทาน

๓. ภิสมุฬาลทายกเถราปทาน ๔. เกสรปุปผิยเถราปทาน

๕. อังโกลปุปผิยเถราปทาน ๖. กทัมพปุปผิยเถราปทาน

๗. อุททาลกปุปผิยเถราปทาน ๘. เอกจัมปกปุปผิยเถราปทาน

๙. ติมิรปุปผิยเถราปทาน ๑๐. สลฬปุปผิยเถราปทาน

และมีคาถา ๔๐ คาถา.

จบ มันทรวปุปผิยวรรคที่ ๓๗.