ฉัตตวรรค

ปรินิพฺพุเต ภควติ อตฺถทสฺสีนรุตฺตเม

ฉตฺตาติฉตฺตํ ๑ กาเรตฺวา ถูปมฺหิ อภิโรปยึ ฯ

กาเลน กาลํ อาคนฺตฺวา นมสฺสึ โลกนายกํ

ปุปฺผจฺฉทนํ กตฺวาน ฉตฺตมฺหิ อภิโรปยึ ฯ

สตฺตรเส กปฺปสเต เทวรชฺชมการยึ

มนุสฺสตฺตํ น คจฺฉามิ ถูปปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อธิฉตฺติโย ๒ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อธิฉตฺติยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้สูงสุดกว่านระ ปรินิพพานแล้วเราให้ช่างทำฉัตรเป็นชั้นๆ บูชาไว้ที่พระสถูป ได้มานมัสการพระพุทธเจ้าผู้เป็นนายกของโลก ตามกาลอันสมควร (และ) ได้ทำหลังคาดอกไม้บูชา(ยกขึ้น) ไว้ที่ฉัตร ใน ๑๗๐๐ กัลป เราได้เสวยเทวรัชสมบัติ ไม่ไปสู่ความเป็นมนุษย์เลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระสถูป คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านอธิฉัตติยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อธิฉัตติยเถราปทาน.

นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ ธมฺมทสฺสีนราสเภ

อาโรเปสึ ธชตฺถมฺภํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส เจติเย ฯ

นิสฺเสณึ มาปยิตฺวาน ถูปเสฏฺฐํ สมารุหํ

ชาติปุปฺผํ คเหตฺวาน ถูปมฺหิ อภิโรปยึ ฯ

อโห พุทฺธา อโห ธมฺมา อโห โน สตฺถุสมฺปทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ถูปปูชายิทํ ผลํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ถูปสิขสนามกา

โสฬสาสึสุ ราชาโน จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ถมฺภาโรปโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ถมฺภาโรปกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ยุ. ฉตฺตาธิฉตฺตํ ฯ ๒ ม. อติฉตฺติโย ฯ

เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าธรรมทัสสี ผู้ประเสริฐกว่านระ นิพพานแล้วเราได้ยกเสาธงขึ้นไว้ที่เจดีย์ แห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ให้นายช่างสร้างบันไดสำหรับประชาชน จะได้ขึ้นสู่สถูปอันประเสริฐ แล้วถือเอาดอกมะลิไปโปรยบูชาที่พระสถูป โอ พระพุทธเจ้า โอ พระธรรม โอความถึงพร้อมแห่งพระศาสดาหนอ เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระสถูป ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ได้ มีพระเจ้าจักรพรรดิราช ๑๖พระองค์ ทรงพระนามว่า ถูปสิขะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระถัมภาโรปกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ถัมภาโรปกเถราปทาน

นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ ปิยทสฺสีนรุตฺตเม

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน พุทฺธเวทิมกาสหํ ฯ

มณีหิ ปริวาเรตฺวา อกาสิมหมุตฺตมํ

เวทิกาย มหํ กตฺวา ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ

มณึ ๑ ธาเรนฺติ อากาเส ปุญฺญกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ

โสฬสิโต กปฺปสเต มณิปฺปภาสนามกา

พตฺตึสาสึสุ ๒ ราชาโน จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เวทิการโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เวทิการกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. มณี ฯ ๒ ม. ฉตฺตึสาสึสุ ฯ

เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าปิยทัสสี ผู้สูงสุดกว่านระนิพพานแล้ว เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้กระทำที่บูชาพระพุทธเจ้าแวดล้อมด้วยแก้วมณีแล้ว ได้กระทำการฉลองอย่างมโหฬาร ครั้นทำการฉลองที่บูชาแล้ว เราได้ทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น เราเข้าถึงกำเนิดใดๆ คือ ความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ ในกำเนิดนั้นๆ เทวดาทั้งหลาย ย่อมทรงแก้วมณีไว้ในอากาศนี้เป็นผลแห่งบุญกรรม ในกัลปที่ ๑๖๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราช ๓๒ พระองค์ ทรงพระนามว่ามณิปภา มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเวทิการกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เวทิการกเถราปทาน.

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

ชลิตฺวา อคฺคิกฺขนฺโธว สมฺพุทฺโธ ปรินิพฺพุโต ฯ

นิพฺพุเต จ มหาวีเร ถูโป วิตฺถาริโก อหุ

ถูปทตฺตํ ๑ อุปฏฺเฐนฺติ ธาตุเคเห วรุตฺตเม ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อกํ ๒ จนฺทนเวทิกํ

ทียติ ธูปคนฺโธ จ ถูปานุจฺฉวิกํ ๓ ตทา ฯ

ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ เทวตฺเต อถ มานุเส

โอมตฺตํ เม น ปสฺสามิ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจทเส กปฺปสเต อิโต อฏฺฐ ชนา อหุํ

สพฺเพ สมตฺตนามา เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สปริวาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สปริวาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ อุมฺมาปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๑๔๕)

๑ ม. ทูรโตว .. ฯ ยุ. ถูปํ รตฺตํ ฯ ๒ โป. รตฺตจนฺทนเวทิตํ ฯ ๓ ม. ถูปานุจฺฉวิโก ฯ

พระชินสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระเชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านระ รุ่งเรืองดังกองอัคคี ปรินิพพานแล้ว เมื่อพระมหาวีรเจ้านิพพานแล้วได้มีสถูปอันกว้างใหญ่ ชนทั้งหลาย เอาสิ่งของอันจะพึงถวายเข้าไปตั้งไว้ที่สถูป ในห้องพระธาตุอันประเสริฐสุด ในกาลนั้น เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัสได้ทำไพรที่ไม้จันทน์อันหนึ่ง อันสมบูรณ์แก่สถูปและถวายธูปและของหอม ในภพที่เราเกิด คือ ในความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ เราไม่เห็นความที่เราเป็นผู้ต่ำทรามเลย นี้เป็นผลแห่งบุญกรรมในกัลปที่ ๑๕๐๐แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ ทรงพระนามว่า สมัตตะทุกพระองค์ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสปริวาริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สปริวาริยเถราปทาน.

นิพฺพุเต โลกมหิเต อาหุตีนํ ปฏิคฺคเห

สิทฺธตฺถมฺหิ ภควติ มหาถูปมโห อหุ ฯ

มเห ปวตฺตมานมฺหิ สิทฺธตฺถสฺส มเหสิโน

อุมฺมาปุปฺผํ คเหตฺวาน ถูปมฺหิ อภิโรปยึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุปฺผปูชายิทํ ๑ ผลํ ฯ

อิโต จ นวเม กปฺเป โสมเทวสนามกา

ปญฺจาสีติสุ ราชาโน จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุมฺมาปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อุมฺมาปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ฉฏฺฐํ อนุโลมทายกตฺเถราปทานํ (๑๔๖)

๑ ม. ยุ. ถูปปูชายิทํ ผลํ ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ทรงเกื้อกูลแก่โลก สมควรรับเครื่องรับบูชา นิพพานแล้ว ได้มีการฉลองพระสถูปอย่างมโหฬาร เมื่อการฉลองพระสถูปแห่งพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เป็นไปอยู่ เราเอาดอกผักตบไปบูชาที่พระสถูป ในกัลปที่ ๙๔แต่กัลปนี้ เราบูชาพระสถูปด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระสถูปด้วยดอกไม้ ในกัลปที่ ๙ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๘๕ พระองค์ ทรงพระนามเหมือนกันว่าโสมเทวะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอุปมาปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อุมมาปุปผิยเถราปทาน.

อโนมทสฺสิสฺส มุนิโน โพธิเวทึ อกาสหํ

สุธาย ปิณฺฑํ ทตฺวาน ปาณิกมฺมํ อกาสหํ ฯ

ทิสฺวา ตํ สุกตํ กมฺมํ อโนมทสฺสี นรุตฺตโม

ภิกฺขุสงฺเฆ ฐิโต สตฺถา อิมํ คาถํ อภาสถ ฯ

อิมินา สุธกมฺเมน เจตนาปณิธีหิ จ

สมฺปตฺตึ อนุโภตฺวาน ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสติ ฯ

ปสนฺนมุขวณฺโณมฺหิ เอกคฺโค สุสมาหิโต

ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ

อิโต กปฺปสเต อาสึ ปริปุณฺโณ ๑ อนูนโก

ราชา สมฺปสฺสโน ๒ นาม จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุโลมทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อนุโลมทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. ปริปุณฺเณ อนูนเก ฯ ๒ ม. ยุ. สพฺพคฺฆโน นาม ฯ

เราได้ทำไพรทีที่โพธิพฤกษ์แห่งพระมุนีพระนามว่าอโนมทัสสี เราใส่ก้อนปูนขาวแล้ว ได้ทำกรรมด้วยมือตนเอง พระศาสดาพระนามว่าอโนมทัสสีผู้อุดมกว่านระ ทอดพระเนตรเห็นกุศลกรรมที่เราทำแล้วนั้น ประทับอยู่ในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ได้ตรัสพระคาถานี้ว่า ด้วยกรรม คือ การใส่ปูนขาวนี้ และด้วยการตั้งเจตนาไว้ ผู้นี้จะได้เสวยสมบัติแล้ว จักทำที่สุดทุกข์ได้ เราเป็นผู้มีสีหน้าผ่องใส มีอารมณ์เดียว มีจิตมั่นคง ทรงกายที่สุดไว้ในพระศาสนาแห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๑๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชพระนามว่าสัมปัสสนะ บริบูรณ์ ไม่บกพร่อง มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอนุโลมทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อนุโลมทายกเถราปทาน.

อุตฺตริตฺวาน นทิกํ วนํ คจฺฉติ จกฺขุมา

ตมทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ สิทฺธตฺถํ วรลกฺขณํ ฯ

กุทฺทาลปิฏกมาทาย สมํ กตฺวาน ตํ ปถํ

สตฺถารํ อภิวาเทตฺวา สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มคฺคทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ เอโก อาสึ ชนาธิโป"

นาเมน สุปฺปพุทฺโธติ นายโก โส นริสฺสโร ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มคฺคทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

มคฺคทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระสัมพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุเสด็จขึ้นสู่ท่าน้ำแล้ว เสด็จดำเนินไปสู่ป่า เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่า สิทธัตถะ มีพระลักษณะอันประเสริฐพระองค์นั้น จึงได้ถือเอาจอบและปุ้งกี๋มาปราบหนทางให้ราบเรียบ เราได้บังคมพระศาสดาแล้ว ยังจิตให้เลื่อมใส ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย ในกัลปที่ ๕๗แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิจอมประชาชนพระองค์หนึ่ง มีพระนามว่าสุปปพุทธะ เป็นผู้นำ เป็นใหญ่กว่านระ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านมรรคทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ มรรคทายกเถราปทาน.

ยานกาโร ปุเร อาสึ ทารุกมฺเม สุสิกฺขิโต

จนฺทเนน ๑ ผลกํ กตฺวา อทาสึ โลกพนฺธุโน ฯ

ปภาสติ อิทํ พฺยมฺหํ สุวณฺณสฺส สุนิมฺมิตํ

หตฺถิยานํ อสฺสยานํ ทิพฺพยานํ อุปฏฺฐิตํ ฯ

ปาสาทา สิวิกา เจว นิพฺพตฺตนฺติ ยทิจฺฉกํ

อกฺขุมฺภํ ๑ รตนํ มยฺหํ ผลกสฺส อิทํ ผลํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ผลกํ ยํ อหํ ททึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลกสฺส อิทํ ผลํ ฯ

สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ จตุโร ภวนิมฺมิตา ๒

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ผลกทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. จนฺทเน ฯ ม. จนฺทนํ .. ฯ ยุ. จนฺทนผลกํ ฯ

เราเป็นนายช่างทำยานอยู่ในเมือง เป็นผู้ศึกษาดีในกรรมของช่างไม้ เราได้ทำแผ่นกระดานด้วยไม้จันทน์ ถวายแด่พระสัมพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลก วิมานอันบุญกรรมนิรมิตดีแล้วด้วยทองคำนี้ ย่อมสว่างไสว ยานช้าง ยานม้า อันเป็นยานทิพย์ ปรากฏแก่เรา ปราสาทและวอ และแก้วอันประมาณมิได้ ย่อมบังเกิดแก่เราตามปรารถนา นี้เป็นผลแห่งการถวายแผ่นกระดาน ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายแผ่นกระดานใดด้วยการถวายแผ่นกระดานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายแผ่นกระดานในกัลปที่ ๕๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ทรงพระนามว่าภวนิมมิตะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราได้ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ผลกทายกเถราปทาน.

สุเมโธ นาม นาเมน สยมฺภู อปราชิโต

วิเวกมนุพฺรูหนฺโต อชฺโฌคาหิ มหาวนํ ฯ

สลฬํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา คนฺถิตฺวาน วฏํสกํ

พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ สมฺมุขา โลกนายกํ ฯ

ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

อูนวีเส กปฺปสเต โสฬสาสึสุ นิมฺมิตา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วฏํสกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

วฏํสกิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทสมํ ปลฺลงฺกทายกตฺเถราปทานํ (๑๕๐)

๑ ม. อกฺขุพฺภํ ฯ ยุ. อกฺโขภํ ฯ ๒ ม. นิมฺมิตาวหฺยา ฯ

พระสยัมภูผู้ไม่พ่ายแพ้ มีพระนามชื่อว่าสุเมธ เมื่อทรงพอกพูนวิเวก จึงเสด็จเข้าป่าใหญ่ เราเห็นดอกไม้ช้างน้าวกำลังบาน จึงเอามาร้อยเป็นพวงมาลัย บูชาแด่พระพุทธเจ้า ผู้เป็นนายกของโลกเฉพาะพระพักตร์ ในกัลปที่ ๓ หมื่น แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๑๙๐๐แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ พระองค์ ทรงพระนามว่านิมมิตะทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระวฏังสกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ วฏังสกิยเถราปทาน.

สุเมธสฺส ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

ปลฺลงฺโก หิ มยา ทินฺโน สอุตฺตรสปจฺฉโท ฯ

สตฺตรตนสมฺปนฺโน ปลฺลงฺโก อาสิ โส ตทา

มม สงฺกปฺปมญฺญาย นิพฺพตฺตติ สทา มม ฯ

ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ ยํ ปลฺลงฺกมททินฺตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปลฺลงฺกสฺส อิทํ ผลํ ฯ

วีสกปฺปสหสฺสมฺหิ สุวณฺณาภา ตโย ชนา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปลฺลงฺกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปลฺลงฺกทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

ฉตฺตถมฺโภ จ เวที จ ปริวารุมฺมปุปฺผิโย

อนุโลโม จ มคฺโค จ ผลโก จ วฏํสโก

ปลฺลงฺกทายิ คาถาโย ฉปฺปญฺญาส ปกิตฺติตา ฯ

ฉตฺตวคฺโค ปณฺณรสโม ฯ

ก็เราได้ถวายบัลลังก์พร้อมทั้งผ้าสำหรับปิดเบื้องบน (เพดาน) แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสุเมธ เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ ในกาลนั้น บัลลังก์นั้น ได้เป็นบัลลังก์ประกอบด้วยแก้ว ๗ ประการ รู้ความดำริของเราย่อมเกิดขึ้นแก่เราทุกเมื่อ ใน ๓ หมื่นกัลปแต่กัลปนี้ เราได้ถวายบัลลังก์ใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลการถวายบัลลังก์ ในกัลปที่ ๒ หมื่น แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๓ พระองค์ทรงพระนามว่าสุวรรณภา ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปัลลังกทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปัลลังกทายกเถราปทาน.

----------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อธิฉัตติยเถราปทาน ๒. ถัมภาโรปกเถราปทาน

๓. เวทิการกเถราปทาน ๔. สปริวาริยเถราปทาน

๕. อุมมาปุปผิยเถราปทาน ๖. อนุโลมทายกเถราปทาน

๗. มรรคทายกเถราปทาน ๘. ผลกทายกเถราปทาน

๙. วฏังสกิยเถราปทาน ๑๐. ปัลลังกทายกเถราปทาน

บัณฑิตประกาศคาถา ๕๖ คาถา.

จบ ฉัตตวรรคที่ ๑๕.