จิตกปูชกวรรค

อชิโต นาม นาเมน อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา

อาหุตึ ยิฏฺฐุกาโมหํ นานาปุปฺผํ สมานยึ ฯ

ชลนฺตํ จิตกํ ทิสฺวา ๑ สิขิโน โลกพนฺธุโน

ตญฺจ ปุปฺผํ สมาเนตฺวา จิตเก โอกิรึ อหํ ฯ

เอกตฺตึเส ๒ อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

สตฺตวีเส อิโต กปฺเป สตฺตาสุํ มนุชาธิปา

สุปชฺชลิตนามา เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จิตกปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

จิตกปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ยุ. กตฺวา ฯ ๒ โป. เอกนวุเต ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์มีนามชื่อว่า อชิตะ เราประสงค์จะทำการบูชา จึงรวบรวมดอกไม้ต่างๆ ไว้ เราได้เห็นจิตกาธารของพระพุทธเจ้าพระนามว่า สิขี ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลกอันรุ่งเรืองอยู่ จึงนำเอาดอกไม้นั้นมาบูชาที่จิตกาธาร ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ จอมมนุษย์ ๗ พระองค์ทรงพระนามว่า สุปัชชลิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระจิตกปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ จิตกปูชกเถราปทาน.

วากจีรธโร อาสึ อชินุตฺตรวาสโน

อภิญฺญา ปญฺจ นิพฺพตฺโต ๑ จนฺทสฺส ปริมชฺชโก ฯ

วิปสฺสึ โลกปชฺโชตํ ทิสฺวา อภิคตํ มมํ

ปาริฉตฺตกปุปฺผานิ ธาเรสึ สตฺถุโน อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิธารยึ ๒

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธารณาย อิทํ ผลํ ฯ

สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป เอโก อาสึ มหีปติ

สมนฺตธรโณ นาม จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุปฺผธารโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปุปฺผธารกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นผู้นุ่งผ้าเปลือกไม้คากรอง ห่มหนังสัตว์เฉวียงบ่าข้างซ้าย ยังอภิญญา ๕ ให้บังเกิดแล้ว เป็นผู้ลูบคลำพระจันทร์ได้ เราได้เห็นพระศาสดาพระนามว่าวิปัสสี ผู้ส่องโลกให้สว่างไสว ซึ่งเสด็จมาถึงสำนักเรา เราจึงยกดอกแคฝอยขึ้นบูชาแด่พระองค์ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ยกดอกไม้ใดขึ้นบูชา ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการยกดอกไม้ขึ้นบูชา ในกัลปที่ ๘๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่งเป็นใหญ่ในแผ่นดิน พระนามว่า สมันตธรณะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปุปผธารกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปุปผธารกเถราปทาน.

ปุตฺโต มม ปพฺพชิโต กาสายวสโน ตทา

โส จ พุทฺธตฺตสมฺปตฺโต นิพฺพุโต โลกปูชิโต ฯ

วิจินนฺโต สกํ ปุตฺตํ อารามํ ๑ ปจฺฉโต มมํ

นิพฺพุตสฺส มหนฺตสฺส จิตกํ อคมาสหํ ฯ

ปคฺคยฺห อญฺชลึ ตตฺถ วนฺทิตฺวา จิตกํ อหํ

เสตจฺฉตฺตญฺจ ปคฺคยฺห อาโรเปสึ อหํ ตทา ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ฉตฺตมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจวีเส อิโต กปฺเป สตฺต อาสุํ ชนาธิปา

มหารหสนามา เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ฉตฺตทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ฉตฺตทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. นิพฺพตฺตา ฯ ๒ ___ อภิปูชยึ ฯ

ในกาลนั้น บุตรของเราบวชแล้ว นุ่งห่มผ้ากาสายะ แล้วท่านนั้นบรรลุถึงความเป็นพระพุทธะ อันชาวโลกบูชา นิพพานแล้ว เราค้นหาบุตรของตนไปทางเบื้องหลังอาราม ได้ไปถึงจิตกาธารแห่งบุตรของเราผู้ดับแล้ว เป็นผู้ใหญ่ เราประนมกรอัญชลี ไหว้จิตกาธารที่ป่าช้านั้น และยกฉัตรขาวขึ้นตั้งประดิษฐานไว้ (บูชา) ในกาลนั้น ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ยกฉัตรขึ้น (บูชา) ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายฉัตร ในกัลปที่ ๒๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๗พระองค์ เป็นจอมแห่งชน มีพระนามว่ามหารหะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระฉัตตทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ฉัตตทายกเถราปทาน.

อนุคฺคตมฺหิ อาทิจฺเจ ปสาโท ๒ วิปุโล อหุ

พุทฺธเสฏฺฐสฺส โลกมฺหิ ปาตุภาโว มเหสิโน ฯ

สทฺทมสฺโสสหํ ๓ ตตฺถ น จ ปสฺสามิ ตํ ชินํ

มรณญฺจ อนุปฺปตฺโต พุทฺธสญฺญมนุสฺสรึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สญฺญมลภึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สทฺทสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สทฺทสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ โคสีสนิกฺเขปกตฺเถราปทานํ (๒๙๕)

๑ ม. ยุ. อาคมํ ฯ ๒ ม. ปนาโท ฯ ๓ ม. โฆสมโสสหํ ___ ฯ โป. น จ

อสฺโสสหํ สทฺทํ ฯ

เมื่อพระอาทิตย์ยังไม่ขึ้น ความเลื่อมใสของเรามีอย่างไพบูลย์ ความปรากฏแห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ได้มีในโลก เราได้ฟังแต่เสียงในความปรากฏนั้น แต่ไม่ได้เห็นพระชินเจ้า เมื่อเราจะทำกาลกิริยา ได้ระลึกถึงความจำหมายในพระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้เราได้สัญญาใดในกาลนั้น ด้วยสัญญานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัททสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัททสัญญกเถราปทาน

อารามทฺวารา นิกฺขมฺม โคสีสํ สนฺถตํ มยา

อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ

อาชานิยา วาตชวา สินฺธวา สีฆพาหนา

อนุโภมิ สพฺพเมตํ โคสีสสฺส อิทํ ผลํ ฯ

อโห การํ ปรมการํ สุเขตฺเต สุกตํ มยา

สงฺเฆ กตสฺส การสฺส น อญฺญํ กลมคฺฆติ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สีสํ สนฺถรึ อหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สนฺถรสฺส อิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจสตฺตติกปฺปมฺหิ สุปติฏฺฐิตนามโก

เอโก อาสึ มหาเตโช จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โคสีสนิกฺเขปโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

โคสีสนิกฺเขปกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราออกจากประตูพระอารามแล้ว ได้ลาด (ทอด) ไม้จันทน์ขาวไว้ (เพื่อให้สงฆ์เดิน) เราได้เสวยกรรมของตน นี้เป็นผลแห่งบุรพกรรม ม้าสินธพอาชาไนย มีกำลังวิ่งเร็วดังลม เป็นพาหนะเร็ว เราได้เสวยผลนั้นทั้งหมด นี้เป็นผลแห่งการลาดไม้จันทน์ขาว โอ กุศลสมภารน้อย (กลับ)ให้ผลมากมาย เราทำดีในเขตดี ผลอื่นไม่ได้เสี้ยวแห่งกุศล สมภารที่เราทำในสงฆ์ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ลาดไม้จันทร์ขาว ในกัลปที่๗๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง มีนามว่าสุปติฏฐิตะมีเดชมาก มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโคสีสนิกเขปกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ โคสีสนิกเขปกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ อโหสึ กินฺนโร ตทา

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ ปิตรํสีว ภาณุมํ ฯ

อุเปโตปิ ๑ ตทา พุทฺธํ วิปสฺสึ โลกนายกํ

จนฺทนํ ตครํ วาปิ ปาเท โอสิญฺจหํ ตทา ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปทํ ๒ อภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปทปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทปูชโก ๓ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปทปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. อุเปตํ ตมหํ พุทฺธํ ฯ ยุ. อุเปตํ มํ ตทา พุทฺธํ ฯ ๒ ม. ยุ. ___ ปาทํ ___ ฯ

๓ ม. ยุ. ปาทปูชโก ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นกินนรอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี มีรัศมีผุดผ่องดังพระจันทร์ เวลานั้น เราได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้นำโลกแล้วได้เอา (น้ำ) แก่นจันทน์และกฤษณารดลงที่พระบาท ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระบาทใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระบาท คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปทปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปทปูชกเถราปทาน.

อุปสาลฺหกนาโมหํ ๑ อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา

กานนํ วนโมคยฺห๒ โลกนาถํ ๓ นราสภํ ฯ

ทิสฺวาน วนฺทิ ๔ ปาเทสุ โลกาหุติปฏิคฺคหํ

ปสนฺนจิตฺตํ มํ ญตฺวา พุทฺโธ อนฺตรธายถ ฯ

กานนา อภินิกฺขมฺม พุทฺธเสฏฺฐํ อนุสฺสรึ

ตนฺเทสํ กิตฺตยิตฺวาน กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ เทสมภิกิตฺตยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ กิตฺตนาย อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทสกิตฺติโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เทสกิตฺติกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์มีนามว่าอุปสาลหกะ เราเข้าไปยังป่าชัฏ ได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้เป็นนาถะของโลก ประเสริฐกว่านระ ผู้ควรรับเครื่องบูชาของโลก แล้วได้ถวายบังคมแทบพระบาท พระพุทธเจ้าทรงทราบว่าเรามีจิตเลื่อมใสแล้ว ทรงหายไป เราออกจากป่าแล้ว ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เราสรรเสริญประเทศนั้นแล้ว บันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลป ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้สรรเสริญประเทศใด ด้วยการสรรเสริญนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสรรเสริญ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเทสกิตติกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เทสกิตติกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ อโหสึ ลุทฺทโก ตทา

วิปสฺสึ อทฺทสํ พุทฺธํ โลกเชฏฺฐํ นราสภํ ฯ

อุปาสิตฺวาน สมฺพุทฺธํ เวยฺยาวจฺจมกาสหํ

สรณญฺจ อุปาคญฺฉึ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สรณํ อคญฺฉหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สรณาย ๑ อิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สรณคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สรณคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. อุปสาลกนาโมหํ ฯ ๒ ม. ยุ. วนโมคาฬฺหํ ฯ ๓ ม. ยุ. โลกเชฏฺฐํ ฯ

๔ โป. ม. ยุ. วนฺทึ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพรานอยู่ใกล้ภูเขาหิมวันต์ เราได้เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ได้เข้าเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าแล้ว ทำไวยาวัจกร ได้เข้าถึงพระองค์ผู้เป็นจอมสัตว์ ผู้คงที่เป็นสรณะ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถึงสรณะใด ด้วยการถึงสรณะนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถึงสรณะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสรณคมนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สรณคมนิยเถราปทาน.

โรมโส นาม นาเมน ทานโว อิติ วิสฺสุโต

อมฺพปิณฺโฑ ๒ มยา ทินฺโน วิปสฺสิสฺส มเหสิโน ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ อมฺพมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อมฺพทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อมฺพปิณฺฑิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อมฺพปิณฺฑิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. สรณาคมนปฺผลํ ฯ ๒ ม. ยุ. อมฺพปิณฺฑี มยา ทินฺนา ฯ

เราปรากฏว่าเป็นทานพ (อสูร) มีนามชื่อว่าโรมสะ เราได้ถวายผลมะม่วงแก่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ กัลปนี้ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผลมะม่วงใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการถวายผลมะม่วง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอัมพปิณฑิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อัมพปิณฑิยเถราปทาน.

ปิณฺฑาย จรมานาหํ วิปสฺสึ อทฺทสํ ชินํ

อุลุงฺกภิกฺขํ อทาสึ ๑ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อภิวาเทสหํ ตทา

อนุสํสาวยึ พุทฺธํ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป อนุสํสาวยึ อหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อนุสํสาวนาผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุสํสาวโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อนุสํสาวกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

จิตกํ ปาริฉตฺตญฺจ สทฺทํ โคสีสสนฺถรํ

ปทํ ปเทสํ สรณํ อมฺโพ สํสาวโกปิจ

สตฺตตาฬีสคาถาโย ๒ คณิตาโย วิภาวิหิ ฯ

จิตกปูชกวคฺโค ตึโส ฯ

อถ วคฺคุทฺทานํ

กณิกาโร หตฺถิทโท อาลมฺพนุทกาสนํ

ตุวรํ โถมโก เจว อุกฺเขปํ สีสุปธานํ ฯ

ปณฺณโท จิตปูชี จ คาถาโย เจว สพฺพโส

จตฺตาริ จ สตานีห เอกปญฺญาสเมว จ ฯ

ปญฺจวีส สตา สพฺพา ทฺวาสตฺตติ ตทุตฺตริ

ตึส ๑ สตานํ ปทานํ คณิตา อตฺถทสฺสิภิ ฯ

ตติยํ สตกํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. ปาทาสึ ฯ ๒ ม. อฏฺฐตาฬีสคาถาโย ฯ

เราได้เห็นพระชินเจ้า พระนามว่าวิปัสสี กำลังเสด็จเที่ยวบิณฑบาต จึงได้ถวายภิกษาทัพพีหนึ่งแก่พระองค์ผู้เป็นจอมสัตว์ ผู้คงที่ ในกาลนั้น เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัสได้ถวายบังคม (และ) ได้ประกาศพระพุทธเจ้าให้มหาชนทราบ เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ประกาศให้มหาชนทราบ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการประกาศ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอนุสังสาวกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อนุสังสาวกเถราปทาน.

--------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. จิตกปูชกเถราปทาน ๒. ปุปผธารกเถราปทาน

๓. ฉัตตทายกเถราปทาน ๔. สัททสัญญกเถราปทาน

๕. โคสีสนิกเขปกเถราปทาน ๖. ปทปูชกเถราปทาน

๗. เทสกิตติกเถราปทาน ๘. สรณคมนิยเถราปทาน

๙. อัมพปิณฑิยเถราปทาน ๑๐. อนุสังสาวกเถราปทาน

บัณฑิตคำนวนคาถาได้ ๔๗ คาถา.

จบ จิตกปูชกวรรคที่ ๓๐.

------------------

อนึ่ง รวมวรรคได้ ๓๐ วรรค คือ

๑. กณิการปุปผิยวรรค ๒. หัตถิวรรค

๓. อาลัมพนทายกวรรค ๔. อุทกาสนทายิวรรค

๕. ตุวรทายิวรรค ๖. โถมกวรรค

๗. ปทุมุกเขปวรรค ๘. สุวรรณพิมโพหนวรรค

๙. ปรรณทายวรรค ๑๐. จิตกปูชกวรรค

คาถาทั้งหมดมี ๔๕๑ คาถา บัณฑิตผู้แสดงอรรถ คำนวณบททั้งหมดได้ ๕๕๗๒ บท.

จบหมวดร้อยที่ ๓.