อาลัมพนทายกวรรค

อตฺถทสฺสิสฺส ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

อาลมฺพนํ มยา ทินฺนํ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ

ธรณึ ปฏิปชฺชามิ วิปุลํ สาครปฺปรํ ๑

ปาเณสุ จ อิสฺสริยํ วตฺเตมิ วสุธาย จ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

อิโต เทฺวสฏฺฐิกปฺปมฺหิ ตโย อาสึสุ ขตฺติยา

เอกาทสฺสิตนามา ๒ เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาลมฺพนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อาลมฺพนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้ถวายที่หน่วงเหนี่ยว (ราวสะพาน) แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ เป็นจอมของสัตว์ เราเดินไป (ปกครอง)ตลอดแผ่นดินอันกว้างขวางจดฝั่งสาคร ยังความเป็นอิสระให้เป็นไปในสัตว์ทั้งหลายและในแผ่นดิน เราเผากิเลสทั้งหลาย แล้วถอนภพขึ้นได้หมดแล้ววิชชา ๓ เราบรรลุแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ในกัลปที่ ๖๒แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ๓ พระองค์ ทรงพระนามว่าเอกาทัสสิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอาลัมพนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อาลัมพนทายกเถราปทาน.

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป คณสนฺถารโก อหํ

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ ฯ

จมฺมขณฺฑํ มยา ทินฺนํ สิขิโน โลกพนฺธุโน

เตน กมฺเมน ทิปทินฺท โลกเชฏฺฐ นราสภ ฯ

สมฺปตฺตึ อนุโภตฺวาน กิเลเส ฌาปยึ อหํ

ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป อชินํ ยํ อทาสหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อชินสฺส อิทํ ผลํ ฯ

อิโต ปญฺญาสเก ๑ กปฺเป ราชา อาสึ สุทายโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อชินทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อชินทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. สาครมฺพุทฺธํ ฯ ยุ. สาครมฺพรํ ฯ ๒ ม. ยุ. เอกาปสฺสิตนามา ฯ

ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ ข้าพระองค์เป็นคนคอยต้อนรับหมู่คณะ ได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากธุลี สมควรรับเครื่องบูชา ข้าแต่พระองค์ผู้จอมสัตว์เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ข้าพระองค์ได้ถวายท่อนหนังแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลก เพราะกรรมนั้นข้าพระองค์เสวยสมบัติแล้ว เผากิเลสทั้งหลายแล้ว ข้าพระองค์ทรงกายอันเป็นที่สุดอยู่ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ข้าพระองค์ได้ถวายหนังสัตว์ใด ด้วยการถวายหนังสัตว์นั้น ข้าพระองค์ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายหนังสัตว์ ในกัลปที่ ๕๐ แต่กัลปนี้ข้าพระองค์ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชนามว่าสุทายกะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ ข้าพระองค์ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาข้าพระองค์ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอชินทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อชินทายกเถราปทาน.

มิคลุทฺโธ ๒ ปุเร อาสึ อรญฺเญ กานเน อหํ

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ ฯ

มํสเปสิ มยา ทินฺนา วิปสฺสิสฺส มเหสิโน

สเทวกสฺมิ โลกสฺมึ อิสฺสรํ การยามหํ ฯ

อิมินา มํสทาเนน รตนํ นิพฺพตฺตเต มม

ทุเว เม รตนา โลเก ทิฏฺฐธมฺมสฺส ปตฺติยา ฯ

เตหํ สพฺเพ อติโภมิ มํสทานสฺส ปตฺติยา

คตฺตญฺจ มุทุกํ มยฺหํ ปญฺญา นิปุณเวทินี ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ มํสมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มํสทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

อิโต จตุตฺถเก กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป

มหาโรหิตนาโม โส จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทฺวรตนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เทฺวรตนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทสมํ ภาณวารํ ฯ

จตุตฺถํ อารกฺขทายกตฺเถราปทานํ (๒๒๔)

๑ ม. ยุ. ปญฺจมเก ฯ ๒ ม. ยุ. มิคลุทฺโท ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ

เมื่อก่อนนี้ เราเป็นพรานเนื้อ ได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากธุลี สมควรรับเครื่องบูชา ในป่าใหญ่ เราจึงถวายชิ้นเนื้อแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ เราได้เสวยอิสริยยศในโลก (นี้) พร้อมทั้งเทวโลก ด้วยการถวายเนื้อนี้ รัตนะย่อมบังเกิดแก่เรา รัตนะ ๒ ประการเกิดแก่เราในโลก เพื่อบรรลุธรรมในปัจจุบัน เราย่อมเสวยรัตนะทั้งหมดนั้น เพราะผลแห่งการถวายเนื้อ ตัวของเราอ่อนและปัญญาของเรารู้ได้ละเอียดละออ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเนื้อใด ในกาลนั้นด้วยการถวายเนื้อนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเนื้อ ในกัลปที่ ๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชนมีนามว่ามหาโรหิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเทวรัตนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เทวรัตนิยเถราปทาน.

จบ ภาณวารที่ ๑๐

สิทฺธตฺถสฺส ภควโต เวทิกา การิตา มยา ๑

อารกฺโข จ มยา ทินฺโน สุคตสฺส มเหสิโน ฯ

เตน กมฺมวิเสเสน น ปสฺเส ภยเภรวํ

กุหิญฺจิ อุปปนฺนสฺส ตาโส มยฺหํ น วิชฺชติ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ เวทึ การยึ ปุเร

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เวทิกาย อิทํ ผลํ ฯ

อิโต ฉฏฺฐมฺหิ กปฺปมฺหิ อปสฺเสนสนามโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อารกฺขทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อารกฺขทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. เวทิ การาปิตา มยา ฯ

เราได้ให้สร้างไพรทีถวายแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ และได้ถวายอารักขาแด่พระสุคตเจ้า ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง ด้วยกรรมพิเศษนั้น เราไม่เห็นภัยที่น่าหวาดเสียวเลย ความสะดุ้งกลัวไม่มีแก่เราผู้เกิดแล้วในภพไหนๆ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ให้สร้างไพรทีใด ในกาลก่อนด้วยการสร้างไพรทีนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสร้างไพรทีถวาย ในกัลปที่ ๖ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ พระนามว่าอปัสเสนะทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอารักขทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อารักขทายกเถราปทาน.

วิปสฺสิสฺส ภควโต อคฺคิสาลํ อทาสหํ

พฺยาธิกานญฺจ อาวาสํ อุโณฺหทกปฏิคฺคหํ ฯ

เตน กมฺเมนยํ มยฺหํ อตฺตภาโว สุนิมฺมิโต

พฺยาธาหํ นาภิชานามิ ปุญฺญกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สาลมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อคฺคิสาลายิทํ ผลํ ฯ

อิโต จ สตฺตเม กปฺเป เอโก อาสึ นราธิโป ๑

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อพฺยาธิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อพฺยาธิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. เอโกสึ อปราชิโต ฯ

เราได้ถวายโรงไฟแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ได้ถวายอาวาสและเครื่องรองรับน้ำร้อนแก่ภิกษุอาพาธ ด้วยกรรมนั้น อัตภาพของเราอันผู้มีฤทธิ์นิรมิตดีแล้ว เราไม่รู้สึกป่วยไข้เลย นี้เป็นผลแห่งบุญกรรม ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายโรงไฟ ในกาลนั้น ด้วยการถวายโรงไฟนั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายโรงไฟ และในกัลปที่ ๗ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชน สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอพยาธิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อพยาธิกเถราปทาน.

นารโท อิติ เม นามํ กสฺสโป อิติ มํ วิทู

อทฺทสํ สมณานคฺคํ วิปสฺสึ เทวสกฺกตํ ฯ

อนุพฺยญฺชนธรํ พุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ

วกุลปุปฺผํ ๑ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ๒

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

จตุสตฺตติโต กปฺเป โรมโส นาม ขตฺติโย

อามุตฺตมาลาภรโณ สโยคฺคพลวาหโน ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วกุลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

วกุลปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

สตฺตมํ โสวณฺณวฏํสกิยตฺเถราปทานํ (๒๒๗)

๑ ม. องฺโกลปุปฺผํ ฯ ยุ. จงฺโกลปุปฺผํ ฯ ๒ ม. ยุ. ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ

อิโต ปรํ เอวํ ญาตพฺพํ ฯ

ชนทั้งหลายรู้จักชื่อเราว่านารทะ รู้จักเราว่ากัสสปะ เราได้เห็นพระพุทธเจ้านามว่าวิปัสสี ผู้เลิศกว่าบรรดาสมณะ อันเทวดาสักการะ ทรงไว้ซึ่งอนุพยัญชนะ สมควรรับเครื่องบูชา เราถือเอาดอกพิกุลไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใดด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๗๔แต่กัลปนี้ ได้มีพระมหากษัตริย์พระนามว่าโรมสะ ทรงสวมพวงดอกไม้เป็นอาภรณ์ มียาน พล และพาหนะพรั่งพร้อม คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระวกุลปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ วกุลปุปผิยเถราปทาน.

อุยฺยานภูมึ นิยฺยนฺโต อทฺทสํ โลกนายกํ

วฏํสกํ คเหตฺวาน โสวณฺณํ สาธุนิมฺมิตํ ฯ

สีฆํ คโต ๑ สมารุยฺห หตฺถิกฺขนฺธคโต อหํ

พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ สิขิโน โลกพนฺธุโน ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

สตฺตวีเส อิโต กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป

มหาปตาโป นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสวณฺณวฏํสกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

โสวณฺณวฏํสกิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อฏฺฐมํ มิญฺชวฏํสกิยตฺเถราปทานํ (๒๒๘)

เราเดินอยู่ตามพื้นที่สวน ได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้เป็นนายกของโลก เราได้ถือมาลัยประดับศีรษะที่ทำด้วยทอง อันสร้าง (ตกแต่ง) อย่างดี ขึ้นคอช้างไปอย่างรีบด่วน บูชาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลกในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๒๗แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชนมีนามว่ามหาปตาปะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโสวรรณวฏังสกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ โสวรรณวฏังสกิยเถราปทาน.

นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ สิขิมฺหิ วทตํ วเร

วฏํสเกหิ อากิณฺณํ โพธิปูชํ อกาสหํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปูชมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โพธิปูชายิทํ ผลํ ฯ

อิโต ฉพฺพีสติกปฺเป อหุ เมฆพฺภนามโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มิญฺชวฏํสกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

มิญฺชวฏํสกิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ตโต ฯ ยุ ... สมารูโฬฺห ฯ

เมื่อพระโลกนาถ พระนามว่าสิขี ผู้ประเสริฐกว่าบรรดาเจ้าลัทธิ เสด็จนิพพานแล้ว เราได้ทำการบูชาโพธิพฤกษ์ อันเกลื่อนกล่นด้วยมาลัยประดับศีรษะ ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำการบูชาใด ในกาลนั้น ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาโพธิพฤกษ์ ในกัลปที่ ๒๖ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ (พระองค์หนึ่ง) ทรงพระนามว่าเมฆัพภะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระมิญชวฏังสกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ มิญชวฏังสกิยเถราปทาน.

อสิโต นาม นาเมน มาลากาโร อหํ ตทา

อาเวฬํ ปคฺคเหตฺวาน รญฺโญ ทาตุํ วชามหํ ฯ

อสมฺปตฺโตมฺหิ ราชานํ อทฺทสํ สิขินายกํ

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปญฺจวีเส อิโต กปฺเป ราชา โหมิ มหพฺพโล

เวภาโร นาม นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุกตาเวฬิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สุกตาเวฬิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นนายมาลาการมีนามว่าอสิตะ ได้ถือเอาพวงมาลัยไปเพื่อน้อมเกล้าถวายแด่พระราชา ยังไม่ทันถึงพระราชา ก็ได้พบพระพุทธเจ้าผู้นำของโลก พระนามว่าสิขี เราร่าเริงมีจิตโสมนัส ได้บูชาแด่พระพุทธเจ้าในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๒๕แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช มีกำลังมาก มีนามว่าเวภาระมีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสุกตาเวฬิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สุกตาเวฬิยเถราปทาน.

อุสภํ ปวรํ วีรํ เวสฺสภุํ วิชิตาวินํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน พุทฺธเสฏฺฐํ อวนฺทหํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา๊

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วนฺทนาย อิทํ ผลํ ฯ

จตุวีสมฺหิ กปฺปมฺหิ วิคตานนฺทนามโก ๑

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกวนฺทนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เอกวนฺทนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

อาลมฺพนญฺจ อชินํ มํสทารกฺขทายโก

อพฺยาธิวกุลโสณฺณํ มิญฺชํ อาเวฬ วนฺทนํ

ปญฺจปญฺญาส คาถาโย คณิตา อตฺถทสฺสิหีติ ฯ

อาลมฺพนทายกวคฺโค เตวีสติโม ฯ

______________

จตุพฺพีโส อุทกาสนทายิวคฺโค

ปฐมํ อุทกาสนทายกตฺเถราปทานํ (๒๓๑)

๑ ม. วิกตานนฺทนามโก ฯ

เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ได้ถวายบังคมพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุดพระนามว่าเวสสภู ผู้องอาจ สามารถ มีความเพียร ผู้ทรงชำนะวิเศษ ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบังคม ในกัลปที่ ๒๔ แต่กัลปนี้ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ทรงพระนามว่าวิคตานันทะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกวันทนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เอกวันทนิยเถราปทาน.

-------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อาลัมพนทายกเถราปทาน ๒. อชินทายกเถราปทาน

๓. เทวรัตนิยเถราปทาน ๔. อารักขทายกเถราปทาน

๕. อพยาธิกเถราปทาน ๖. วกุลปุปผิยเถราปทาน

๗. โสวรรณวฏังสกิยเถราปทาน ๘. มิญชวฏังสกิยเถราปทาน

๙. สุกตาเวฬิยเถราปทาน ๑๐. เอกวันทนิยเถราปทาน

ท่านผู้เห็นประโยชน์ทั้งหลายคำนวณคาถาได้ ๕๕ คาถา ฉะนี้แล.

จบ อาลัมพนทายกวรรคที่ ๒๓.