ชคติวรรค

ธมฺมทสฺสิสฺส มุนิโน โพธิยา ปาทปุตฺตเม

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ชคตึ การยึ อหํ ฯ

ทริโต ปพฺพตาโต วา รุกฺขโต ปติโต อหํ

จุโต ปติฏฺฐํ วินฺทามิ ๑ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ

น เม โจรา วิเหสนฺติ ๒ นาติมญฺญนฺติ ขตฺติยา

สพฺพามิตฺเตติกฺกมามิ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ

ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ

สพฺพตฺถ ปูชิโต โหมิ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ

อฏฺฐารเส กปฺปสเต ชคตึ การยึ อหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ชคติทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชคติทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ชคติทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ยุ. ลภามิ ฯ ๒ ยุ. ปสหนฺติ ฯ

เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ใช้ให้คนพรวนดินที่ไม้โพธิพฤกษ์ของพระมหามุนีพระนามว่าธัมมทัสสี อันเป็นต้นไม้สูงสุดกว่าไม้ทั้งหลาย เราพลาดจากภูเขาหรือตกจากต้นไม้จุติแล้ว ย่อมได้ที่พึ่งนี้เป็นผลของดิน โจรไม่เบียดเบียนเรา กษัตริย์ก็ไม่ดูหมิ่นเรา เราก้าวล่วงข้าศึกได้ทุกคน นี้เป็นผลของดิน เราเข้าถึงกำเนิดใดๆ คือเทวดาหรือมนุษย์ ในกำเนิดนั้นๆ เราย่อมเป็นผู้อันเขาบูชาทุกแห่งไป นี้ก็เป็นผลของดิน ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ใช้ให้คนพรวนดินด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลของดิน เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระชคติทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ชคติทายกเถราปทาน.

โมรหตฺถํ คเหตฺวาน อุเปสิ ๑ โลกนายกํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน โมรหตฺถํ อทาสหํ ฯ

อิมินา โมรหตฺเถน เจตนาปณิธีหิ จ

นิพฺพุตา ๒ เม ตโย อคฺคี ลภามิ วิปุลํ สุขํ ฯ

อโห พุทฺธา อโห ธมฺมา อโห โน สตฺถุสมฺปทา

ทตฺวานหํ โมรหตฺถํ ลภามิ วิปุลํ สุขํ ฯ

ติธคฺคี นิพฺพุตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

สพฺพาสวา ปริกฺขีณา นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ

เอกตึเส อิโต กปฺเป ยํ ทานมททินฺตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โมรหตฺถสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โมรหตฺถิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

โมรหตฺถิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. อุเปสึ ฯ ๒ ม. นิพฺพายึสุ ตโย อคฺคี ฯ ยุ. นิพฺพนฺติเม ตโย อคฺคี ฯ

เราถือกำหางนกยูงเข้าไปเฝ้าพระโลกนายก เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ถวายกำหางนกยูง ด้วยกำหางนกยูงนี้ และด้วยการตั้งเจตนาไว้ ไฟ ๓ กองของเราจึงดับสนิทแล้ว เราได้สุขอันไพบูลย์ โอ พระพุทธเจ้า โอ พระธรรม โอ สัมปทาแห่งพระศาสดาของเรา เราถวายกำหางนกยูงแล้ว ได้ความสุขอันไพบูลย์ ไฟ๓ กองของเราดับสนิทแล้ว เราถอนภพขึ้นได้ทั้งหมดแล้ว อาสวะทั้งปวงหมดสิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มี ในกัปที่ ๓๑ แต่กัปนี้เราได้ถวายทานใดในกาลนั้นด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกำหางนกยูง เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ...

พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโมรหัตถิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ โมรหัตถิยเถราปทาน.

ติสฺสสฺสาหํ ภควโต โพธิรุกฺขํ อวนฺทิหํ ๑

ปคฺคยฺห วีชนึ ตตฺถ สีหาสนมวิชฺชหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป สีหาสนมวิชฺชหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วีชนาย อิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สีหาสนพีชิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สีหาสนพีชิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้ไหว้โพธิพฤกษ์ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ได้ถือเอาพัดวีชนีพัดอาสนะทองในที่นั้น ในกัปที่ ๙๒ แต่กัปนี้ เราได้ถวายพัดทอง ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลของการพัดเราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสีหาสนพีชิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สีหาสนพีชิยเถราปทาน.

ปุทุมุตฺตรสฺส พุทฺธสฺส โพธิยา ปาทปุตฺตเม

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ตโย อุกฺเก อธารยึ ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยาหํ ๑ อุกฺกมธารยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุกฺกทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณุกฺกธาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ติณุกฺกธาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. อวนฺทิยํ ฯ

เราเป็นผู้มีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ชูคบเพลิงไว้ ๓ ดวง ที่ไม้โพธิพฤกษ์ ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ซึ่งเป็นไม้สูงสุดกว่าไม้ทั้งหลาย ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้บูชาคบเพลิงใด ด้วยการชูคบเพลิงนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลของการให้คบเพลิงเป็นทาน เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระติณุกกธาริยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ติณุกกธาริยเถราปทาน.

กกุสนฺธสฺส มุนิโน พฺราหฺมณสฺส วุสีมโต

ทิวาวิหารํ วชโต อกฺกมนมทาสหํ ฯ

อิมสฺมึเยว กปฺปสฺมึ ยํ ทานมททินฺตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อกฺกมนสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อกฺกมนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อกฺกมนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. โสหํ ฯ ยุ. โยหํ ฯ

เราได้ถวายการเหยียบแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ ผู้เป็นนักปราชญ์ มีบาปอันลอยเสียแล้ว ทรงอยู่จบพรหมจรรย์ ซึ่ง

กำลังเสด็จดำเนินไปสู่ที่พักกลางวัน ในกัปนี้เองเราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเหยียบ เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอักกมนทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อักกมนทายกเถราปทาน.

สิทฺธตฺถสฺส ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

วนโกรณฺฑมาทาย พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วนโกรณฺฑิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

วนโกรณฺฑิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

วีสติมํ ภาณวารํ ฯ

เราถือเอาดอกหางช้างป่ามาบูชาพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า พระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ประเสริฐสุดกว่าโลก ผู้คงที่ ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้เราได้เอาดอกไม้ใดบูชา ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชาเราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระวนโกรัณฑิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ วนโกรัณฑิยเถราปทาน.

จบ ภาณวารที่ ๒๐

องฺคารชาตา ปฐวี กุกฺกุฬานุคตา มหิ

ปทุมุตฺตโร ภควา อพฺโภกาสมฺหิ จงฺกมิ ฯ

ปณฺฑรํ ฉตฺตมาทาย อทฺธานํ ปติปชฺชหํ

ตตฺถ ทิสฺวาน สมฺพุทฺธํ จิตฺตํ ๑ เม อุปปชฺชถ ฯ

มรีจิโมผุนา ๒ ภูมิ องฺคาราว มหี อยํ

อุปฏฺฐนฺติ ๓ มหาวาตา สรีรกายุเขปนา ๔ ฯ

สีตํ อุณฺหํ วิหนติ ๕ วาตาตปนิวารณํ

ปฏิคฺคณฺห อิมํ ฉตฺตํ ผสฺสยิสฺสามิ นิพฺพุตึ ฯ

อนุกมฺปโก การุณิโก ปทุมุตฺตโร มหายโส

มม สงฺกปฺปมญฺญาย ปฏิคฺคณฺหิ ตทา ชิโน ฯ

ตึสกปฺปานิ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุํ จ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ

อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ สุกตมตฺตโน ฯ

อยํ เม ปจฺฉิมา ชาติ จริโม วตฺตเต ภโว

อชฺชาปิ เสตฉตฺตํ เม สพฺพกาลํ ธรียติ ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ฉตฺตมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกฉตฺติโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เอกฉตฺติยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. วิตฺติ ฯ ๒ ม. มรีจิโยตฺถฏา ฯ ยุ. มรีจิโวผุฏา ฯ ๓ ม. อุปหนฺติ ฯ

ยุ. อุปวายนฺติ ฯ ๔ ม. สรีรสฺสาสุเขปนา ฯ ยุ. สรีรสฺสานุเขปนา ฯ ๕ ม. วิหนนฺตํ ฯ

ยุ. วิหรนฺติ ฯ

แผ่นดินร้อนดังเพลิง แผ่นดินดุจมีเถ้ารึงไหล พระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตระ เสด็จจงกรมอยู่ที่กลางแจ้ง เรากั้นร่มขาวเดินทางไป ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าเข้าที่กลางแจ้งนั้น แล้วเกิดความคิดขึ้นว่า ภูมิภาคถูกพยับแดดแผ่คลุม แผ่นดินนี้จึงกลายเป็นเหมือนถ่านเพลิง ลมพายุใหญ่ที่ทำสรีรกายให้ลอยขึ้นได้ ตั้งขึ้นอยู่ หนาวร้อน ย่อมทำให้ลำบาก ขอได้โปรดรับร่มนี้ อันเป็นเครื่องป้องกันลมและแดดเถิด ข้าพระองค์จักถูกต้องนิพพาน พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระผู้ทรงอนุเคราะห์ ประกอบด้วยพระกรุณา มีพระยศใหญ่ ทรงทราบความดำริของเราแล้ว ทรงรับไว้ในกาลนั้นเราได้เป็นจอมเทวดาเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๓๐ กัป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๕๐๐ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยคณนานับมิได้ เราได้เสวยกรรมของตนซึ่งตนได้ก่อสร้างไว้ดีแล้วในปางก่อน นี้เป็นชาติสุดท้ายของเรา ภพที่สุดกำลังเป็นไป ถึงทุกวันนี้ชนทั้งหลายก็พากันกั้นเศวตฉัตรให้เราตลอดกาลทุกเมื่อ ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้ถวายร่มนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการถวายร่ม เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกฉัตติยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เอกฉัตติยเถราปทาน.

ปรินิพฺพุเต ภควติ ปทุมุตฺตเร มหายเส

ปุปฺผจงฺโกฏเก ๑ คเหตฺวา สรีรํ อภิโรปยึ ฯ

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา นิมฺมานํ อคมาสหํ

เทวโลกํ คโต สนฺโต ปุญฺญกมฺมํ จรามหํ ฯ

อมฺพรา ปุปฺผวสฺโส เม สพฺพกาลํ ปวสฺสติ

สมฺภวามิ ๒ มนุสฺเส เว ราชา โหมิ มหายโส ฯ

ตหึ กุสุมวสฺโส เม อภิวสฺสติ สพฺพทา

กาเยสุ ๓ ปุปฺผปูชาย วาหสา สพฺพทสฺสิโน ฯ

อยํ ปจฺฉิมโก มยฺหํ จริโม วตฺตเต ภโว

อชฺชาปิ ปุปฺผวสฺโส เม อภิวสฺสติ สพฺพทา ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ อภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เทหปูชายิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชาติปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ชาติปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ปุปฺผวฏํ สเก กตฺวา ฯ ๒ ม. ยุ. สํสรามิ มนุสฺเส เจ ฯ ๓ ม. ตสฺเสว ฯ

ยุ. ตาเยว ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตระ ผู้มีพระยศใหญ่ปรินิพพานแล้ว เราได้เอาผอบอันเต็มด้วยดอกไม้ไปบูชาพระสรีระ เรายังจิตให้เลื่อมใสในบุญกรรมนั้นแล้ว ได้ไปสู่สวรรค์ชั้นนิมมานรดีเราถึงจะไปอยู่ยังเทวโลก ก็ยังประพฤติบุญกรรมอยู่ ฝนดอกไม้ตกจากฟากฟ้าเพื่อเราตลอดกาลทั้งปวง เราสมภพในมนุษย์ก็เป็นพระราชาผู้มียศใหญ่ ในอัตภาพนั้น ฝนดอกโกสุมตกลงมาเพื่อเราทุกเมื่อเพราะอำนาจที่เอาดอกไม้บูชาที่พระกายของพระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นเหตุทั้งปวง นี้เป็นความเกิดครั้งสุดท้ายของเรา ภพที่สุดกำลังเป็นไป ถึงทุกวันนี้ ฝนดอกไม้ก็ตกลงมาเพื่อเราทุกเวลา ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราเอาดอกไม้ใดบูชา ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการบูชาพระสรีระ เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระชาติปุปผิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ชาติปุปผิยเถราปทาน.

นีหรนฺเต สรีรมฺหิ วิชฺชมานาสุ ๒ เภริสุ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน สตฺติปุปฺผํ อปูชยึ ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ อภิปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เทหปูชายิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สตฺติปณฺณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สตฺติปณฺณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ปฏฺฏิปุปฺผิยตฺเถราปทานํ ฯ ๒ ม. ยุ. วชฺชมานาสุ ฯ

เมื่อมหาชนช่วยกันนำพระสรีระของพระพุทธเจ้าไป เมื่อกลองบรรเลงอยู่ เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้เอาดอกสัตตบรรณบูชา ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้เอาดอกไม้ใดมาบูชา ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระสรีระ เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัตติปัณณิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัตติปัณณิยเถราปทาน

จิตเกสุ กุรุมาเนสุ นานาคนฺเธ สมาหเฏ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน คนฺธมุฏฺฐึ อปูชยึ ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป จิตกํ ยํ อปูชยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ จิตปูชายิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา คนฺธปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

คนฺธปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

ชคตี โมรหตฺโถ จ อาสนิ อุกฺกธารโก

อกฺกมิ วนโกรณฺฑิ ฉตฺตโท ชาติปูชโก ฯ

สตฺติปณฺณิโย เถโร จ ทสโม คนฺธปูชโก

สตฺตสฏฺฐี จ คาถาโย คณิตาโย วิภาวิหิ ฯ

ชคติทายกวคฺโค ฉจตฺตาฬีโส ฯ

เมื่อมหาชนกำลังช่วยกันทำจิตกาธารอยู่ และเมื่อของหอมนานาชนิดถูกนำเอามา เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้เอาของหอมกำมือหนึ่งบูชา ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้บูชาจิตกาธารใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาจิตกาธารเราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระคันธปูชกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ คันธปูชกเถราปทาน.

----------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ชคติทายกเถราปทาน ๖. วนโกรัณฑิยเถราปทาน๒. โมรหัตถิยเถราปทาน ๗. เอกฉัตติเถราปทาน

๓. สีหาสนพีชิยเถราปทาน ๘. ชาติปุปผิยเถราปทาน

๔. ติณุกกธาริยเถราปทาน ๙. สัตติปัณณิยเถราปทาน

๕. อักกมนทายกเถราปทาน ๑๐. คันธปูชกเถราปทาน

บัณฑิตคำนวณคาถาได้ ๖๕ คาถา.

จบ ชคติทายกวรรคที่ ๔๖