๔. สิงคาลมาตาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

๔. สิงคาลมาตาเถรีอปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระสิงคาลมาตาเถรี

(พระสิงคาลมาตาเถรีได้กราบทูลบุพประวัติของตนว่า)

{๑๗๔} [๘๒] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าผู้ทรงเป็นนายกของโลก พระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๘๓] ในกาลนั้น หม่อมฉันเกิดในตระกูลอำมาตย์ที่รุ่งเรืองด้วยรัตนะต่าง ๆ เป็นตระกูลมั่งคั่ง เจริญรุ่งเรือง มีทรัพย์มาก ในพระนครหังสวดี[๘๔] หม่อมฉันมีมหาชนห้อมล้อมไปกับบิดา ได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าแล้วออกบวชเป็นภิกษุณี

[๘๕] ครั้นบวชแล้วก็เว้นบาปกรรมทางกาย ละวจีทุจริต ชำระอาชีวะให้บริสุทธิ์

[๘๖] มีความเลื่อมใสเพราะเคารพมากในพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ขวนขวายในการฟังธรรม มีความอาลัยที่จะเห็นพระพุทธเจ้า[๘๗] ในกาลนั้น หม่อมฉันได้ฟังภิกษุณีองค์หนึ่งซึ่งเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุณีทั้งหลายผู้สัทธาธิมุต จึงปรารถนาตำแหน่งนั้นแล้วได้บำเพ็ญไตรสิกขา[๘๘] ลำดับนั้น พระสุคตเจ้าผู้มีพระอัธยาศัยประกอบด้วยกรุณาตรัสกะหม่อมฉันว่า

“ผู้ใดมีศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหวในพระตตาคต มีศีล อันงดงามที่พระอริยพอใจสรรเสริญ

[๘๙] มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์ แสะมีความเห็นที่ตรง บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า 'เป็นคนไม่ขัดสน' ชีวิตของผู้นั้นไม่เปล่าประโยชน์

[๙๐] เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาเมื่อระลึกลึงคำสอนของพระ พุทธเจ้าทั้งหลาย พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และความเห็นที่ถูกต้องไว้เถิด”

[๙๑] หม่อมฉันได้ฟังพระพุทธดำรัสนั้นแล้ว มีความเบิกบานใจ ได้ทูลถามถึงความปรารถนาของหม่อมฉัน ในกาลนั้น พระสุคตเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำอย่างพิเศษ ผู้มีปัญญาไม่ต่ำต้อย มีพระคุณนับไม่ถ้วน ทรงพยากรณ์ว่า “เธอเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า มีธรรมงาม จักได้ตำแหน่งนั้นที่ปรารถนาดีแล้ว[๙๒] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดาพระนามว่าโคดมซึ่งสมภพในราชวงศ์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก

[๙๓] เธอจักได้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น จักเป็นธิดาอันธรรมเนรมิต เป็นมารดาของสิคาลมาณพ จักได้เป็นสาวิกาของพระศาสดา”

[๙๔] ในกาลนั้น หม่อมฉันได้ฟังพระพุทธพยากรณ์นั้นแล้วมีความยินดีมีจิตประกอบด้วยเมตตา บำรุงพระชินเจ้าผู้นายกของโลก ด้วยการปฏิบัติจนตลอดสิ้นชีวิต

[๙๕] ด้วยกรรมที่ได้ทำไว้ดีแล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตจำนงไว้หม่อมฉัน ละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๙๖] ในภพสุดท้ายในบัดนี้ หม่อมฉันเกิดในตระกูลเศรษฐีที่มีความเจรีญ สะสมรัตนะไว้มากในพระนครราชคฤห์อันอุดม

[๙๗] บุตรของหม่อมฉันชื่อสิงคาลมาณพยินดีในทางผิด (เป็นมิจฉาทิฏฐิ) แล่นไปสู่ทิฎฐิอันรกชัฏ มุ่งแต่การบูชาทิศ

[๙๘] ไหว้ทิศต่างๆ อยู่ พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำอย่างพิเศษเสด็จเข้าไปยังพระนครราชคฤห์เพื่อทรงรับบิณฑบาต ทอดพระเนตรเห็นเขาแล้ว ประทับยืนแนะนำเขาอยู่ที่หนทาง[๙๙] เมื่อตรัสแสดงธรรมแก่บุตรของหม่อมฉันอยู่ ได้เกิดฮือฮาน่าประหลาดใจขึ้น ธรรมาภิสมัย (การบรรลุธรรม) ได้มีแก่บุรุษและสตรี ๒ โกฏิ[๑๐๐] ในกาลนั้น หม่อมฉันไปในที่ประชุมนั้น ได้ฟังสุคตภาษิตแล้ว ได้บรรลุโสดาปัตติผลแล้วออกบวชเป็นภิกษุณี

[๑๐๑] หม่อมฉันผู้มีความผูกพันอยู่กับการเห็นพระพุทธเจ้าได้เจริญพุทธานุสสติอยู่ไม่นานก็บรรลุอรหัต

[๑๐๒] หม่อมฉันได้เห็นพระพุทธเจ้าอยู่รํ่าไป มิได้เบื่อชมพูระรูปซึ่งเป็นที่เพลินตาเลย

[๑๐๓] เป็นพระรูปที่เกิดแต่พระบารมีทั้งปวง เป็นดังว่าเรือนหลวงอันเป็นที่อยู่แห่งสิริ มีพระลักษณะงามทั่วไป

[๑๐๔] พระชินเจ้าทรงพอพระทัยในคุณสมบัตินั้น จึงทรงตั้งหม่อมฉันไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะว่าภิกษุณีมารดาของสิงคาลมาณพเป็น ผู้เลิศกว่าภิกษุณีทั้งหลายผู้สัทธาธิมุต (ผู้น้อมจิตไปด้วยศรัทธา)[๑๐๕] ข้าแต่พระมหามุนี หม่อมฉันเป็นผู้มีความชำนาญในฤทธิ์ มีความชำนาญในทิพพโสตธาตุ มีความชำนาญในเจโตปริยญาณ

[๑๐๖] รู้ชัดปุพเพนิวาสญาณ ชำระทิพพจักขุให้บริสุทธิ์แล้ว มีอาสวะทั้งปวงหมดสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๑๐๗] ข้าแต่พระมหาวีรเจ้า หม่อมฉันมีญาณในอรรถ ธรรม นิรุตติและปฏิภาณอันเกิดขึ้นในสำนักของพระองค์[๑๐๘-๑๑๐] หม่อมฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าหม่อมฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า พระภิกษุณีมารดาสิงคาลมาณพได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ สิงคาลมาตาเถรีอปทานที่ ๔

๕. สุกกาเถรีอปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระสุกกาเถรี

(พระสุกกาเถรีได้กราบทูลบุพประวัติของตนว่า)

{๑๗๕} [๑๑๑] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นนายกของโลกพระนามว่าวิปัสสี ผู้มีพระเนตรงาม ผู้ทรงเห็นแจ้งซึ่งธรรมทั้งปวง เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๑๒] ในกาลนั้น หม่อมฉันเกิดในตระกูลแห่งหนึ่งในนครพันธุมดีได้ฟังธรรมของพระมุนีแล้วออกบวชเป็นภิกษุณี[๑๑๓] เป็นผู้มีสุตะมาก ทรงธรรม มีปฏิภาณ กล่าวธรรมกถาไพเราะทำตามคำสั่งสอนของพระชินเจ้า