๗. มหาโกฏฐิตเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๒๒๐] เมื่อนั้น เขาย่อมพ้นจากรูป อรูป สุข และทุกข์”

พระโลกนาถผู้เป็นมุนี เป็นที่นับถือของ ๓ โลก ได้ตรัสไว้อย่างนี้ ฉะนี้แล

นัยว่า ท่านพระพาหิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ พาหิยเถราปทานที่ ๖

๗. มหาโกฎฐิตเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระมหาโกฏฐิตเถระ

(ท่านพระมหาโกฏฐิตเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๒๗} [๒๒๑] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลกทั้งหมด เป็นพระมุนี มีพระจักษุ ได้เสด็จอุบัติขึ้นในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้[๒๒๒] พระองค์ตรัสสอนให้รู้ชัด ยังสรรพสัตวให้ข้ามวัฏฏสงสาร ทรงฉลาดในเทศนา เป็นผู้เบิกบาน ทรงยังประชุมชนเป็นอันมาก ให้ข้ามพ้นไปได้[๒๒๓] พระองค์เป็นผู้อนุเคราะห์ ทรงประกอบด้วยพระกรุณา ทรงแสวงหาประโยชน์แก่สรรพสัตว์ ยังเดียรถีย์ที่มาเฝ้าทุกคน ให้ดำรงอยู่ในเบญจศีล[๒๒๔] เมื่อเป็นเช่นนี้ พระศาสนาจึงหมดความอากูล ว่างจากพวกเดียรถีย์ และงดงามด้วยพระอรหันต์ผู้คงที่มีความชำนาญ

[๒๒๕] พระมหามุนีพระองค์นั้นสูง ๕๘ ศอก มีพระฉวีวรรณงามคล้ายทองคำอันลํ้าค่า มีพระลักษณะประเสริฐ ๓๒ ประการ

[๒๒๖] ในกาลนั้น อายุขัยของสัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ ปี พระชินสีห์พระองค์ นั้นดำรงพระชนม์อยู่โดยกาลประมาณเท่านั้น ทรงยังประชุมชน เป็นอันมากให้ข้ามพ้นวัฏฏสงสารไปได้[๒๒๗] ครั้งนั้น เราเป็นพราหมณ์เรียนจบไตรเพทชาวพระนครหังสวดี ได้เข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้เลิศกว่าโลกทั้งปวง แล้วสดับพระธรรมเทศนา[๒๒๘] ครั้งนั้น พระธีรเจ้าพระองค์นั้นทรงตั้งสาวกผู้แตกฉาน ในปฏิสัมภิทา ฉลาดในอรรถ ธรรม นิรุตติ และปฏิภาณไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ[๒๒๙] เราได้ฟังดังนั้นแล้วก็ชอบใจ จึงได้นิมนต์พระชินวรเจ้าพร้อม ด้วยพระสาวกให้เสวยและฉันถึง ๗ วัน ในกาลนั้น

[๒๓๐] เรายังพระพุทธเจ้าผู้เปรียบด้วยสาครพร้อมทั้งพระสาวกให้ครองผ้าแล้วหมอบลงแทบเท้าบาทมูล ปรารถนาตำแหน่งนั้น

[๒๓๑] ลำดับนั้น พระพุทธเจ้าผู้เลิศกว่าโลกได้ตรัสว่า“จงดูพราหมณ์ผู้สูงสุดที่หมอบอยู่แทบเท้าผู้นี้มีรัศมีเหมือนกลีบดอกบัว

[๒๓๒] พราหมณ์นี้ปรารถนาตำแหน่งแห่งภิกษุผู้แตกฉาน ซึ่งเป็นตำแหน่งประเสริฐสุด ด้วยการบริจาคทานด้วยศรัทธานั้นและ เพราะการสดับพระธรรมเทศนา[๒๓๓] พราหมณ์นี้จักได้เป็นผู้ถึงสุขในทุกภพ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ จักได้สมมโนรถเช่นนี้ในอนาคตอันยาวนาน

[๒๓๔] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ไป พระศาสดามีพระนามว่าโคดม ซึ่งสมภพในราชวงค์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก[๒๓๕] พราหมณ์นี้จักเป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น จักเป็นโอรสอันธรรมเนรมิต เป็นสาวกของพระศาสดา มีนามว่าโกฎฐิตะ,[๒๓๖] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์นั้นแล้วเป็นผู้เบิกบาน มีจิตประกอบด้วยเมตตาบำรุงพระชินสีห์ตราบเท่าสิ้นชีวิตในครั้งนั้น เพราะเราเป็นผู้ประกอบด้วยปัญญา[๒๓๗] เพราะผลกรรมนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๒๓๘] เราได้เสวยราชสมบัติในเทวโลก ๓๐๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ครั้ง

[๒๓๙] และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณนานับมิได้ เพราะกรรมนั้นนำไป เราจึงเป็นผู้ถึงความสุขในทุกภพ[๒๔๐] เราเวียนว่ายตายเกิดอยู่แต่ใน ๒ ภพ คือ ภพเทวดาและภพมนุษย์ คติอื่นเราไม่รู้จัก นี้เป็นผลแห่งกรรมที่สั่งสมไว้ดึ[๒๔๑] เราเกิดแต่ใน ๒ ตระกูล คือ ตระกูลกษัตริย์และตระกูลพราหมณ์ ไม่เกิดในตระกูลอันต่ำต้อย นี้เป็นผลแห่งกรรมที่สั่งสมไว้ดี[๒๔๒] เมื่อถึงภพสุดท้าย เราเป็นบุตรของพราหมณ์เกิดในตระกูลที่มีทรัพย์สมบัติมากในพระนครสาวัตถี

[๒๔๓] มารดาของเราชื่อจันทวดี บิดาชื่ออัสสลายนะ ในคราวที่พระพุทธเจ้าทรงแนะนำบิดาเราเพื่อความบริสุทธิ์ทุกอย่าง

[๒๔๔] เราเลื่อมใสในพระสุคตเจ้า จึงได้ออกบวชเป็นบรรพชิต พระโมคคัลลานะเป็นอาจารย์ พระสารีบุตรเป็นอุปัชฌาย์[๒๔๕] เราตัดทิฏฐิพร้อมด้วยมูลรากเสียได้ในเมื่อกำลังปลงผม และเมื่อกำลังนุ่งผ้ากาสาวะก็ได้บรรลุอรหัต

[๒๔๖] เรามีปรีชาแตกฉานในอรรถ ธรรม นิรุตติ และปฏิภาณ ฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เลิศกว่าโลกจึงทรงตั้งเราไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ[๒๔๗] เราอันท่านพระอุปติสสะไต่ถามในปฏิสัมภิทา ก็แก้ได้ไม่ขัดข้อง ฉะนั้น เราจึงเป็นผู้เลิศในพระพุทธศาสนา[๒๔๘-๒๕๐] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระมหาโกฏฐิตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ มหาโกฏฐิตเถราปทานที่ ๗

๘. อุรุเวลกัสสปเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระอุรุเวลกัสสปเถระ

(ท่านพระอุรุเวลกัสสปเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๒๘} [๒๕๑] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลกทั้งหมด เป็นพระมุนี มีพระจักษุ ได้เสด็จอุบัติขึ้นในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้