พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
อุปปันนัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๗๓–๓๘๗ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อุปปันนัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๕๕–๘๖๐
อุปปันนติกเหตุทุกะ
(๑๗. อุปปันนติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๗๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
คือ เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นสัมปยุตตธรรมในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๒. อารัมมณปัจจัย
[๓๗๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
คือ เหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่อนาคตังสญาณ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
คือ เหตุที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่อนาค-ตังสญาณ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๓๗๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตปัจจัย ฯลฯ อวิคตปัจจัย
เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยด้วยอำนาจของอัญญมัญญปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของนิสสยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของวิปากปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอินทริยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของมัคคปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสัมปยุตตปัจจย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอัตถิปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอวิคตปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๗๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัยมี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๓๗๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๓๗๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๓๗๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. อารัมมณปัจจัย
[๓๘๐] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. อธิปติปัจจัย
[๓๘๑] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. สหชาตปัจจัย ฯลฯ ๕. นิสสยปัจจัย
[๓๘๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของนิสสยปัจจัย.
๖. อุปนิสสยปัจจัย
[๓๘๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๘๔] ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัยมี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๓๘๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๓๘๖] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๓๘๗] เพราะเหตุปัจจัย ในอารัมณปัจจัย มี ๓ วาระ...ฯลฯ
อุปปันนติกเหตุทุกะ จบ
อตีตติกเหตุทุกะ
(๑๘. อตีตติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๘๘] ๑. เหตุธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นปัจจุปันนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๓๘๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๙๐] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี๑ วาระ. ในนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๑ วาระในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๑ วาระ.
จบ อุปปันนัตติกเหตุทุกะ