พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
มัคคารัมมณัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๔๘–๓๗๒ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ มัคคารัมมณัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๔๑–๘๕๕
มัคคารัมมณติกเหตุทุกะ
(๑๖. มัคคารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๔๘] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมัคครัมมณธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.
๑๒. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๕. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๔๙] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๓๕๐] ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗
วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๕๑] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ(วาระที่ ๗-๑๑)
๑๒. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑๒-๑๔)
๑๕. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑๕-๑๗)
๒. อารัมมณปัจจัย
[๓๕๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติ-ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.
๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๓๕๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๓ วาระ.
๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ.
๙. เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ.
๑๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมด้วยอำนาจของธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ.
๔. อนันตรปัจจัย
[๓๕๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคครัมมณธรรม และเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๕๕] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
ในนิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๓๕๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๓๕๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๓๕๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
นเหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๕๙] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๖. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๒. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๓. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ -ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๕. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๖. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๗. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๑๘. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ-ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรมและนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑๘-๑๙-๒๐)
๒๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒๒. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒๓. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรมและนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๒๓-๒๔-๒๕)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๖๐] ในเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๓๖๑] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๓๖๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในน-อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๑๗ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
[๓๖๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๓๖๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. อารัมมมณปัจจัย
[๓๖๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติ-ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๖. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติ-ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. เหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุธรรม
ที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณ-ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
๒. อธิปติปัจจัย
[๓๖๖] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๓ วาระ.
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๖. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๕ วาระ (วาระที่ ๔-๘)
๙. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๕ วาระ (วาระที่ ๙-๑๓)
๑๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคา-รัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๑๔-๑๕-๑๖)
๑๗. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคค-เหตุกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ (วาระที่ ๑๗-๒๑)
๓. อนันตรปัจจัย
[๓๖๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคครัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๕. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๖. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นมัคคา-ธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคา-รัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ.
๘. อุปนิสสยปัจจัย
[๓๖๘] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)
๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัยมี ๕ วาระ (วาระที่ ๔-๘)
๙. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัยมี ๕ วาระ (วาระที่ ๙-๑๓)
๑๔. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม และนเหตุ
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคคา-รัมมณธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๗. นเหตุธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม และนเหตุ-
ธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมัคค-เหตุกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๓๖๙] ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๑๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๓๗๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๙
วาระ ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๓๗๑] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๓๗๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
มัคคารัมมณติกเหตุทุกะ จบ
อุปปันนติกเหตุทุกะ
(๑๗. อุปปันนติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๓๗๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
คือ เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นสัมปยุตตธรรมในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๒. อารัมมณปัจจัย
[๓๗๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่
เหตุธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
คือ เหตุธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่อนาคตังสญาณ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอุปปันนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
คือ เหตุที่เป็นอุปปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่อนาค-ตังสญาณ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
จบ มัคคารัมมณัตติกเหตุทุกะ