พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๙๕–๕๑๖ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๙๖–๙๐๓
กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)
เหตุสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๙๕] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตต-ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเหตุสัมป-
ยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๙๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓
วาระ ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
เหตุสัมปยุตตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๙๘] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒.เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่เหตุ-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๔๙๙] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ.
๔. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๕๐๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๕๐๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๕๐๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯสฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
เหตุวิปปยุตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๐๔] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล และเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๕๐๕] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๐๗] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอารัมมณปัจจัย
[๕๐๘] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-
วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล และเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนัยะ
[๕๐๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
เหตุวิปปยุตตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๑๐] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๕๑๑] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อนันตรปัจจัย
[๕๑๒] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๔. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๑๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอัญญมัญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๕๑๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๕๑๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๕๑๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ
กุสลติกเหตุสเหตุกทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ)
เหตุสเหตุกบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๑๗] ๑. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุธรรมที่เป็น
อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๑๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
จบ กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ