arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๙๕–๕๑๖ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๙๖–๙๐๓

หน้า ๘๙๖

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

เหตุสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๙๕] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตต-ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเหตุสัมป-

ยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๙๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓

วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๘๙๗

เหตุสัมปยุตตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๙๘] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒.เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่เหตุ-

สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๙๙] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ.

๔. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.

หน้า ๘๙๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๕๐๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๕๐๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๕๐๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯสฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

หน้า ๘๙๙

เหตุวิปปยุตตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๕๐๔] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล และเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๕๐๕] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

หน้า ๙๐๐

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๕๐๗] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๕๐๘] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล และเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนัยะ

[๕๐๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๙๐๑

เหตุวิปปยุตตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๕๑๐] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๕๑๑] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อนันตรปัจจัย

[๕๑๒] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๒. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุ-วิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

หน้า ๙๐๒

๓. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๔. เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๑๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ

ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอัญญมัญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๕๑๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๕๑๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๕๑๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

หน้า ๙๐๓

กุสลติกเหตุสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ)

เหตุสเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๕๑๗] ๑. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุธรรมที่เป็น

อัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๑๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

จบ กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ