arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

กุสลัตติกสเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๖๗–๔๙๔ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกสเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๘๗–๘๙๖

หน้า ๘๘๗

กุสลติกสเหตุทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๒. สเหตุกทุกะ)

สเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๖๗] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสเหตุกธรรมที่เป็น

อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๖๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๖๙] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓วาระ.

หน้า ๘๘๘

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๗๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๗๑] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

สเหตุกบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๗๒] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๗๓] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

หน้า ๘๘๙

๒. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. สเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๔-๕-๖)

๗. สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

สเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๗-๘-๙)

๓. อธิปติปัจจัย

[๔๗๔] ๑. สเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สเหตุก-

ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๗๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.

หน้า ๘๙๐

ปัจจนียนัย

[๔๗๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๗๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๗๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

อเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๗๙] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๘๙๑

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๘๐] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๘๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๔๘๒] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๔๘๓] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

หน้า ๘๙๒

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอเหตุกธรรม

ที่เป็นอกุศล และอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๔๘๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๘๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๘๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ. . . ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๘๙๓

อเหตุกบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๘๗] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๔๘๘] ๑. อเหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อนันตรปัจจัย

[๔๘๙] ๑. อเหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

หน้า ๘๙๔

๒. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๓. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

๔. อเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่

อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

ฯลฯ

๘. อุปนิสสยปัจจัย

[๔๙๐] ๑. อเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อเหตุก-

ธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ

ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๙๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

หน้า ๘๙๕

อนุโลมปัจจนียนัย

[๔๙๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๔๙๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

กุสลติกสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๘๙๖

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

เหตุสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๙๕] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตต-ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเหตุสัมป-

ยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยเหตุ-

สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๔๙๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓

วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

จบ กุสลัตติกสเหตุทุกะ