พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกสนิทัสสนทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๘๑–๕๘๘ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกสนิทัสสนทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๒๕–๙๒๙
กุสลติกสังขตทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๘. สังขตทุกะ)
สังขตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๘๐] ๑. สังขตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสังขตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหมือนสัปปัจจยทุกะ
กุสลติกสังขตทุกะ จบ
กุสลติกสนิทัสสนทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ)
อนิทัสสนบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๘๑] ๑. อนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนิทัสสน-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนิทัสสน-ธรรมที่เป็นกุศล และอนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนิทัสสน-ธรรมที่เป็นอกุศล และอนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๕๘๒] ๑. อนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๒. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๓. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนิทัสสน-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เพราะอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๘๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๕๘๔] ๑. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยอนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนิทัสสน-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๕๘๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
อนิทัสสนบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
[๕๘๖] ๑. อนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิทัสสน-ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
๔. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิ-
ทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๕๘๗] ๑. อนิทัสสนธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิทัสสน-
ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนิ-
ทัสสนธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนิทัสสนธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๘๘] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในอุปนิสสย-ปัจจัย ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกสนิทัสสนทุกะ จบ
กุสลติกสัปปฏิฆทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๐. สัปปฏิฆทุกะ)
สัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๘๙] ๑. สัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสัปปฏิฆ-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๙๐] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๙๑] ๑. อัปปฏิฆธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอัปปฏิฆธรรม
ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
จบ กุสลัตติกสนิทัสสนทุกะ