๕. ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

[๕๘-๖๐] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ดิฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า พระเอกาสนทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เอกาสนทายิกาเถรีอปทานที่ ๔

๕. ปัญจทีปทายิกเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระปัญจทีปทายิกาเถรี

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยประทีป ๕ ดวง

(พระปัญจทีปทายิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๕} [๖๑] ในกาลนั้น ดิฉันเป็นผู้ชอบประพฤติธรรมอยู่ในพระนครหังสวดี ดิฉันต้องการกุศลจึงท่องเที่ยวไปตามวัดวาอาราม[๖๒] ดิฉันได้เห็นต้นโพธิอันสูงส่งในวันกาฬปักษ์ จึงทำจิตให้เลื่อมใส ในต้นโพธินั้นแล้วนั่งลงที่โคนโพธิ[๖๓] ดิฉันตั้งจิตอันประกอบด้วยความเคารพไว้ ประนมมือเหนือศีรษะ แสดงถึงความโสมนัสแล้วคิดอย่างนี้ในขณะนั้นว่า[๖๔] “ถ้าพระพุทธเจ้าเป็นผู้มีพระคุณนับไม่ได้ ไม่มีบุคคลอื่น เปรียบเสมอจริงไซร้ ก็ขอให้แสดงปาฏิหาริย์แก่เราเถิด ขอให้ต้นโพธินี้จงเปล่งรัศมีออกมา”

[๖๕] ในทันใดนั้นเอง ต้นโพธิก็ได้สว่างไปทั่วพร้อมกับที่ดิฉันนึกต้นโพธินั้นเป็นสีทองทั้งต้น ไพโรจน์ไปทั่วทิศ[๖๖] ดิฉันนั่งอยู่ที่โคนโพธิ์นั้น ๗ คืน ๗ วัน เมื่อถึงวันเป็นคำรบ ๗ ดิฉันได้ทำการบูชาด้วยดวงประทีป

[๖๗] ดวงประทีป ๕ ดวงลุกโพลงล้อมรอบอาสนะ ครั้งนั้นดวงประทีปของดิฉันลุกโพลงอยู่จนถึงเวลาดวงอาทิตย์อุทัย[๖๘] เพราะกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๖๙] วิมานที่บุญกรรมสร้างให้ดิฉันอย่างสวยงามในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ นั้นเรียกว่าวิมานปัญจประทีป วิมานนั้นสูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์[๗๐] มีดวงประทีปนับไม่ถ้วนส่องแสงสว่างล้อมดิฉัน ตลอดเทพพิภพโชติช่วงด้วยแสงประทีป

[๗๑] ดิฉันนั่งหันหน้าไปทางทิศตะวันออกแล้ว ถ้าประสงค์จะดู ย่อมเห็นทุกสิ่งได้ด้วยจักษุ ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง และเบื้องขวาง[๗๒] ดิฉันปรารถนาจะเห็นกรรมดีกรรมชั่วที่คนทำในที่มีประมาณเท่าใด ที่มีประมาณเท่านั้นย่อมไม่มีต้นไม้หรือภูเขามากีดขวาง[๗๓] ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของท้าวสักกเทวราช ๘๐ พระองค์ ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๐๐ พระองค์[๗๔] ดิฉันเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ ดวงประทีปจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ ส่องแสงสว่างล้อมดิฉัน[๗๕] ดิฉันจุติจากเทวโลกแล้วเกิดในครรภ์มารดา เมื่อดิฉันอยู่ในครรภ์มารดา ดวงตาของดิฉันไม่หลับ

[๗๖] ดวงประทีปจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ ดวงส่องสว่างในเรือนเกิดของดิฉัน ผู้เพียบพร้อมด้วยบุญกรรม นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง[๗๗] เมื่อถึงภพสุดท้าย ดิฉันได้กลับฉันทะที่มีในใจ เห็นนิพพานอันเป็นสภาวะเยือกเย็น ไม่มีชราและมรณะ

[๗๘] พอเกิดอายุได้ ๗ ขวบดิฉันก็ได้บรรลุอรหัต พระพุทธเจ้าให้ดิฉันอุปสมบท นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง

[๗๙] เมื่อดิฉันอยู่ที่มณฑป โคนไม้ หรือในเรือนว่างเปล่า ประทีปส่องแสงสว่างให้ทุกเมื่อ นี้เป็นผลแห่งดวงประทีป ๕ ดวง[๘๐] ทิพยจักษุของดิฉันบริสุทธิ์ ดิฉันฉลาดในสมาธิ ถึงความบริบูรณ์ในอภิญญา นี้เป็นผลแห่งดวงประทีป ๕ ดวง

[๘๑] ดิฉันเป็นผู้อยู่จบพรหมจรรย์ทั้งปวง ทำกิจเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ข้าแต่พระมหาวีรผู้มีพระจักษุ หม่อมฉันชื่อว่าปัญจทีปา ขอถวายบังคมพระยุคลบาทของพระองค์[๘๒] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ ดิฉันได้ถวายทานใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการถวายทานนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง[๘๓-๘๕] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าดิฉัน ทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า พระปัญจทีปทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ปัญจทีปทายิกาเถรีอปทานที่ ๕

๖. นฬมาลิกาเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระนฬมาลิกาเถรี

ว่าด้วยการถวายดอกอ้อบูชาพระ

(พระนฬมาลิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๖} [๘๖] ดิฉันเกิดเป็นนางกินนรีอยู่ที่ฝั่งแม่นํ้าจันทภาคา ในกาลนั้น ดิฉันได้พบพระสยัมภูพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลีกิเลส ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร[๘๗] จึงมีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส เกิดปีติ ประนมมือไหว้แล้วเก็บดอกอ้อมาบูชาพระสยัมภู

[๘๘] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันละร่างนางกินนรีแล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๘๙] ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของท้าวสักกเทวราช ๓๖ พระองค์ สิ่งที่ฉันปรารถนาด้วยใจย่อมเกิดตามปรารถนา[๙๐] ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๐ พระองค์ ดิฉันเป็นผู้สั่งสมกุศลใส่ตนเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพทั้งปวง[๙๑] กุศลของดิฉันมี ดิฉันได้ออกบวชเป็นบรรพชิต ทุกวันนี้ดิฉันเป็นปูชารหบุคคลในพระศาสนาของพระศากยบุตร[๙๒] ทุกวันนี้ดิฉันมีใจบริสุทธิ์ ปราศจากใจที่ชั่วช้า มีอาสวะสิ้นไปทั้งหมด บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก

[๙๓] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ ดิฉันได้บูชาพระพุทธเจ้าใดไว้ ด้วยพุทธบูชานั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งดอกอ้อ