๑. สุเมธาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

๔. เถรีอุปทาน

สุเมธาวรรคที่ ๑

สุเมธาเถรีอปทานที่ ๑ (๑)

ผลของการถวายวิหาร

ลำดับนี้จงสดับอปทานของพระเถรีต่อไป

[๑๔๑] เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่า โกนาคมนะ ประทับอยู่ที่สังฆาราม เราซึ่งเป็นหญิงสหายกัน ๓ คน ได้ถวายวิหารทาน

เราทั้ง ๓ คนเกิดในเทวโลก ๑๐ ครั้ง๑๐๐ ครั้ง ๑,๐๐๐ ครั้ง ในมนุษยโลกไม่จำต้องพูดถึง

ในเทวโลกเราเป็นคนมีฤทธิ์มาก ใน

มนุษย์ก็ไม่จำต้องพูดถึง ดิฉันเป็นนางแก้ว พระ-มเหสี ของพระเจ้าจักรพรรดิ

ดิฉันสร้างสมกุศลไว้ในชาตินั้น ชน ๓

คนคือ นางธนัญชานี นางเขมาและดิฉันมีสกุลและบุตรอันสำเร็จดีแล้ว ได้สร้างพระอารามอย่างเสร็จแล้ว มอบถวายแด่สงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุขเป็นผู้เบิกบานใจเพราะกรรมนั้นส่งผล ในบาลี ๓๓ ในเสรีอปทานไม่มีอรรถกถาอธิบาย

กำเนิดที่ดิฉันเกิดคือสวรรค์ ดิฉันก็ถึงความเป็นหญิงเลิศ และในมนุษย์เช่นเดียวกัน

พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ ผู้เป็น

พงศ์พันธุ์พรหม มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่าปราชญ์ทั้งหลาย ได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้วในกัป

นี้เอง พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี บรมกษัตริย์

ในพระนครพาราณสีอันเป็นบุรีอุดม เป็นอุปัฏฐากของพระพุทธเจ้า ประพฤติพรหมจรรย์

ดิฉันเป็นพระสหายของพระราชธิดา

เหล่านั้น เป็นหญิงมั่นคงในศีล ได้ถวายทานโดยเคารพ ประพฤติพรหมจรรย์ในเรือนนั่นเอง

เพราะกรรมที่ทำไว้ดีนั้นและเพราะการ

ตั้งเจตน์จำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์แล้ว ได้ไป

สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ จุติจากดาวดึงส์แล้วไปสวรรค์

ชั้นยามา จุติจากสวรรค์ชั้นยามานั้นแล้ว ไปชั้นดุสิต และจุติจากดุสิต ไปชั้นนิมมานรดีแล้วก็ไปชั้นวสวัตดี

ดิฉันผู้ประกอบด้วยบุญกรรม เกิดใน

ภพใดชาติใด ในภพนั้นชาตินั้น ก็ได้เป็นพระ-มเหสีของพระมหากษัตริย์

ดิฉันจุติจากสวรรค์ชั้นวสวัตดีนั้นแล้ว

เกิดในมนุษย์ ได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักร-พรรดิ และพระเจ้าแผ่นดินประเทศเอกราช

เสวยสมบัติทั้งในสวรรค์และมนุษย์ มี

ความสุขทุกชาติ ท่องเที่ยวไปในชาติเป็นอันมาก

เหตุปัจจัยและมูลนั้น ๆ เหมาะสมในพระศาสนา

นั่นคือสโมธานข้อต้น สโมธานของดิฉันผู้ยินดี

ในธรรมนั้นดับสนิท

ดิฉันเผากิเลสเสียแล้ว ถอนภพขึ้นได้

หมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกพันเหมือนช้างพัง

ตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

การที่ดิฉันได้มาในสำนักของพระพุทธ-

เจ้าผู้ประเสริฐสุดนี้ เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา

๓ ดิฉันบรรลุแล้วโดยลำดับ คำสอนของพระ-

พุทธเจ้าได้ทำเสร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔

วิโมกข์ ๘ อภิญญา ๖ ดิฉันได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสอนของพระพุทธเจ้า ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสุเมธาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านั้น ด้วยประการฉะนี้แล.

จบสุเมธาเถรีอปทาน

เมขลทายิกาเถรีอปทานที่ ๒ (๒)

ว่าผลแห่งการถวายสายสะอิ้งสร้างพระสถูป

[๑๔๒] ดิฉันสร้างพระสถูปของพระ-

ผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่า สิทธัตถะ ดิฉันได้ถวายสายสะอิ้งเพื่อนวกรรมของพระศาสดา และเมื่อพระมหาสถูปสำเร็จแล้ว ดิฉันเลื่อมใสต่อพระมุนีผู้เป็นนาถะของโลก ได้ถวายสายสะอิ้งอีกด้วยมือทั้งสองของตน

ในกัปที่ ๔๙ แต่กัปนี้ ดิฉันได้ถวายสายสะอิ้งในครั้งนั้น ด้วยกรรมนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสร้างพระสถูป

ดิฉันเผากิเลสทั้งหลาย ถอนภพขึ้น

ได้ทั้งหมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกดังช้างพังตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

การที่ดิฉันได้มายังสำนักของพระพุทธ-

เจ้าผู้ประเสริฐสุดนี้ เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา๓ ดิฉันบรรลุแล้วโดยลำดับ คำสอนของพระ-พุทธเจ้าดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔

วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ ดิฉันได้ทำให้แจ้งชัด