๑๐. สุมังคลเถราปทาน (๒๐) เล่ม ๓๒

[๑๒๐] เราปรารภความเพียร มีใจแน่วแน่ ตั้งมั่นอยู่ในศีลด้วยดี ยัง มหานาคให้ยินดีแล้วได้อุปสมบท

[๑๒๑] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วย ผลแห่งกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย อาสนะดอกไม้[๑๒๒] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้เจริญสัญญาใดในกาลนั้น เมื่อ เราเจริญสัญญานั้นอยู่ เราได้บรรลุอาสวขัยแล้ว[๑๒๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระโสปากเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ โสปากเถราปทานที่ ๙

๑๐. สุมังคลเถราปทาน

บุพประวัติของพระสุมังคลเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายอาหาร

(ท่านพระสุมังคลเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๒} [๑๒๔] เราประสงค์จะบูชาเครื่องสักการะ จึงให้ตกแต่งโภชนาหาร ยืน อยู่ที่โรงใหญ่ต้อนรับพราหมณ์ทั้งหลาย

[๑๒๕] ครั้งนั้น เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคสัมพุทธเจ้าพระนามว่า ปิยทัสสีผู้ทรงมียศมาก ทรงนำโลกทั้งปวงให้วิเศษ เป็นสยัมภู ผู้เป็นอัครบุคคล

[๑๒๖] ผู้โชติช่วง มีพระสาวกห้อมล้อมแล้ว รุ่งเรืองดังดวงอาทิตย์ เสด็จดำเนินไปบนถนน

[๑๒๗] เราจึงประคองอัญชลี ยังจิตของตนให้เลื่อมใส นิมนต์ทางใจ เท่านั้นว่า “ขอเชิญพระมหามุนีจงเสด็จมาเถิด”

[๑๒๘] พระศาสดาผู้ยอดเยี่ยมในโลกทรงทราบความดำริของเราแล้ว เสด็จมายังประตูเรือนของเรา พร้อมกับพระขีณาสพ ๑,๐๐๐ องค์

[๑๒๙] เราทูลว่า “ข้าแต่บุรุษอาชาไนย ขอความนอบน้อมจงมีแด่ พระองค์ ข้าแต่บุรุษสูงสุด ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์ ขอเชิญเสด็จขึ้นปราสาท ประทับนั่งบนอาสนะอันสูงสุดเถิด พระเจ้าข้า”[๑๓๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงฝึกพระองค์แล้ว มีบริวารอันฝึกแล้ว ทรงข้ามพ้นแล้ว ประเสริฐกว่าผู้ให้ข้ามทั้งหลาย เสด็จขึ้น ปราสาทแล้วประทับนั่งบนอาสนะอันประเสริฐ[๑๓๑] อามิสใดที่เรารวบรวมไว้ มีอยู่ในเรือนของตน เรามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายอามิสนั้นแด่พระพุทธเจ้าด้วยมือทั้งสองของตนโดย เคารพ

[๑๓๒] เรามีจิตเลื่อมใส มีใจผ่องแผ้ว เกิดโสมนัส ประคองอัญชลี นมัสการพระพุทธเจ้าประเสริฐสุดว่า ‘โอ ! พระพุทธเจ้า ประเสริฐจริงหนอ’

[๑๓๓] ในระหว่างพระอริยบุคคล ๘ ที่นั่งฉันกันอยู่ มีพระขีณาสพ เป็นจำนวนมาก นี้เป็นอานุภาพของท่านทั้งหลาย เราถึง พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นว่าเป็นสรณะ[๑๓๔] และพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าปิยทัสสี พระโลกเชษฐ์ ผู้องอาจในหมู่นรชน ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์แล้ว ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า[๑๓๕] “ผู้ใดได้นิมนต์สงฆ์ผู้ชื่อตรง มีจิตมั่นคง และพระตถาคต สัมพุทธเจ้าให้ฉัน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงตั้งใจ ฟังคำเรากล่าวเถิด[๑๓๖] ผู้นั้นจักได้เสวยเทวรัชสมบัติ ๒๗ ครั้ง จักปรารภในกรรมของ ตน รื่นรมย์อยู่ในเทวโลก

[๑๓๗] ผู้นั้นจักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘๐ ครั้ง จักเป็นพระราชาใน แผ่นดิน ครอบครองแผ่นดิน ๕๐๐ ครั้ง”

[๑๓๘] เราเข้าป่าไพรวันที่เสือโคร่งอาศัยอยู่ เริ่มตั้งความเพียรแล้ว เผากิเลสทั้งหลายได้แล้ว

[๑๓๙] ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ให้ทานใดในกาลนั้น ด้วยผลแห่งทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายภัตตาหาร[๑๔๐] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระสุมังคลเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ สุมังคลเถราปทานที่ ๑๐

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สีหาสนทายกเถราปทาน ๒. เอกถัมภิกเถราปทาน

๓. นันทเถราปทาน ๔. จุลลปันถกเถราปทาน

๕. ปิลินทวัจฉเถราปทาน ๖. ราหุลเถราปทาน

๗. อุปเสนวังคันตปุตตเถราปทาน ๘. รัฐปาลเถราปทาน

๙. โสปากเถราปทาน ๑๐. สุมังคลเถราปทาน

ในวรรคนี้ท่านประกาศคาถาไว้ ๑๔๐ คาถา

จบ สีหาสนิยวรรคที่ ๒

๓. สุภูติวรรค

๑. สุภูติเถราปทาน

บุพประวัติของพระสุภูติเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการเจริญพุทธานุสติ

(ท่านพระสุภูติเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๓} [๑] ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ มีภูเขาชื่อนิสภะ เราได้สร้างอาศรม ไว้อย่างสวยงามและสร้างบรรณศาลาไว้[๒] ในกาลนั้น เราเป็นชฎิลมีนามว่าโกสิยะ มีเดชรุ่งเรือง อยู่คน เดียวไม่มีเพื่อน ที่ภูเขานิสภะ[๓] ในกาลนั้น เราไม่เก็บผลเหง้ามัน และใบไม้มาบริโภค ครั้งนั้น เราอาศัยใบไม้เป็นต้นที่เกิดเองและหล่นเองเลี้ยงชีวิต[๔] เราแม้ถึงจะสละชีวิตก็ไม่ทำอาชีวะให้เสียหาย ยังจิตของตนให้ ยินดี งดเว้นการแสวงหาอันไม่สมควรเสีย[๕] เมื่อใด จิตอันประกอบด้วยราคะเกิดขึ้นแก่เรา เมื่อนั้น เรา ก็จะพิจารณาด้วยตนเอง มีใจเด็ดเดี่ยวข่มจิตนั้นเสียว่า[๖] “เจ้ากำหนัดในอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด ขัดเคือง ในอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความขัดเคือง และหลงในอารมณ์อัน เป็นที่ตั้งแห่งความหลง เพราะฉะนั้น เจ้าจงออกไปเสียจากป่า[๗] ที่อยู่นี้เป็นที่อยู่ของท่านผู้บริสุทธิ์ ไม่มีมลทิน มีตบะ ท่าน อย่าประทุษร้ายผู้บริสุทธิ์เลย จงออกไปเสียจากป่าเถิด