๑๐. โสวัณณโกนตริกเถราปทาน เล่ม ๓๓

จักรพรรดิ ๗๑ ครั้ง และได้เสวยราชสมบัติ

มหาปฐพี ๑๐๑ ครั้ง

บัดนี้เราได้บรรลุอมตบทอันลึกซึ้ง ยาก

ที่จะเห็นได้ สังโยชน์หมดสิ้นไปแล้ว บัดนี้ ภพ

ใหม่ไม่มี

ในกัปที่ ๑,๘๐๐ แต่กัปนี้ เราได้เอา

ดอกไม้บูชา ด้วยการบูชานั้น เราจักไม่รู้จักทุคติ

เลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอนของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโสณณกิงกณิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนั้นแล.

จบโสณณกิงกณิยเถราปทาน

โสวัณณโกนตริกเถราปทานที่ ๑๐ (๔๓๐)

ว่าด้วยผลแห่งการถวายกระโหลกน้ำเต้า

[๒๐] เราเห็นพระพุทธเจ้าผู้อบรมใจ ฝึก

พระองค์แล้ว มีพระทัยตั้งมั่นเสด็จดำเนินอยู่ใน

ทางใหญ่

-ทรงข้ามโอฆะได้แล้ว ทรงยินดีในการ

สงบระงับจิต ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง มีปรกติเพ่ง

พินิจ ยินดีในณาน เป็นมุนี เข้าสมาบัติ สำรวมอินทรีย์

จึงเอากระโหลกน้ำเต้าตักน้ำเข้าไปเผา

พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ล้างพระบาทของ

พระพุทธเจ้าแล้วถวายกระโหลกน้ำเต้า

และพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ

ได้ทรงบังคับว่า ท่านจงเอากระโหลกน้ำเต้านี้

ตักน้ำมาวางไว้ที่ใกล้ ๆ เท้าของเรา

เรารับสนองพระพุทธดำรัสว่า สาธุ แล้ว

เอากระโหลกน้ำเต้ามาวางไว้ใกล้พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เพราะความเคารพต่อพระศาสดา

พระศาสดาผู้ทรงมีความเพียรใหญ่ เมื่อ

จะทรงยังจิตของเราให้ดับสนิท ได้ทรงอนุโมทนา

ว่าด้วยการถวายน้ำเต้านี้ ขอความดำริของท่าน

จงสำเร็จ

ในกัปที่ ๑๕ แต่กัปนี้ เรารื่นรมย์อยู่ใน

เทวโลก ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๓๓ ครั้ง

จะเป็นกลางวันหรือกลางคืนก็ตาม เมื่อ

เราเดินหรือยืนอยู่ คนทั้งหลายถือถ้วยทองยืนอยู่

ข้างหน้าเรา

เราได้ถ้วยทองเพราะการถวายกระโหลก

น้ำเต้าแด่พระพุทธเจ้า สักการะที่ทำไว้ในท่าน

ผู้คงที่ทั้งหลาย ถึงจะน้อยก็ย่อมเป็นของไพบูลย์

ในกัปที่แสนแค่กัปนี้ เราได้ถวายน้ำเต้า

ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย

นี้เป็นผลแห่งน้ำเต้า

เราเผากิเลสทั่งหลายแล้ว . . . คำสอน

ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโสวัณณโกนตริกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบโสวัณณโกนตริกเถราปทาน

อรรถกถาสกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓

อปทานของพระเถระทั้งหมดในวรรคที่ ๔๓ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแลความต่างกันแห่งชื่อของพระเถระทั้งหลาย และความต่างกันแห่งบุญของพระเถระทั้งหลายเท่านั้นเป็นความแปลกกัน.

จบอรรถถาสกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้คือ

๑. สกิงสัมมัชชกเถราปทาน ๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน

๓. เอกาสนทายกเถราปทาน ๔. สัตตกทัมพปุปผิยเถราปทาน ๕. โกรัณฑ-ปุปผิยเถราปทาน ๖. ฆฏมัณฑทายกเถราปทาน ๗. เอกธัมสวนิยเถราปทาน ๘. สุจินติตเถราปทาน ๙. โสณณกิงณยเถราปทาน ๑๐. โสวัณณ-โกนตริกเถราปทาน และในวรรคนี้ บัณฑิตคำนวนคาถาไว้ ๑๗๑ คาถา.

จบสกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓

เอกวิหาริวรรคที่ ๔๔

ว่าด้วยผลแห่งการอยู่ป่าแต่ผู้เดียว

[๒๑] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระ

นามว่ากัสสปะโดยพระโคตรเป็นเผ่าพรหม มีพระ

ยศใหญ่ ประเสริฐ ว่านักปราชญ์ ทั้งหลาย เสด็จ

อุบัติขึ้นแล้ว

พระองค์ไม่มีธรรมเครื่องให้เนิ่นช้า ไม่มี

เครื่องยึดหน่วง มีพระทัยเสมอด้วยอากาศ มาก

ด้วยสุญญตสมาธิ คงที่ ยินดีในอนิมิตตสมาธิ

ประทับอยู่แล้ว

พระองค์ผู้มีพระทัยรังเกียจ ไม่มีตัณหา

เครื่องฉาบทา ไม่เกี่ยวข้องในตระกูล ในคณะ

ประกอบด้วยพระกรุณาใหญ่ เป็นนักปราชญ์ ทรงฉลาดในอุบายเรื่องแนะนำ

ทรงขวนขวายในกิจของผู้อื่น ทรงแนะ

นำในหนทางอันยังสัตว์ให้ถึงนิพพาน ซึ่งเป็น

เหตุทำเปือกตมคือคติให้แห้ง ในโลกพร้อมทั้ง

เทวโลก

ประทับนั่งแสดงอมตธรรมอันเป็นความ

แช่มชื่นอย่างยิ่ง ซึ่งเป็นเครื่องห้ามชราและมรณะในท่ามกลางบริษัทใหญ่ ยังสัตว์ให้ข้ามโลก