๑๐. โสวัณณโกนตริกเถราปทาน เล่ม ๓๓

๑๐. โสณณโกนตริกเถราปทาน

บุพประวัติของพระโสณณโกนตริกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายกระโหลกนํ้าเต้า

(ท่านพระโสณณโกนตริกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๐} [๑๕๗] พระพุทธเจ้าผู้ทรงอบรมพระทัย ผู้ฝึกพระองค์แล้ว มีพระทัยตั้งมั่น ทรงข้ามโอฆะได้แล้ว ทรงยินดีในการสงบระงับจิต เสด็จดำเนินอยู่ในทางใหญ่[๑๕๘] ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง มีปกติเพ่งพินิจ ยินดีในฌาน เป็นพระมุนี เข้าสมาบัติ สำรวมอินทรีย์

[๑๕๙] เราเห็นแล้วจึงใช้กระโหลกนํ้าเต้าตักนํ้าเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ล้างพระบาทของพระพุทธเจ้าแล้วถวายน้ำเต้า[๑๖๐] และพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระได้ทรงรับสั่งว่า “ท่านจงใช้กระโหลกนํ้าเต้านี้ตักนํ้ามาวางไว้ที่ใกล้ ๆ เท้าของเรา”[๑๖๑] เรารับสนองพระพุทธดำรัสว่าสาธุแล้วนำกระโหลกนํ้าเต้ามาวางไว้ใกล้พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เพราะความเคารพต่อพระศาสดา[๑๖๒] พระศาสดาผู้ทรงความเพียรใหญ่เมื่อจะทรงยังจิตของเรา ให้เย็นสนิทจึงได้ทรงอนุโมทนาว่า “ด้วยการถวายนํ้าเต้านี้ ขอความดำริของท่านจงสำเร็จ”[๑๖๓] ในกัปที่ ๑๕ แต่กัปนี้ เรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลก ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๓๓ ครั้ง

[๑๖๔] จะเป็นกลางวันหรือกลางคืนก็ตาม เมื่อเราเดินหรือยืนอยู่ คนทั้งหลายถือถ้วยทองยืนอยู่ข้างหน้าเรา[๑๖๕] เราได้ถ้วยทองเพราะการถวายนํ้าเต้าแด่พระพุทธเจ้า สักการะที่ทำไว้ในท่านผู้คงที่ทั้งหลายถึงจะน้อยก็ย่อมเป็นของไพบูลย์[๑๖๖] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่กัปนี้ เราได้ถวายนํ้าเต้าในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งนํ้าเต้า[๑๖๗-๑๖๙] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระโสณณโกนตริกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ โสณณโกนตริกเถราปทานที่ ๑๐

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สกิงสัมมัชชกเถราปทาน ๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน

๓. เอกาสนทายกเถราปทาน ๔. สัตตกทัมพปุปผิยเถราปทาน

๕. โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน ๖. ฆฏมัณฑทายกเถราปทาน

๗. เอกธัมมสวนิยเถราปทาน ๘.สุจินติตเถราปทาน

๙. โสณณกิงกณิยเถราปทาน ๑๐.โสณณโกนตริกเถราปทาน และในวรรคนี้ บัณฑิตคำนวณคาถาได้ ๑๗๑ คาถา

จบ สกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓

๔๔. เอกวิหาริวรรค

๑. เอกวิหาริยเถราปทาน

บุพประวัติของพระเอกวิหาริยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการอยู่ป่าลำพังผู้เดียว

(ท่านพระเอกวิหาริยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๑} [๑] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะโดยพระโคตร ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลาย เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๒] พระองค์ไม่มีธรรมที่ทำให้เนิ่นช้า ไม่มีเครื่องยึดหน่วง มีพระทัยเสมอด้วยอากาศ มากด้วยสุญญตสมาธิ คงที่ ยินดีในอนิมิตตสมาธิ อยู่แล้ว[๓] พระองค์ผู้มีพระทัยไม่ข้องเกี่ยวในอารมณ์ ไม่มีตัณหาเครื่องฉาบทา ไม่เกี่ยวข้องในตระกูลในคณะ ประกอบด้วยพระกรุณาใหญ่ เป็นนักปราชญ์ ทรงฉลาดในอุบายเครื่องแนะนำ[๔] ทรงขวนขวายในกิจของผู้อื่น ทรงแนะนำในหนทางอันยังสัตว์ให้ถึงนิพพานซึ่งเป็นเหตุทำให้เปือกตมคือคติแห้งในโลกพร้อมทั้งเทวโลก