๑. เอกวิหาริยเถราปทาน เล่ม ๓๓

เอกวิหาริวรรคที่ ๔๔

ว่าด้วยผลแห่งการอยู่ป่าแต่ผู้เดียว

[๒๑] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระ

นามว่ากัสสปะโดยพระโคตรเป็นเผ่าพรหม มีพระ

ยศใหญ่ ประเสริฐ ว่านักปราชญ์ ทั้งหลาย เสด็จ

อุบัติขึ้นแล้ว

พระองค์ไม่มีธรรมเครื่องให้เนิ่นช้า ไม่มี

เครื่องยึดหน่วง มีพระทัยเสมอด้วยอากาศ มาก

ด้วยสุญญตสมาธิ คงที่ ยินดีในอนิมิตตสมาธิ

ประทับอยู่แล้ว

พระองค์ผู้มีพระทัยรังเกียจ ไม่มีตัณหา

เครื่องฉาบทา ไม่เกี่ยวข้องในตระกูล ในคณะ

ประกอบด้วยพระกรุณาใหญ่ เป็นนักปราชญ์ ทรงฉลาดในอุบายเรื่องแนะนำ

ทรงขวนขวายในกิจของผู้อื่น ทรงแนะ

นำในหนทางอันยังสัตว์ให้ถึงนิพพาน ซึ่งเป็น

เหตุทำเปือกตมคือคติให้แห้ง ในโลกพร้อมทั้ง

เทวโลก

ประทับนั่งแสดงอมตธรรมอันเป็นความ

แช่มชื่นอย่างยิ่ง ซึ่งเป็นเครื่องห้ามชราและมรณะในท่ามกลางบริษัทใหญ่ ยังสัตว์ให้ข้ามโลก

พระวาจาไพเราะเหมือนนกการะเวก เป็นนาถะของโลก มีพระสุรเสียงกังวาลประหนึ่งเสียง

พรหม ผู้เสด็จมาด้วยประการนั้น ถอนพระองค์

ขึ้นมาจากมหันตทุกข์ ในเมื่อโลกปราศจากผู้แนะนำ

ทรงแสดงธรรมที่ปราศจากธุลี นำสัตว์

ออกจากโลก เราได้เห็นแล้ว ได้ฟังธรรมของ

พระองค์ จึงออกบวชเป็นบรรพชิต

ครั้นเราบวชแล้วในกาลนั้น คิดถึงคำ

สอนของพระชินเจ้า ถูกความเกี่ยวข้องบีบคั้น จึง

ได้อยู่เสวยในป่าที่น่ารื่นรมย์แต่ผู้เดียวเท่านั้น

การที่เรามีกายหลีกออกมาได้ เป็นเหตุ

แห่งการหลีกออกแห่งใจของเราผู้เห็นภัยในความเกี่ยวข้อง

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน

ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกวิหาริยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบเอกวิหาริยเถราปทาน

เอกสังขิยเถราปทานที่ ๒ (๔๓๓)

ว่าด้วยผลแห่งการเป่าสังข์เป็นพุทธบูชา

[๒๒] ได้มีการสมโภชไม้มหาโพธิ์ของ

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี มหาชนมา

ประชุมกันบูชาไม้มหาโพธิ์อันอุดม

ไม้มหาโพธิ์ที่ควรบูชาเช่นนี้ ของพระ

ศาสดาพระองค์ใด พระศาสดาพระองค์นั้น จัก

เป็นผู้เว้นจากความเศร้าโศกใหญ่ มีปัญญา เป็น

พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด

ครั้งนั้น เราถือเอาสังข์มาบำรุงโพธิ์พฤกษ์

เราเป่าสังข์ตลอดวันยังค่ำ ไหว้ไม้มหาโพธิ์อัน

อุดมแล้ว

กรรมที่เราได้ทำในเวลาก่อนจะตาย

ส่งให้เราไปเทวโลก ซากศพของเราตกไปแล้ว

เรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลก

นักดนตรีหกหมื่น ยินดี ร่าเริง บันเทิง

บำรุงเราอยู่ทุกเมื่อ นี้เป็นผลของพุทธบูชา

ในกัปที่ ๗๑ เราได้เป็นพระราชาพระ

นามว่าสุทัสสนะ เป็นใหญ่อยู่ในชมพูทวีป มีมหาสมุทรทั้ง ๔ เป็นขอบเขต

ครั้งนั้น นักดนตรี ๘๐๐ แวดล้อมเรา

ตลอดเวลา เราย่อมเสวยกรรมของตน นี้เป็นผล

ของการบำรุง