๕. ปทุมกูฏาคาริกเถราปทาน (๓๙๕) เล่ม ๓๒

นัยว่า ท่านพระมธุทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ มธุทายกเถราปทานที่ ๔

๕. ปทุมกูฏาคาริกเถราปทาน

บุพประวัติของพระปทุมกูฏาคาริกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการทำพุทธบูชา

(ท่านพระปทุมกูฏาคาริกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๙๗} [๓๕๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าปิยทัสสีผู้สยัมภู ผู้ทรงเป็นนายก ของโลก ตรัสรู้แล้วเอง ทรงใคร่ในวิเวก ฉลาดในสมาธิ เป็นมุนี[๓๕๔] พระมหามุนีพระนามว่าปิยทัสสีผู้อุดมบุรุษเสด็จไปสู่ไพรสณฑ์ ทรงลาดผ้าบังสุกุลแล้วประทับนั่งอยู่[๓๕๕] ในกาลก่อน เราเป็นพรานเนื้ออยู่ในป่าใหญ่ ในกาลนั้น เรา เที่ยวแสวงหาเนื้อฟานอยู่ในป่านั้น[๓๕๖] เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าผู้ข้ามโอฆะแล้ว ไม่มีอาสวะ เปรียบ เหมือนต้นพญาสาละที่มีดอกบานสะพรั่ง เหมือนดวงอาทิตย์อุทัย[๓๕๗] ครั้นเห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสีผู้มียศมากแล้ว เรา จึงลงไปยังสระบัวนำเอาดอกปทุมมาในขณะนั้น[๓๕๘] ครั้นนำเอาดอกปทุมอันเป็นที่รื่นรมย์ใจมาแล้ว จึงสร้างเรือน มียอดแล้วมุงบังด้วยดอกปทุม

[๓๕๙] พระพุทธชินเจ้าพระนามว่าปิยทัสสีผู้เป็นมหามุนีผู้ทรงอนุเคราะห์ ประกอบด้วยพระกรุณา ประทับอยู่ในกูฏาคาร ๗ คืน ๗ วัน[๓๖๐] เราเอาดอกปทุมที่เก่า ๆ ทิ้งแล้วมุงบังด้วยดอกปทุมใหม่ ขณะ นั้นเราได้ยืนประคองอัญชลีอยู่[๓๖๑] พระมหามุนีพระนามว่าปิยทัสสีผู้ทรงเป็นนายกของโลกเสด็จ ออกจากสมาธิแล้วประทับนั่งเหลียวแลดูทิศอยู่[๓๖๒] ในกาลนั้น พระเถระผู้อุปัฏฐากนามว่าสุทัสสนะผู้มีฤทธิ์มาก รู้ พระดำริของพระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสีผู้ศาสดา[๓๖๓] มีภิกษุ ๘๐,๐๐๐ รูปแวดล้อมแล้วเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ทรง เป็นนายกของโลกซึ่งประทับนั่งสำราญอยู่ที่ชายป่า[๓๖๔] และในกาลนั้น เทวดาผู้สถิตอยู่ในไพรสณฑ์มีประมาณเท่าใด

เทวดาเหล่านั้นทราบพระพุทธดำริแล้วต่างมาชุมนุมกันทั้งหมด[๓๖๕] เมื่อพวกยักษ์ กุมภัณฑ์ พร้อมทั้งผีเสื้อน้ำมาพร้อมกัน และ เมื่อภิกษุสงฆ์มาถึงพร้อมแล้ว พระชินเจ้าได้ตรัสพระคาถาว่า[๓๖๖] “ผู้ใดบูชาเราตลอด ๗ วันและได้สร้างอาวาสถวายเรา เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังคำเรากล่าว[๓๖๗] เราจักพยากรณ์สิ่งที่เห็นได้ยากนัก ละเอียดนัก ลึกซึ้ง ปรากฏดีด้วยญาณ ท่านทั้งหลายจงฟังคำเรากล่าว[๓๖๘] ผู้นั้นจักได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลกตลอด ๑๔ กัป เทวดาทั้งหลาย จักทรงปราสาทยอดอันประเสริฐที่มุงบังด้วยดอกปทุมไว้แก่ผู้นั้นในอากาศ[๓๖๙] นี้เป็นผลแห่งบุรพกรรม เขาจักเวียนว่ายตายเกิดสลับกันอยู่ ตลอด ๑,๔๐๐ กัป

[๓๗๐] ใน ๑,๔๐๐ กัปนั้น วิมานดอกไม้จักทรงตัวอยู่ในอากาศ นํ้าย่อมไม่ติดในใบบัว ฉันใด

[๓๗๑] กิเลสก็ไม่ติดอยู่ในญาณของผู้นั้น ฉันนั้น ผู้นี้ปลดเปลื้องนิวรณ์ ๕ ออกไปได้ด้วยใจ

[๓๗๒] ทำจิตให้เกิดในเนกขัมมะแล้วจักออกบวช ในกาลนั้น วิมาน ดอกไม้ที่ทรงตัวอยู่ก็จักออกไปด้วย[๓๗๓] เมื่อผู้นั้นผู้มีปัญญา มีสติ อยู่ที่โคนไม้ ที่โคนไม้นั้น วิมาน ดอกไม้จักทรงตัวอยู่เหนือศีรษะผู้นั้น[๓๗๔] จักถวาย จีวร บิณฑบาต คิลานปัจจัย ที่นอนและที่นั่งแก่ ภิกษุสงฆ์แล้ว ไม่มีอาสวะ จักนิพพาน[๓๗๕] เมื่อผู้นั้นเที่ยวไปพร้อมด้วยกูฏาคารออกบวชแล้ว แม้อยู่ที่โคนต้นไม้ กูฏาคารก็ทรงตัวอยู่”[๓๗๖] เจตนาในจีวรและบิณฑบาตย่อมไม่มีแก่เรา เราประกอบด้วยบุญกรรม จึงได้จีวรและบิณฑบาตที่สำเร็จแล้ว[๓๗๗] พระพุทธเจ้าผู้นายกของโลกล่วงเลยเราไปเปล่า ๆ พ้นไปแล้วด้วยดี ตลอดโกฏิกัปเป็นอันมากโดยจะนับจะประมาณมิได้[๓๗๘] ในกัปที่ ๑,๘๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราจึงได้เฝ้าพระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสี ผู้แนะนำให้วิเศษ แล้วจึงเข้าถึงกำเนิดนี้[๓๗๙] เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าอโนมะ ผู้ทรงมีพระจักษุ ได้เข้าเฝ้าพระองค์แล้วบวชเป็นบรรพชิต[๓๘๐] พระพุทธชินเจ้าผู้ทรงทำที่สุดทุกข์ได้ทรงแสดงพระสัทธรรม เรา ได้ฟังธรรมของพระองค์แล้วได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว

[๓๘๑] เรายังพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมศากยบุตรให้ทรงโปรดปราน กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่[๓๘๒] ในกัปที่ ๑,๘๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าไว้ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๓๘๓] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว[๓๘๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว อาสวะ ทั้งปวงของเราสิ้นรอบแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๓๘๕] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระปทุมกูฏาคาริกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ ปทุมกูฏาคาริกเถราปทานที่ ๕

๖. พากุลเถราปทาน

บุพประวัติของพระพากุลเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายยา

(ท่านพระพากุลเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๙๘} [๓๘๖] ภูเขาชื่อโสภิตะมีอยู่ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ พวกศิษย์ของเรา ช่วยกันสร้างอาศรมอย่างสวยงามให้เราที่ใกล้ภูเขานั้น