๖. ปภังกรเถราปทาน (๓๓๖) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตรภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

ปวเน <1172> เจติยํ อาสิ วาฬมิคสมากุเล.

พระเจดีย์ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่ มีอยู่ในป่าใหญ่ซึ่งพลุกพล่านด้วยเนื้อร้าย

น โกจิ วิสหิ คนฺตุํ เจติยํ อภิวนฺทิตุํ

ติณกฏฺฐลโตนทฺธํ ปลุคฺคํ อาสิ เจติยํ.

ใคร ๆ ไม่อาจจะไปกราบไหว้พระเจดีย์ได้ พระเจดีย์ถูกหญ้า ต้นไม้ และเถาวัลย์ปกคลุม จึงหักพังลง

วนกมฺมิโก ตทา อาสึ ปิตาเปตามเหนหํ <1173>

อทฺทสํ ปวเน ถูปํ ลุคฺคํ ติณลตากุลํ.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นคนทำการงานในป่า พร้อมบิดาและปู่ จึงได้เห็นพระสถูปหักพัง รกไปด้วยหญ้าและเถาวัลย์ ในป่าใหญ่

ทิสฺวานาหํ พุทฺธถูปํ ครุจิตฺตํ อุปฏฺฐหึ

พุทฺธเสฏฺฐสฺส ถูโปยํ ปลุคฺโค อจฺฉตี วเน.

ครั้นได้เห็นพระสถูปของพระพุทธเจ้าแล้ว ตั้งจิตเคารพไว้ว่า พระสถูปนี้ของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด หักพังอยู่ในป่า

นจฺฉนฺนํ นปฺปติรูปํ ชานนฺตสฺส คุณาคุณํ

พุทฺธถูปํ อโสเธตฺวา อญฺญํ กมฺมํ ปโยชเย.

พระสถูปไม่มีอะไรบังแดดฝน ไม่(อยู่ในที่)เหมาะสมแก่คนที่รู้คุณและมิใช่คุณ เรายังไม่ได้ทำความสะอาดพระสถูปของพระพุทธเจ้า จะไม่ประกอบการงานอย่างอื่น

ติณกฏฺฐญฺจ วลฺลิญฺจ โสธยิตฺวาน เจติเย

วนฺทิตฺวา อฏฺฐ วารานิ <1174> ปฏิกุฏิโก อคจฺฉหํ.

ข้าพเจ้าแผ้วถางหญ้า ต้นไม้ และเถาวัลย์ที่พระเจดีย์เสร็จแล้ว คุกเข่าไหว้ครบ ๘ ครั้งแล้วก็กลับไป

เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ.

ด้วยกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้แล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ข้าพเจ้าละร่างกายมนุษย์แล้ว ได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ โสวณฺณํ สปฺปภสฺสรํ

สฏฺฐิโยชนมุพฺพิทฺธํ ตึสโยชนวิตฺถตํ.

วิมานทองที่บุญกรรมสร้างไว้อย่างดีในภพดาวดึงส์นั้น สวยงาม สีเลื่อมประภัสสร สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์

ติสตานิ จ วารานิ เทวรชฺชมการยึ

ปญฺจวีสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

ข้าพเจ้าได้ครองเทวสมบัติ ๓๐๐ ชาติ และได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๕ ชาติ

ภวาภเว สํสรนฺโต มหาโภคํ ลภามหํ

โภเค เม อูนตา นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ.

เมื่อข้าพเจ้าเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมได้โภคสมบัติมาก ข้าพเจ้าไม่มีความบกพร่องในโภคสมบัติ นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง

สิวิยา <1175> หตฺถิขนฺเธน ปวเน คจฺฉโต มม

ยํ ยํ ทิสาหํ คจฺฉามิ สรณํ สมฺปชฺชเต <1176> วนํ.

เมื่อข้าพเจ้านั่งคานหามหรือขี่คอช้าง ไปในป่าใหญ่ ไปยังทิศใด ๆ ในทิศนั้น ๆ ป่าย่อมสำเร็จเป็นที่พึ่งได้

ขาณุํ วา กณฺฏกํ วาปิ นาหํ ปสฺสามิ จกฺขุนา

ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต สยเมวาปนียเร.

ข้าพเจ้าประกอบด้วยบุญกรรมไม่พบเห็นตอหรือหนามเลย บุญกรรมนำ(ตอหรือหนาม) ออกไปเอง

กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาโส จ อปมาโร วิตจฺฉิกา

ททฺทุ กณฺฑุ <1177> จ เม นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ.

โรคเรื้อน ฝี กลาก โรคลมบ้าหมู คุดทะราด หิดเปื่อย และหิดด้าน ไม่มีแก่ข้าพเจ้า นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต <1178>

นาภิชานามิ เม กาเย ชาตํ ปิฬกพินฺทุกํ.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าไม่รู้สึกว่าจะมีต่อมฝี หยาดน้ำเหลือง เกิดที่กายของข้าพเจ้าเลย

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

ทุเว ภเว สํสรามิ เทวตฺเต อถ มานุเส.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าได้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ใน ๒ ภพ คือในภพเทวดาหรือภพมนุษย์

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

สุวณฺณวณฺโณ สพฺพตฺถ สปฺปภาโส ภวามหํ.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าเป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำ เป็นผู้มีรัศมีในที่ทั้งปวง

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

อมนาปํ วิวชฺชติ มนาปํ อุปติฏฺฐติ.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก สิ่งที่ไม่น่าชอบใจย่อมไม่มี สิ่งที่น่าชอบใจย่อมผุดขึ้นรออยู่

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

วิสุทฺธํ โหติ เม จิตฺตํ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก จิตของข้าพเจ้าเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ มีอารมณ์เดียวตั้งมั่นด้วยดี

อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต

เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณี.

เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้านั่งบนอาสนะเดียวก็ได้บรรลุอรหัตตผล

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โสธนาย อิทํ ผลํ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปภงฺกโร เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปภงฺกรตฺเถรสฺส อปทานํ ฉฏฺฐํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระปภังกรเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ปภังกรเถราปทานที่ ๖ จบ